Zondag 15/09/2019

Onenigheid tussen Rusland en VS over onderzoeksmethode naar gebruik chemische wapens in Syrië

De Russische ambassadeur bij de VN, Vasily Nebensja. Beeld REUTERS

De ontwerpresolutie van de Verenigde Staten bij de Verenigde Naties waarin het land de oprichting vraagt van een "nieuw onafhankelijk onderzoeksmechanisme van de VN" naar het gebruik van chemische wapens in Syrië, bevat volgens Rusland "onaanvaardbare elementen" die de zaken nog "verergeren". Rusland diende daarop zelf een ontwerpresolutie in voor "een onderzoek" door de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW). Syrië nodigt die organisatie nu uit en zegt al zijn assistentie aan het onderzoek te zullen verlenen. 

In het ontwerp dat de VS opstelde zou het nieuwe onderzoeksinstrument van de VN een hernieuwbaar mandaat krijgen van een jaar. De VN hebben namelijk geen team meer dat chemische aanvallen in Syrië onderzoekt sinds het mandaat van het JIM, een ploeg van de Verenigde Naties en de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens, eind 2017 niet meer vernieuwd werd na verschillende Russische veto's.

Rusland haalde niet enkel uit naar het ontwerp, maar verweet de VS ook nog eerder "naar militaire opties te zoeken" dan naar diplomatieke oplossingen en "dat is heel erg gevaarlijk", aldus Russisch VN-ambassadeur Vasily Nebensja. Rusland eist nu een onderzoek waar de experten van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) aan deelnemen. 

De OPCW maakte maandag in Den Haag al bekend de aanval te onderzoeken en werd vandaag door het Syrische ministerie van Buitenlandse Zaken uitgenodigd om een onderzoeksmissie naar Douma in Oost-Ghouta te sturen. "Syrië beklemtoont zijn vastberadenheid om alle vormen van assistentie aan de missie te verlenen", zei een functionaris van het ministerie van Buitenlandse Zaken aan SANA. "We kijken ernaar uit dat de missie zijn werk kan uitvoeren in volledige transparantie en met gebruik van tastbaar en geloofwaardig bewijs."

Nog volgens de functionaris zijn de beschuldigingen van de chemische aanval door sommige westerse landen gepromoot "om hun agressieve intenties te rechtvaardigen om hun politieke doelen te dienen". Syrië zegt met de OPCW te willen samenwerken om de waarheid boven te halen.

Niet te verifiëren

Intussen lieten VN-medewerkers in Syrië weten dat ze berichten over de vermoedelijke chemische aanval in Douma niet kunnen verifiëren. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie WHO zijn de afgelopen dagen mensen met ademhalingsmoeilijkheden behandeld in de regio. Of hun gezondheidsproblemen veroorzaakt zijn door chemische wapens, kunnen de medewerkers echter niet beoordelen, aldus WHO-woordvoerster Fadela Chaib.

Medewerkers van het VN-vluchtelingenagentschap UNHCR en het VN-bureau voor noodhulp OCHA hebben ook geen kennis van een mogelijk gebruik van gifgas. De medewerkers bevinden zich weliswaar niet in het getroffen gebied, aldus OCHA-woordvoerder Jens Laerke.

Syrië ontkent dat een chemische aanval gebeurde op de rebellenstad Douma.

Onduidelijkheid over aantal gewonden

Ook over het aantal gewonden heerst onduidelijkheid. De Verenigde Naties heeft het onder aanhaling van "berichten" over vermoedelijk 49 doden en honderden gewonden. Op welke "berichten" het VN-Bureau voor Ontwapening zich baseert, is niet duidelijk. De hulporganisatie Withelmen had het aanvankelijk over meer dan duizend gewonden op Twitter. Dat aantal werd nu naar beneden gecorrigeerd. Ook de medische hulporganisatie UOSSM sprak in het weekend aanvankelijk van "meer dan 70 doden" op Twitter, maar verwijderde dat bericht nu. 

Spoedzitting

De Veiligheidsraad van de VN kwam gisterenavond in een spoedzitting bijeen in New York om zich over de aanval te buigen. Tijdens die zitting deed Rusland de beweringen van een chemische aanval af als "vals nieuws", bedoeld om de aandacht af te leiden van het onderzoek naar de vergiftiging van de gewezen Russische dubbelagent Sergej Skripal en zijn dochter in Groot-Brittannië, dat door de Britse overheid "verknoeid" is. Hij beschuldigde Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten daarnaast van "oorlogszuchtige retoriek".

De VN geeft te kennen een "onpartijdig" onderzoek te willen. "Elk bevestigd gebruik van chemische wapens, door eender welke partij in het conflict en onder eender welke omstandigheid, is afschuwelijk en vormt een flagrante schending van het internationaal recht", aldus VN secretaris-generaal Antonio Guterres. "De zwaarheid van de recente beweringen vereist een grondig onderzoek met een onpartijdige, onafhankelijke en professionele expertise."

VS reageren hoe dan ook

De Amerikaanse ambassadrice Nikki Haley zegt dat het falen van de Veiligheidsraad om in actie te schieten met betrekking tot Syrië, het gebruik van chemische wapens normaliseert. Ze veroordeelde Rusland voor het herhaaldelijk stellen van een veto tegen resoluties die het gebruik van chemische wapens door Syrië veroordelen en het blokkeren van de verlenging van het mandaat van het JIM.

Haley riep de Veiligheidsraad op om zijn job te doen of om "een compleet falen om het Syrische volk te beschermen tentoon te spreiden". "Hoe dan ook, zullen de Verenigde Staten reageren". 

Intussen zegde de Amerikaanse president Donald Trump een geplande reis naar Zuid-Amerika af om zich bezig te houden met de reactie van de VS op de veronderstelde aanval. Dat deelde Trumps woordvoerster Sarah Sanders dinsdag mee. "De president blijft in de VS om het Amerikaans antwoord op Syrië te surveilleren en toezicht te houden op de ontwikkelingen in de wereld", aldus Sanders.

Trump wilde oorspronkelijk vrijdag naar Peru afreizen om daar aan de Amerikaanse top deel te nemen en zijn collega Pedro Pablo Kuczynski te speken. Aansluitend was een bezoek bij de president Juan Manuel Santos in Colombia gepland. In zijn plaats zal de Amerikaanse vicepresident Mike Pence afreizen naar Lima en Bogota.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234