Vrijdag 18/06/2021

AchtergrondVerkrachtingen in Tigray

‘Onomstotelijk bewijs’ van verkrachtingen in Ethiopische regio Tigray

Vluchtelingen uit Tigray op weg naar Soedan. Beeld Nariman El-Mofty / AP
Vluchtelingen uit Tigray op weg naar Soedan.Beeld Nariman El-Mofty / AP

Er is steeds meer bewijs dat in het Ethiopische conflictgebied Tigray stelselmatig vrouwen worden verkracht. Voor het eerst geeft de regering van Ethiopië zelf het seksuele geweld toe. Maar is de regering ook bereid om op te treden tegen mensenrechtenschendingen?

Wat weten we over de verkrachtingen?

Internationale media brengen huiveringwekkende getuigenissen van inwoners van Tigray, de afvallige regio waar Ethiopische federale troepen al sinds drieënhalve maand actief zijn samen met lokale milities en soldaten uit buurland Eritrea. De getuigenissen komen van vrouwen die het gebied uit zijn gevlucht of die erin slagen om, ondanks blokkades van communicatielijnen, een bericht naar buiten te sturen.

Zo vertelde een achttienjarige vrouw deze week aan de BBC hoe een man in een uniform van het Ethiopische leger haar in december heeft geprobeerd te verkrachten en haar tot seks met haar grootvader wilde dwingen. Toen ze zich verzette, schoot de man. “Hij schoot me drie keer in mijn rechterhand, en drie keer in mijn been.” De vrouw belandde in het ziekenhuis en moet voortaan haar rechterhand missen, aldus de BBC.

In januari maakte de VN-gezant voor seksueel geweld in conflictsituaties, Pramila Patten, ook al gewag van Tigreeërs die onder dwang hun familieleden moesten verkrachten, en van vrouwen die door “militaire elementen” zijn gedwongen om seks met hen te hebben. Patten wees ook op een toegenomen vraag naar tests voor seksueel overdraagbare ziektes, “vaak een indicatie van seksueel geweld in conflictsituaties”.

Geeft de Ethiopische regering geeft het seksuele geweld toe?

Afgelopen week verklaarde de minister van Vrouwen, Kinderen en Jeugd, Filsan Abdullahi Ahmed, dat er in Tigray “zonder twijfel” vrouwen zijn verkracht. Het bewijs is volgens haar “onomstotelijk”. De minister baseerde zich naar eigen zeggen op informatie die was verzameld door een speciale taskforce van de Ethiopische overheid.

De verklaring van de minister viel samen met een publicatie waarin de officiële mensenrechtencommissie van Ethiopië gewag maakt van verkrachtingen. Volgens de commissie, die in januari toegang had gekregen tot Tigray, zijn er in twee maanden tijd zeker 108 meldingen gedaan. Praktisch de helft daarvan komt uit Mekelle, de regionale hoofdstad van Tigray die eind november in handen van Ethiopische regeringssoldaten viel. Het totale aantal verkrachtingen in Tigray ligt zeer waarschijnlijk hoger: de mensenrechtencommissie bezocht voor haar onderzoek slechts vier plaatsen in de regio van 6 miljoen inwoners.

Onder andere via vluchtelingen, zoals deze vrouwen in Soedan, komen vele verhalen van mensenrechtenschendingen naar buiten. Beeld AP
Onder andere via vluchtelingen, zoals deze vrouwen in Soedan, komen vele verhalen van mensenrechtenschendingen naar buiten.Beeld AP

Worden de daders aangepakt?

Wat opvalt aan de verklaringen van de Ethiopische mensenrechtencommissie en de Vrouwen-minister, is hun beknoptheid. Ze wijzen niet expliciet met de beschuldigende vinger naar soldaten van het Ethiopische leger. De minister heeft slechts laten weten dat ze “uitkijkt” naar het onderzoek naar de verkrachtingen, en naar de dag waarop de daders “voor het gerecht” verschijnen.

Een Ethiopië-volger van een internationale mensenrechtenorganisatie die anoniem wil blijven, zegt twijfels te hebben over de bereidheid van de Ethiopische regering om kritisch naar de misdaden in Tigray te kijken. Politieke druk zou er bijvoorbeeld toe leiden dat de Ethiopische mensenrechtencommissie, die op zich wel “haar best” doet, voorzichtig is met het openlijk kritiseren van de gedragingen van het Ethiopische leger. Een generaal uit dit leger heeft tegen de BBC stellig gezegd dat “onze troepen niet aan verkrachtingen doen”.

Verkrachtingen zijn toch een van de vele problemen in Tigray?

Sinds het gewapende conflict begin november losbarstte, stapelen de aanwijzingen van ernstige mensenrechtenschendingen zich op. Internationale organisaties, uiteenlopend van de VN tot Human Rights Watch, wijzen op noodhulp voor burgers die wordt tegengehouden door Ethiopië, artilleriebeschietingen op stedelijke populaties, buitengerechtelijke executies en plunderingen, ook door soldaten uit buurland Eritrea, dat met Ethiopië gemene zaak heeft gemaakt tegen erfvijand Tigray. Het woord ‘oorlogsmisdaden’ duikt steeds vaker op in de waarschuwingen van internationale organisaties.

Een suggestie is dat de VN als neutrale partij onderzoek moeten gaan doen in Tigray. De VN kunnen dan ook kijken naar mogelijke misdaden door Tigrese strijders. Maar de regering van Ethiopië heeft voorlopig geen oren naar zo’n onderzoek. De premier, Abiy Ahmed, heeft de bloedige militaire operatie in Tigray omschreven als ‘wetshandhaving’.

Conflict in Tigray

Het conflict in Tigray is een botsing tussen de oude en de nieuwe machthebbers in Ethiopië. De regiobestuurders uit Tigray hadden tot 2018 de macht in het hele land in handen. Daarna probeerden ze het land juist te ondermijnen, en dus moesten ze tot de orde worden geroepen, zegt de huidige leider van Ethiopië, Abiy Ahmed. De Tigrese bestuurders beschuldigen op hun beurt Abiy ervan dat hij de invloed van hun regio tot op de grond wil afbreken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234