Zaterdag 07/12/2019

Wetenschap

Ongemakkelijke waarheid: onze hersenen kunnen niet om met valse waarheden

Bij de angst speelt de amygdala een grote rol. Beeld thinkstock

Neurologen hebben ontdekt dat we nog harder in onze politieke meningen gaan geloven wanneer we feiten voorgeschoteld krijgen die aantonen dat we verkeerd zitten. In onze hersenen gaat het er zo aan toe dat er weinig te beginnen is tegen valse waarheden, zeker wanneer het om politiek gaat. 

De onderzoekers van de Universiteit van Californië vergeleken hoezeer mensen hun mening bijspijkeren wanneer ze geconfronteerd worden met bewijzen en argumenten die daartoe zouden moeten aanzetten. Ze controleerden dat voor opinies over politiek enerzijds en over andere, meer neutrale onderwerpen anderzijds. 

Uit de studie, die in Nature staat, blijkt dat mensen een stuk flexibeler zijn wanneer het gaat over niet-politieke onderwerpen, zoals bijvoorbeeld de uitspraak: "Albert Einstein was de grootste fysicus uit de twintigste eeuw." Zelfs de mensen die daar rotsvast van overtuigd zijn, zijn dat wat minder nadat  ze informatie kregen over het belangrijke werk van minder bekende fysici. 

Maar voor politieke overtuigingen geldt dat veel minder. "Die zijn als religie een deel van wie je bent en doorslaggevend voor tot welke netwerken je behoort", zegt onderzoeker Jonas Kaplan in een interview. "Veranderen van visie is als een andere versie van jezelf overwegen."

Politiek geloof uitgedaagd

En dat is te zien in de hersenen. De onderzoekers legden 40 mensen met sterke progressieve overtuigingen onder een MRI-scanner. Ze kregen acht politieke uitspraken te lezen  waarvan ze vooraf hadden aangeven dat ze er even hard in geloofden als in acht niet-politieke statements. 

Vervolgens kregen ze per statement vijf tegenargumenten voorgeschoteld. Telkens gaven ze de kracht van hun overtuiging een waarde op een schaal van één tot zeven. 

Wat de politieke overtuigingen betreft, veranderde bijna niemand van mening en als dat al het geval was, was dat hoogstens met enkele punten. Bij de mensen die het minst hun mening aanpasten, zagen de onderzoekers dat bij hen de hersengebieden die met angst en emoties in verband zijn gebracht meer actief waren dan bij de anderen.

"Het komt erop neer dat mensen zich bedreigd en emotioneel voelen wanneer hun politieke geloof wordt uitgedaagd", zegt Kaplan. "En wie zich angstig en bedreigd voelt, zal zijn mening nog minder makkelijke bijstellen."

Immuun voor rede

Ook blijkt een specifiek hersennetwerk actief wanneer politieke overtuigingen uitgedaagd worden. Het gaat om gebieden die in verband zijn gebracht met nadenken over wie we zijn en met diep nadenken waardoor we minder verbonden zijn met het hier en nu. 

Net als de angstige gevoelens blijkt ook dat diep in jezelf verzonken zijn meer immuun te maken voor redelijke tegenargumenten. Kaplan: "We moeten inzien dat emoties een doorslaggevende rol spelen wanneer we besluiten of we iets geloven of niet. We zijn geen computers opgetrokken uit rede."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234