Maandag 24/01/2022

Online kranten, hoe verdien je eraan?

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Het heeft zijn tijd geduurd maar het digitaal krantenlezen lijkt nu toch aan zijn doorbraak toe. Met 'The New York Times' als lichtend voorbeeld gaan ook Vlaamse uitgevers op zoek naar een digitaal verdienmodel.

Pieter Dumon

Wanneer het regent in New York druppelt het in Brussel. En dus kon het bericht dat de Amerikaanse krant The New York Times voor het eerst in haar geschiedenis meer digitale abonnees heeft dan lezers met een abonnement op de papieren krant ook bij Belgische krantenuitgevers op behoorlijk wat interesse rekenen.

The New York Times schrijft momenteel een digitaal succesverhaal. Iets meer dan een jaar nadat de krant besliste om het grootste deel van haar website achter een betaalmuur te verschuilen, haalden 807.000 mensen hun betaalkaart boven om een digitaal abonnement te nemen (tegenover 779.731 'papieren' abonnees op weekdagen). Een gigantisch aantal dat niet alleen de oplagecijfers van de krant voor het eerst sinds lang nog eens fors de hoogte in joeg, maar tegelijk ook een schokgolf door de uitgeverswereld stuurde.

Voor het experiment van The New York Times gingen uitgevers wereldwijd er immers van uit dat mensen enkel bij nichemedia wilden betalen voor toegang tot de website. Financiële kranten bijvoorbeeld waar je op de website informatie kan vinden die een aantoonbare meerwaarde biedt. Zo is het voor een belegger van cruciaal belang om het nieuws over de bedrijven waarvan hij aandelen bezit op de voet te volgen. The New York Times bewijst nu dat hetzelfde betaalmodel ook bij algemene kranten werkt.

Maar er is meer aan de hand. Het digitale succes van The New York Times is niet enkel aan de website van de krant te wijten. Ook de app die mensen toelaat hun krant via hun smartphone of tabletcomputer te lezen, trekt heel wat mensen over de digitale streep. Een trend die zich ook bij ons laat voelen. De CIM-krantenverkoopcijfers die vorige week werden gepubliceerd zeggen wat dat betreft alles. De Standaard klokt daarin af op zowat 5.000 digitale abonnees. Zowat het dubbele van vorig jaar. De Tijd telt 6.659 digitale abonnees en ziet haar digitale lezers verdrievoudigen. De andere Vlaamse kranten komen voorlopig niet in de buurt van die aantallen, maar ook zij zien hun digitale lezersaantallen stijgen.

Bij De Persgroep, uitgever van onder andere De Morgen, Het Laatste Nieuws en het Nederlandse de Volkskrant, opent dat alvast perspectieven. "Tot nu hebben wij altijd resoluut voor onze papieren producten gekozen", legt managing editor Hans Deridder uit. "Natuurlijk hebben we de voorbije jaren wel digitale producten gebouwd, maar die hebben we nooit agressief in de markt gezet." Daar zou nu wel eens verandering in kunnen komen. "Als we de evolutie bij bijvoorbeeld De Tijd zien, dan raken we er toch steeds meer van overtuigd dat we naast papier in de toekomst ook nadrukkelijker op digitaal moeten inzetten."

Apps met extraatjes
Een eerste speerpunt daarbij zijn de digitale versies van de papieren kranten. Dankzij de toenemende populariteit van tabletcomputers als de iPad gaan die steeds vlotter de deur uit. "De iPad is voor ons heel belangrijk geweest", geeft Gert Ysebaert aan. Hij is uitgever bij Corelio, het bedrijf dat onder andere de kranten De Standaard en Het Nieuwsblad in portfolio heeft. "Vooral de lancering van onze nieuwe app heeft het digitaal lezen een enorme boost gegeven."

Met zo'n app kun je niet alleen de krant in digitale vorm lezen, je krijgt er in bepaalde gevallen ook extra info zoals foto's of beeldfragementen bij. Toch is het in de wereld van de apps niet allemaal rozengeur en maneschijn. Wie op die manier kranten wil verkopen moet immers langs Apple of Google passeren. Die twee technologiereuzen ontwikkelden de software voor het gros van de tabletcomputers en proberen de ontwikkelingskosten die dat vraagt te recupereren. En dus moeten uitgevers 30 procent van hun inkomsten aan hen afgeven. Voor een aantal uitgevers reden genoeg om op zoek te gaan naar een alternatief.

De Britse krant The Financial Times bijvoorbeeld gooide haar apps de deur uit. Wie de krant voortaan digitaal wil lezen, moet dat doen via zijn internetbrowser, het programma dat hij of zij gebruikt om het internet op te gaan. Maar volgens Hans Deridder is dat alvast niet de oplossing om in de toekomst meer inkomsten te puren uit de digitale verkoop van kranten. "Het gaat om gebruiksgemak. En dat is voor de lezer nog altijd het grootst wanneer hij zijn krant binnen een speciaal daarvoor ontwikkelde app kan lezen. Zowel Google als Apple hebben ons een fantastisch product bezorgd. Het is logisch dat ze daar iets voor in ruil willen. Al sluit ik niet uit dat we in de toekomst wel eens zullen praten over het percentage dat ze afromen."

