Zondag 16/05/2021

Boeken'Brommer op zee'

Onevenwichtige eerste aflevering boekenprogramma ‘Brommer op zee’

Ruth Joos en Wilfried de Jong in gesprek met het Nederlandse literaire talent Sofie Lakmaker. Beeld vrt
Ruth Joos en Wilfried de Jong in gesprek met het Nederlandse literaire talent Sofie Lakmaker.Beeld vrt

Hebben de VPRO en Canvas met het nieuwe Brommer op zee een boekenprogramma beet dat kan bekoren? Onze boekenrecensent Dirk Leyman keek vol verwachting naar de eerste aflevering, maar moest vaststellen dat de magie voorlopig uitbleef.

Licht extatische kreten van opwinding golfden onlangs door letterenland. Eindelijk weer een volwaardig boekenprogramma in de steigers, één jaar na het verdwijnen van VPRO-Boeken en zeven jaar na het VRT-debacle van Man over boek. Broodnodige zuurstof voor het boekenvak, klonk het, zeker ook na het stopzetten van De wereld draait door en zijn boekenpanel.

Nog hogere verwachtingen ontpopten toen bleek dat radiomaker Ruth Joos en presentator-schrijver Wilfried de Jong de honneurs zouden waarnemen. Verstokte boekenmensen, gepokt en gemazelde interviewtijgers: kon er iets misgaan? Schrijvers prevelden intussen schietgebedjes voor een plekje in Brommer op zee, genoemd naar een verhaal van J.M.A. Biesheuvel.

Hele gebitten zijn er in omroepland stuk gebeten op een boekenprogramma dat zowel kenners als brede publiek behaagt. Maar De Jong en Joos milderden hun ambities: ze begonnen met “een blanco blad”, loerden niet naar voorgangers en mikten op “een klein, fijn en intiem programma”, waarbij ze de neus van hun eigen smaak volgen, met twee centrale gasten. “Van mij mag iemand zitten twijfelen of stuntelen op zijn stoel”, voegde Joos er in deze krant aan toe.

Methusalembaard

Had de decorafdeling de betere vintage kringloopwinkel geplunderd voor aflevering 1 van Brommer op zee? Warme tinten, jazeker, maar het geheel oogde als een allegaartje, met weliswaar strategisch neergeplante boeken. Ietwat houterig kozen Joos & de Jong positie aan een hoog bureau en strooiden een portie favoriete boeken in het rond. Waarbij De Jong even de mist in ging bij Sylvain Tesson: toch wel echt een beroepsavonturier én geen stadsmus, Wilfried. Fragmentje voorlezen, wat sparren, allemaal goed en wel. Maar boekentips verwacht je toch eerder aan het eind dan aan het begin van een boekenprogramma?

Aan tafel dan maar. Daar bleek algauw dat Joos & De Jong zichzelf hadden opgezadeld met twee moeilijk manoeuvreerbare gasten én van de lezer nogal wat voorkennis verwachtten. Josse de Pauw, met indrukwekkend gecultiveerde Methusalembaard, leek in zichzelf verzonken. In de eerste plaats acteur, “een speelvogel”, die deze week een bundeling van “secuur opgeblonken miniaturen” de wereld instuurt: In open veld, na het destijds zo bejubelde Werk (2000). Maar waarover het boek nu echt ging? Herinneringen, ‘het begin’, Japan… ja, vast wel.

Helaas leek ook de vooraf zo bejubelde chemie tussen Joos & De Jong niet meteen te ontvlammen. Het gesprek stuiterde alle kanten op. Slechts één keer veerde je op: “Ik wil op een dramatische manier stilvallen qua acteren en dat opvangen door prachtige boeken te gaan schrijven”, verkondigde De Pauw, alsof hij plots het licht zag.

Meer schwung garandeerde de piepjonge Sofie Lakmaker, die er in haar oranje ‘Dance with Pride’-T-shirt ontwapenend bijzat én zich haar glas witte wijn liet welgevallen. De Nederlandse debutante, die met haar scherpe, humorvolle als gevoelige De geschiedenis van mijn seksualiteit een “spoor van zachte vernieling” trok door de literaire wereld, gaf grif toe hoezeer J.D. Salinger haar had beïnvloed. En hoe partijtjes kickboksen haar tijdens het schrijven structuur gaven. Joos nam het heft steviger in handen en tegelijk werd hier charmant getwijfeld en gemeanderd, al sloeg er finaal opnieuw enige Babylonische spraakverwarring toe.

En de extra formatjes die het geheel omlijstten? Die moeten misschien opnieuw naar de tekentafel. Lakmaker kreeg in de boekenclub drie lezersreacties voor de voeten geworpen en werd zelfs even gekapitteld. Kans tot weerwerk? Nauwelijks. Met de minuut keek ze bedremmelder. In ‘Het Schrijfhok’ moest Nelleke Noordervliet tijdens de uitzending een voorzet van De Jong aanvullen. Het kwam moeizaam uit de verf. Chic wél dat de overleden Wim Brands, bedenker van VPRO-Boeken, nog even als slotakkoord met poëzie werd geëerd. Maar al bij al maakte Brommer op zee vooral een tastende indruk. “Het is geen gemakkelijk genre om te maken. En misschien ook niet om naar te kijken”, gaf de Jong vooraf toe. Quod erat demonstrandum.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234