Donderdag 21/11/2019

Onderwijsmensen over de onderwijshervorming

JONGEREN

Waar is dat next level?

Ik ben opgegroeid met de term onderwijshervorming, waarin revolutionaire ingrepen zouden gebeuren die het hele onderwijs naar een next level zouden brengen. Ik herinner het me levendig: leerkrachten die vol passie over een onderwijshervorming spraken. De hervorming die vrijdag gepresenteerd werd, is er eentje waar enkel de politiek achter kan staan.

De meningen van scholieren, leerkrachten, ouders, enzovoort zijn al jaren bekend: weg met het hokjesdenken, schaf tso/kso/bso/ aso af. Die benamingen houden ons onderwijs in een wurggreep. Het watervaleffect doet jongeren zich dommer voelen. Je dertiende levensjaar, wanneer je nog volop op zoek bent naar je interesses, zal je verdere leven bepalen.

Sinds de presentatie van de regering lees ik commentaren van jongeren die teleurgesteld zijn in de minister. Waar is die power, waar is onze stem?

Ergys Brocaj (18) studeert humane wetenschappen in Gent

Vooruitgang

Het behoud van de schotten is een goede zaak. Voor een school als de mijne, goed voor zo'n 500 leerlingen, is het onmogelijk een volledig domeinaanbod aan te bieden. Daarvoor is ze te klein, en laat het net die kleinschaligheid zijn die ik als zo aangenaam ervaar.

Naast de keuze voor het behoud van de klassieke onderwijsschotten introduceert de Vlaamse regering een tweede, bijkomende indeling. Voortaan zal voor elke richting secundair onderwijs duidelijk worden waarop zij haar leerlingen voorbereidt: verdere studies, de arbeidsmarkt of beide.

Ik zie hierin een eerste stap om de lage slaagcijfers aan de Vlaamse universiteiten aan te pakken. In een volgende fase kan leerlingen die een arbeidsmarktgerichte richting volgen immers een bindende toelatingsproef worden opgelegd. Zo zouden op voorhand kansloze avonturen worden vermeden, zonder ook maar één iemand de toegang tot de universiteiten te ontzeggen.

Ik voel de hervorming van de Vlaamse regering niet aan als een bric-à-brac, maar als een realistische vooruitgangsregeling die de scholen de mogelijkheid biedt te evolueren, zonder zichzelf uit het oog te verliezen.

Iron Degryse, leerling zesde jaar wetenschappen-wiskunde, Broederschool Roeselare

Niet stilvallen

Het onderwijs in Vlaanderen behoort tot de beste in de wereld, dus we mogen er trots op zijn. Dat is geen reden om stil te vallen en belangrijke veranderingen achterwege te laten. Men prijst het onderwijssysteem in de Scandinavische landen, waarom overweegt men dit dan niet in België? Simpel, er wordt te weinig geluisterd naar diegenen die weten wat goed is door hun ervaring op het terrein: de leerkrachten.

Het onderwijs speelt een belangrijke maatschappelijke rol in de ontwikkeling van jongeren en zou logischerwijs een weerspiegeling moeten zijn van onze diverse, pluralistische samenleving. Maar door het kweken en liefhebben van het elitarisme binnen het onderwijs veroorzaakt men een barrière in de maatschappij. Het is nu aan de onderwijsinstellingen zelf om een duidelijk signaal te geven dat we dergelijke miserabele beslissingen weigeren te accepteren. Effectieve wijzigingen zijn broodnodig en moeten doorgevoerd worden.

Serhat Yildirim, student geneeskunde, Universiteit Gent. Bestuurslid VLOR, Deinze

Matrix van Frankenstein

Het overeengekomen plan is in onze ogen knip- en plakwerk, een politiek monster van Frankenstein, een samenraapsel van té uiteenlopende politieke eisen, dat uitmondde in nodeloze complexiteit en een gebrek aan focus. De ambitie die de oorspronkelijke doelstelling uitstraalde, is ver te zoeken. Oude termen zoals kso, aso, bso, tso blijven in de kolommen van de matrix pronken, terwijl er nieuwe op ons afgevuurd worden.

