Zondag 05/07/2020

Onhandig, laks en te bescheiden

Vrijdag kennen we dankzij Radio 1 de Beste Belgische Uitvinding aller tijden. Keuze is er alvast genoeg, want de Belgen blijken behoorlijk creatieve uitvinders te zijn. Alleen levert dat de uitvinders in kwestie lang niet altijd een plaatsje in de geschiedenisboeken op.

Muggenmelk, parkeersensoren, de rolschaats en zelfs de gloeilamp: allemaal uitvindingen die in meer of mindere mate Belgisch zijn. "We stonden er zelf een beetje van te kijken dat het er zoveel zijn", vertelt Koen Fillet, die in het Radio 1-programma De Bende van Einstein de zoektocht naar Belgiës beste uitvinding op gang schoot. "Een korte rondvraag op de redactie leverde een eerste lijstje met usual suspects op: de saxofoon, bakeliet, het wereldwijde web. Maar toen we onze luisteraars vroegen dat lijstje verder aan te vullen, dook er ook een hele reeks uitvindingen op waarvan we nooit hadden vermoed dat ze Belgisch waren."

De gloeilamp bijvoorbeeld. Uitgevonden door de Belg Marcellin Jobard in 1838, meer dan 40 jaar dus voor Edison zichzelf uitriep tot uitvinder van het ding. Ook de audiocassette, in 1963 uitgevonden door Gilbert Mestdagh in de researchafdeling van Philips in Hasselt, is Belgisch. Net als de muggenmelk, die we aan de illustere onbekende Alfons Van Doninck te danken hebben. Maar waarom doet hun naam op vandaag bij niemand een belletje rinkelen? Waarom kregen ze geen standbeeld of zijn er geen straten naar hen vernoemd? Een combinatie van valse bescheidenheid, een manifest gebrek aan ondernemerszin en bij momenten gewoon brute pech, zo blijkt.

Neem nu het verhaal van John Joseph Merlin, die in 1743 de rolschaats bedacht en de nieuwigheid met een heuse stunt in de markt wou zetten. Maar zijn poging om al rolschaatsend viool te spelen liep faliekant af toen Merlin tegen een spiegel aan schaatste. Een botsing waarbij zowel de spiegel, Merlin zelf als de reputatie van de rolschaats behoorlijk wat averij opliepen. De uitvinding van Merlin werd meteen geklasseerd als levensgevaarlijk speelgoed en verdween meer dan honderd jaar lang uit de belangstelling. Tot de Amerikaan James Plimpton de rolschaats in 1863 herontdekte, er een patent op nam en er vervolgens wereldberoemd mee werd.

Ook Rudy Beckers mistte zijn afspraak met de geschiedenis. De man vond in 1987 de parkeersensor uit, nam daar zelfs een patent op maar speelde dat weer kwijt toen hij vergat de jaarlijkse taks van 30 euro te betalen. Ondertussen heeft zowat elke auto een set van die sensoren in de bumper zitten, maar daar houdt Beckers dus geen eurocent aan over.

Maar de cijfers bewijzen dat er meer aan de hand is dan enkel pech. Vorig jaar dienden Belgische uitvinders 2.243 ideeën in bij het Europees octrooibureau. Een daling van 7,4 procent in vergelijking met het jaar voordien en een stuk minder dan de ons omringende landen. Duitsland bijvoorbeeld was goed voor 32.022 uitvindingen, Nederland had er vorig jaar 7.606. En ook in relatieve cijfers doen onze noorderburgen het beter. terwijl België per miljoen inwoners 181 uitvindingen heeft, doet Nederland het met 347 uitvindingen per miljoen inwoners een stuk beter. "En dat is al jaren zo", weet Michel Marchau van het gelijknamige patentenbureau. "België heeft geen grote traditie terzake. Hoe dat komt? De legendarische bescheidenheid van de Belgen?"

Bij Flanders DC, een agentschap dat creatief ondernemen ondersteunt, hebben ze nog een andere verklaring. "Het ontbreekt de Belg een beetje aan ondernemingszin", weet Caroline Merckx. "Wanneer Belgen een goed idee hebben, denken ze al snel 'dat zal wel al bestaan'. Mensen vragen zich ook af of het wel de moeite loont om hun idee verder uit te werken. Er is een soort drempelvrees om zo'n 'uitvinding' op de markt te brengen." Daar willen ze bij Flanders DC iets aan doen. Op de website sosidee.be proberen ze iedereen met een briljant idee verder te helpen.

De zoektocht van Fillet en co. leverde uiteindelijk vijf finalisten op: de praline, de anticonceptiepil, de saxofoon, de mercatorprojectie en de JPEG. Een favoriet heeft Fillet niet. "Ik was fan van de rolschaats. Niet omdat het zo'n wereldschokkende uitvinding is, maar omdat er een fantastisch verhaal achter schuilgaat."

Stemmen voor de Beste Belgische Uitvinding kan op radio1.be

Mercatorprojectie

Praline

Saxofoon

Jpeg

Anticonceptiepil

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234