Vrijdag 25/09/2020

Wetenschap

Onderzoek naar microplastics etende vissen blijkt frauduleus

Beeld EPA

Vissen eten liever plastic dan natuurlijk voedsel - een gewoonte die de groei belemmert en vissenlarven tot een gemakkelijke prooi van roofdieren maakt. Deze verontrustende bevindingen verschenen vorig jaar in het gerenommeerde tijdschrift Science. Nu blijkt dat ze zijn gebaseerd op frauduleus onderzoek.

Een commissie voor ethische toetsing van wetenschappelijk onderzoek oordeelde dat de Zweedse auteurs zich schuldig hebben gemaakt aan "wetenschappelijke oneerlijkheid". Onder druk van deze uitspraak trokken de twee onderzoekers van de universiteit van Uppsala hun artikel over microplastics etende vissen terug.

De publicatie van Oona Lönnstedt en Peter Eklöv maakte al snel kritiek los bij collega-onderzoekers. Die wezen erop dat data om de bevindingen te ondersteunen ontbraken en dat het tweetal te kort op de onderzoekslocatie - het eiland Gotland in de Oostzee - was geweest om het werk te doen dat ze in Science hadden beschreven.

De auteurs wezen de beschuldigingen van de hand en zeiden dat onderzoeksgegevens ontbraken omdat een laptop was gestolen. Dat er geen back-up was gemaakt was een "ongelukkige fout maar geen oneerlijkheid". De beschuldigingen van collega's zouden zijn voortgekomen uit jaloezie.

De ethische commissie die zich over de affaire boog, trok echter harde conclusies: het tweetal zou onvolledige en soms tegenstrijdige verklaringen hebben afgelegd in het onderzoek naar hun handelen. Oneerlijk gedrag, aldus de commissie. Een oordeel dat de onderzoekers en Science dwong de studie in te trekken.

Deze affaire is schadelijk voor de betrouwbaarheid van de wetenschappelijke wereld, reageert Nederlands marien bioloog Jan Andries van Franeker, verbonden aan Wageningen Marine Research. Maar zij verandert volgens hem niets aan de risico's van microplastics voor vissen en de rest van de voedselketen.

Van Franeker: "Bikkelhard bewijs dat deze plastics schadelijk zijn voor dieren of de hele voedselketen is bijna onmogelijk te leveren. Maar onze kennis over de hoeveelheid plastic in zee, hun slechte afbreekbaarheid, hun inhoud aan schadelijke stoffen, de zekerheid dat ze soms worden gegeten, en een lange reeks experimenten in het laboratorium geven voldoende aanleiding om plastic in zee als een reëel risico te beschouwen. Dat blijft zo, ook als dit experiment geheel of deels uit de duim is gezogen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234