Ja, er ligt een plan en dat werd hoog tijd. Maar onze vrees voor de toekomst ligt bij de vrijblijvendheid ervan. Er zijn nu al veel verschillen tussen onze scholen. Nu ze zelf mogen kiezen of ze meestappen in de onderwijshervorming, zullen die verschillen enkel toenemen. Scholen die de hervormingen maar niks vinden, zullen blijven draaien zoals ze al decennia doen. Andere scholen zullen staan te popelen om het nieuwe systeem in te voeren.

Leerlingen zullen in de toekomst niet alleen meer moeten kiezen op basis van hun interesses en talenten, maar moeten ook nadenken over welk schoolsysteem ze willen.

Waren we dan naïef, beste politici, om te vertrouwen op jullie ambitie voor ons onderwijs? Dat jullie het belang van leerlingen voorop zouden zetten en de kans zouden grijpen om het secundair onderwijs grondig te moderniseren?

Tijs Keukeleire, bestuurslid Vlaamse Scholierenkoepel

ONDERWIJSMENSEN

Verkapte besparing

Zolang er geen draagvlak is om meer geld te steken in het onderwijs, is elke hervorming een verkapte besparing. Kwalitatief onderwijs betekent kleinere klassen, beter betaalde en meer gerespecteerde leerkrachten en veel minder bemoeienis van mensen die geen ervaring hebben of, nog slechter, weggevlucht zijn van het lesgeven en dan maar inspecteur of pedagogisch adviseur zijn geworden.

Jan Dekeyser, leerkracht secundair onderwijs, Vremde

Lage uitstroomkwaliteit

Blijkbaar moeten jongeren al vroeg een keuze maken. Dat is in tegenspraak met wat verwacht werd. Welke hervorming er ook komt, prioritair had er iets moeten gebeuren aan de uitstroomkwaliteit van de 18-jarigen. In het eerste jaar hoger onderwijs is twee derde van de studenten onbekwaam om hoger onderwijs te volgen, omdat ze niet gemotiveerd zijn én omdat ze competenties, kennis, attitudes... missen. Met een derde van de instroom kunnen we verder.

Herman Vermeiren, lector eerste jaar industriële wetenschappen, Edegem

Prima werkstuk

Prima werkstuk van de onderwijsminister. Zij luistert eerder naar de mensen die het onderwijs moeten waarmaken dan naar kamergeleerden aan de uniefs en bonzen van de onderwijskoepels. Nu nog het M-decreet afschaffen, en meer middelen geven aan het kleuteronderwijs, aan het buitengewoon onderwijs en aan het taalonderwijs voor allochtonen. Ons onderwijs is goed, laat de onderwijsmensen rustig hun werk doen.

Jan Duden, bestuurder en oud-directeur Sint-Ritacollege, Kontich

Tevreden

Ik ben veeleer tevreden met de beperkte bijsturing, vooral omdat men het onzalige idee heeft opgegeven dat men ook de aso-studierichtingen zou kunnen onderbrengen in matrix van beroepsgerichte studiedomeinen. Het aso is nu (tegen alle vorige versies van die matrix in) 'domeinoverschrijdend' geworden, wat beter overeenstemt met de eigenheid van het aso, namelijk dat er een 'algemene vorming' wordt aangeboden, en dus geen beroepsgerichte specialisatie.

Werner Govaerts, leraar secundair onderwijs

Spijts alles

Belangrijk is dat er spijts alles een akkoord is. Er is geen gebrek aan duidelijkheid. En een akkoord sluiten met drie partijen waarvan de twee andere en vooral de N-VA niet sociaal is, moet uiterst moeilijk zijn. Alleen zorgen voor de sterkste leerlingen is geen vooruitgang. Elk kind verdient kansen volgens zijn mogelijkheden. En dat blijft gewaarborgd door dit akkoord. Minister Crevits (CD&V) is erin geslaagd een akkoord te sluiten, weliswaar een compromis met drie partijen. Maar ze bleef volharden tot op de meet. Door mijn eigen, veertig jaar lange ervaring weet ik dat in het kritische onderwijsveld een akkoord bereiken al een overwinning is. En ja, ik heb altijd geweten dat de koepels overtuigd waren van hun grote gelijk, maar ook dat ze nooit erg luisterbereid waren.

