Donderdag 02/12/2021

Onderzoek naar nazi-massagraf

COTTBUS

Het terrein ligt in het dorp Jamlitz, waar de nazi’s in 1945, maanden voor het einde van de Tweede Wereldoorlog, 1.324 mensen vermoordden en gauw onder de grond stopten. Als men het vindt, gaat het wellicht om het grootste massagraf buiten de terreinen van de concentratie- kampen zelf.

De slachtoffers zouden allen joodse gevangenen zijn die vanuit het bekendere concentratiekamp Sachsenhausen waren aangevoerd naar het werkkamp Lieberose. Peter Fischer van de Centrale Joodse Raad in Duitsland heeft de zoekactie alvast toegejuicht. “Dit is voor ons een teken dat er een ander Duits volk bestaat dan datgene dat aan die misdaad heeft deelgenomen.”Vorige maand nog had een rechtbank in het stadje Cottbus beslist dat niet zo maar tegen de wil van de eigenaars kan gegraven worden op het bewuste terrein, dat in een rustige villawijk tussen weiden, velden, kersenbomen en berkenbossen gelegen is. Nu heeft een andere rechtbank die uitspraak ongedaan gemaakt en zijn de graafwerken begonnen.Eigenlijk is men al halverwege de jaren 1990 met macabere opgravingen in de buurt begonnen, omdat er bewijzen waren gevonden dat daar in de nacht van 2 op 3 februari 1945 zeker 1.342 gevangenen door de SS werden doodgeschoten en in graven gedumpt. Het eerste graf, met 589 gevangenen, werd al in 1971 ontdekt en geopend. Voor het tweede graf, waar vermoedelijk nog eens 753 slachtoffers liggen, was het wachten tot na de vereniging in 1990 van de twee Duitse staten: Jamlitz ligt in Brandenburg en dus op territorium van de voormalige communistische DDR.Het DDR-regime voerde het ‘antifascisme’ wel hoog in het vaandel, maar wist ook wel dat de Sovjetunie - toen de bezettingsmacht van oostelijk Duitsland - in 1945 naadloos het ‘Arbeitslager Lieberose’ van de nazi’s had overgenomen. De NKWD, de geheime dienst van de Sovjets en voorganger van de KGB, heeft er van april 1945 tot september 1947 zeker 3.000 echte en vermeende nazi’s opgesloten. Het complex had toen de naam ‘Speciaal Kamp Nr.6’ gekregen en het DDR-regime kon het zich niet veroorloven dat ook maar iets uitlekte over de Sovjetactiviteiten op zijn territorium.Spiegel ONLINE, de website van het bekende weekblad, laat de dorpbewoonster Christa Wiernowski haar herinneringen vertellen. De dame is wel maar in 1948 geboren, maar herinnert zich gruwelverhalen die de ouderen al in haar kinderjaren vertelden. Zij heeft het over ‘kruiwagens vol lijken die naar het bos werden gebracht’ en een barak ‘met een kelder vol lijken’. Iedereen kende het verhaal van het kamp dat eerst van de nazi’s en dan van de Russen was en dat dan later door de DDR-autoriteiten grotendeels is afgebroken. Maar, zegt Christa Wiernowski, “het is ook gebeurd dat jongens de ruïnes binnen klommen en de kinderen in de lijkenkelders gingen spelen”.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234