Dinsdag 14/07/2020

'Onrechtstreeks toont BB ons op weergaloze wijze het leven zoals het is'

"En zonder kleeren, daar kan ik heelemaal niet tegen, helaas, en de politie jaagt op naaktlopers, als die eens een enkele maal voorkomen. 'De schoonheid van het menselijk lichaam' heet 't in brave boekjes. Wij burgermannetjes moeten er voor naar 't museum, als we een enkelen keer nog iets willen zien." Deze zin is van Nescio, de onsterfelijke Nederlandse schrijver die inmiddels ook allang weer wijlen is, en komt voor in 't verhaal 'Insula Dei' uit 1942. Dat sindsdien de tijden veranderd zijn, moge zonneklaar wezen. De hedendaagse museumganger is doorgaans geen stiekeme gluurder meer, maar hetzij een toerist die méér van het weder verwacht had, hetzij een gezinshoofd dat zijn kans te baat heeft genomen om met vrouw en kroost de zondagnamiddag door te brengen zonder veel te hoeven praten. (Vrouw, turend naar 't bij wet verplichte brandblusapparaat, bescheidenheid zowel als interesse voorwendend: "Dit ontgaat mij een beetje, dit begrijp ik niet helemáál, denk ik." Man, kin tussen duim en wijsvinger, ietwat verstoord een eind makend aan de conversatie: "Kijk met je hart, schat.") Neen, het burgermannetje dat in 't huidige tijdsgewricht eens 'iets wil zien', zou daar wel gek wezen zich nog buitenshuis te begeven. Te zijner beschikking staat immers Big Brother. Big Brother viel zo-even de oneer te beurt door de Vereniging van de Vlaamse Radio- en Televisiepers te worden uitgeroepen tot slechtste tv-programma van het voorbije jaar en bijgevolg de zogeheten Pak de Poen-Prijs toebedeeld te krijgen. Gehekeld werd door de jury onder meer 'de hypocrisie' waardoor sommige afleveringen bleken gekenmerkt. Ik onderschrijf dat oordeel niet. Ongetwijfeld, ja, daarover kunnen wij 't eens zijn, stoelt het succes van betreffend programma op de wens van elke kijker om die of die de kleren te zien afleggen of eens gade te kunnen slaan hoe de befaamde daad zich in andermans bed pleegt te voltrekken: you are watching Big Brother om de reden waarom Nescio's ik-figuur toentertijd naar 't museum toog. Maar waarin schuilt nu verdorie de hypocrisie toch? Is inmiddels dan niet allang duidelijk, om niet te zeggen van in het begin al, dat de makers van BB zonder enige vorm van valse schroom of vergoelijking hunnerzijds wensen in te spelen op de neiging tot voyeurisme, die ieder van ons, behalve mij, nu eenmaal typeert? Is dit alles, zeg ik, niet ten enenmale de hele, expliciete opzet van het programma? Kan het met andere woorden dus mínder schijnheilig, minder verholen, nóg rechter voor de raap? Getuigt het zijdelings gefilmde tietje van Andrea Croonenberghs in de voorlopig laatste aflevering van Flikken misschien van meer goede smaak, en zo ja: van minder hypocrisie? Bestaan er dan écht lui die de interviews in Playboy lezen? Heeft het succes van (de weliswaar fantastische fotograaf) Helmut Newton dan in het geheel niets met de welgevormdheid zijner modellen te maken? Laat ons vooral niet hypocriet wezen, neen, - tevelen hebben in de loop van de geschiedenis gestreden en geleden opdat wij ons dat zouden mogen permitteren... Natuurlijk is BB geen goede televisie in de eigenlijke zin van het woord, maar de kwaliteit ervan afwegen tegen die van pakweg In de gloria lijkt mij even misplaatst en onzinnig als een vergelijk maken tussen prostitutiebezoek en ware liefde, - het gaat hier over heel iets anders. Ongeacht het gebrek aan vaart waaraan elke aflevering ten onder gaat en los van welk feilen ook, is de grote en onmiskenbare verdienste van BB mijns bedunkens niet dat het programma tegemoetkomt aan de dubieuze behoeftes der gemiddelde Vlaming, maar wel dat het door zijn overrompelend succes eens te meer aantoont dat die behoeftes op enorme schaal bestaan, mitsgaders van welke aard zij dus wel degelijk zijn: onrechtstreeks en wellicht onbedoeld toont BB ons op weergaloze wijze 'het leven zoals het is', waarmee ik weliswaar niet doel op de gebeurtenissen in 'Het Huis', dan wel op de woonkamerrealiteit aan de voorzijde van het scherm. Dat die realiteit weinig verkwikkend is en zelfs misselijkmakend mag dan voor velen (onder wie ik, breek me de bek niet open) zwaar om slikken en vervolgens onverteerbaar zijn - de almaar voortdurende hetze tegen BB wijst althans in die richting -, maar laat ons toch ook in deemoed beseffen, waarde prijsuitreikers: de eerste koene moraalridder die het wezen der mens fundamenteel veranderen zal, laat inmiddels al érg lang op zich wachten, prostitutiebezoek is van alle tijden en de ware liefde bestaat niet. "God erbarme zich over de cynici", schreef Nescio ook nog. "Ik ben nu cynicus." Gelijk hatti.

Christophe Vekeman (1972) publiceerde twee romans: Alle mussen zullen sterven (1999) en Iedereen kan het (2001), uitgegeven bij De Arbeiderspers.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234