Het zijn trouwens niet alleen Apple en Google die aan de digitale winst van de uitgevers knabbelen. Ook het ministerie van Financiën doet zijn duit in het zakje. "Voor papieren kranten wordt in ons land een btw-nultarief gehanteerd", legt Ysebaert uit. "Voor digitale producten bedraagt dat tarief 21 procent, en die scheeftrekking staat de groei van het digitaal lezen in de weg." "Dat hogere btw-tarief is inderdaad vervelend", geeft Deridder aan. "Maar we werken aan een oplossing. Zowel op Belgisch als op Europees niveau zijn de gesprekken daarover volop bezig."

Ook de krantensites maken deel uit van de digitale strategie. En daar zijn de uitdagingen zo mogelijk nog groter. "Het is simpel", zegt Ysebaert. "Onze krantensites kunnen gewoon niet overleven met enkel advertentie-inkomsten. Het is duidelijk dat we op termijn naar een betaalmodel zullen evolueren."

Nu al vind je op de site van De Standaard artikels die enkel voor abonnees zijn voorgehouden. Maar het is dus de bedoeling die sectie nog uit te breiden. "We onderzoeken momenteel verschillende modellen om een groter stuk van de info die we aanbieden betalend te maken."

Ook bij De Persgroep kijkt men nadrukkelijk in de richting van een betaalmuur. "Met HLN.be, de site van Het Laatste Nieuws, maken we winst", vertelt Deridder. "Maar het rendement van die site ligt stukken lager dan bij onze andere mediaproducten." En dus moet er ingegrepen worden. "Dat de sites van onze selectieve kranten voor een deel achter een betaalmuur zullen verdwijnen, lijkt me logisch en onafwendbaar", zegt Deridder. "Wat er met de sites van populaire kranten moet gebeuren valt nog af te wachten."

Eén ding is zeker: een betaalmuur die de volledige inhoud van de site afsluit van de buitenwereld komt er sowieso niet. "Wanneer je daar voor kiest, kun je de site in kwestie maar beter meteen opdoeken", vindt Deridder. "Dat mensen moeten betalen voor een groot krantenartikel waar een journalist een dag lang aan heeft gewerkt, dat valt uit te leggen. Zeker als ze daar ook nog archiefartikels over hetzelfde onderwerp of andere extra info bij krijgen. Maar als je hen laat betalen voor een bewerkt Belga-berichtje, gaan ze dat gewoon elders op het internet zoeken."

Inhoud boven vorm
Het is dus zaak om uitgebreid de tijd te nemen voor de zoektocht naar een geschikt model. "Dat is het grote voordeel dat wij hebben tegenover bijvoorbeeld de Amerikaanse kranten", vindt Ysebaert. "Toen daar de oplages van de papieren kranten steil naar beneden doken, moest er snel een oplossing komen. Bij ons houden de gedrukte kranten goed stand,dankzij de forse investeringen van de voorbije jaren." De uitgevers krijgen in hun zoektocht naar een manier om geld te verdienen op het internet hulp van het Media Innovatiecentrum (MIX). Al wordt het ook voor hen niet makkelijk om met een oplossing op de proppen te komen. "We blijven voorlopig worstelen met de rol van deredactie.be", legt Ysebaert uit. "Zo lang die site gratis kwalitatief hoogstaand nieuws blijft aanbieden, hebben betaalmuren weinig kans op slagen."

Betekent die stijging van het aantal digitale lezers dat de papieren krant haar dominante positie binnen de krantenuitgeverij dreigt te verliezen? "De papieren krant is niet langer de enige kern van onze activiteiten", zegt Isabel Albers, hoofdredactrice van De Tijd. Van alle Vlaamse kranten trok die krant het meest nadrukkelijk de digitale kaart. Twee jaar geleden werd op de site een betaalmuur geïnstalleerd en ook de iPad-versie van de krant werd de afgelopen twee jaar behoorlijk agressief in de markt gezet.

En met succes. De Tijd ziet zijn oplage stijgen en heeft dat enkel aan zijn digitale abonnees te danken. "Maar uit onze verkoopcijfers blijkt dat ook heel wat van onze lezers hun krant nog steeds graag op papier lezen. Maar dat kan binnen tien of twintig jaar helemaal anders zijn. Misschien leest iedereen dan de krant op iPad en is er van papier geen sprake meer. Is dat dan een ramp? Dat vind ik niet. Ik begrijp niet dat sommige uitgevers en journalisten zich zo krampachtig aan dat papier vastklampen. Veel meer dan om de vorm is het mij om de inhoud te doen. Wij willen vooral aan goede journalistiek doen. Of dat nu op papier, op de website of in een digitale krant is, speelt geen rol."

Albers ziet in de digitale revolutie net kansen om beter te doen. "Elk platform heeft zijn eigen voor- en nadelen. Het komt er gewoon op aan te bepalen wat je best waar doet. Dat gaat met vallen en opstaan, maar soms heb je ook het gevoel dat het echt goed zit. Neem nu onze verslaggeving over de vergadering van de Dexia-aandeelhouders. Op de site kon je die live volgen, daarna kwamen nog een paar nieuwsartikels online en de dag daarna hebben we hetzelfde verhaal nog eens vanuit een paar andere invalshoeken belicht." Enige nadeel, die 'multiplatformaanpak' is wel heel arbeidsintensief. "Het vraagt inderdaad een aanpassing. Journalisten moeten op verschillende ritmes werken en dat is niet altijd evident. Maar dat hoort er nu eenmaal bij. Niemand heeft ooit beweerd dat journalistiek makkelijk zou zijn."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234