Frans Crevits, eredirecteur van de vrije lagere Oefenschool, Torhout

Ons elitesfeertje

Ik werk op een zogenaamde eliteschool (enkel aso-richtingen), voor mij is een van de grote teleurstellingen van het onderwijsakkoord dat een school die opereert zoals de mijne zo mag voortdoen. Op mijn eerste klassenraad viel ik van de ene verbazing in de andere. Als men een B-attest uitschreef, merkte ik absolute desinteresse voor de exacte richting die de leerling dan wel zou moeten volgen. Er is dus geen schot tussen aso en tso, maar een muur, waar mijn school niet overheen wil kijken. Het gevolg is dat de leerlingen die uit het aso vallen stuurloos aankloppen bij een andere school, die geen inzicht heeft in de talenten van de nieuwe leerling, waardoor deze al te vaak in de verkeerde richting terechtkomt, met een absoluut gebrek aan interesse. De waterval in actie.

Een beginnend leerkracht (naam en adres bekend bij de redactie)

Wat veelbelovend begon...

Het begon veelbelovend met 'onderwijshervorming', verschoof naar 'onderwijsvernieuwing' en eindigde bij 'onderwijsmodernisering'. De afzwakking van de ambitie deed al vermoeden dat het akkoord weinig meer dan een politieke uitweg zou zijn.

Vier onderwijsnetten, vier onderwijsvormen (aso, bso, kso en tso) en nu ook honderden scholen die hun agenda kunnen realiseren. Dit werkt profilering en concurrentie in de hand, terwijl net samenwerking, co-creatie en uitwisseling aan de orde zijn. Dit komt niet ten goede aan de streefdoelen die aan de basis lagen: meer transparantie, gelijkere onderwijskansen, afbouwen van het watervalsysteem, revalorisatie van bso en tso, herwaarderen van het lerarenberoep...

Dit is niet waar de onderwijswereld op zat te wachten. Waarom moderniseren als hervormen noodzakelijk is?

Patrick De Clercq, directeur GO! Atheneum Etterbeek, ooit lid van de Commissie-Monard.

VOLGERS

Buitengewoon onderwijs gered

Ik ben blij dat het buitengewoon onderwijs 'gered' is: ik heb daarvan verbluffende resultaten gezien. Een jongen die ik hielp met wiskunde en dergelijke is er toch maar in geslaagd vanuit het buitengewoon onderwijs via A3 en A2 met succes een A1-opleiding af te sluiten. Dat was nooit gelukt in het systeem dat de 'hervormers' willen.

Gerard De Beuckelaer, gepensioneerd ingenieur, Kapellen

A- en B-leerlingen

Mijn levensweg was al op jonge leeftijd uitgestippeld: leercontract op mijn 16de, het liefst zo snel mogelijk school verlaten om te gaan werken, samenwonen, kinderen. Op aandringen van mijn leerkrachten kreeg ik toch de kans om naar het aso te gaan, en enkelen moedigden me later aan om hogere studies te doen. Ondertussen speelde zich een lange strijd af van familieleden die afkeurend stonden tegenover mijn beslissing, maar ook van leerkrachten en medestudenten die vonden dat ik niet thuishoorde in het aso. Want al waren mijn resultaten ruim voldoende, ik kwam nu eenmaal uit een lange lijn van bso'ers.

Deze onderwijshervorming had tot doel die vooroordelen weg te werken. Om leerlingen meer te motiveren door minder labels te plakken. Nu blijkt dat we toch nog spreken over A- en B-leerlingen, over zalmpjes die opklimmen tot de edele rangen van het aso. Hoe denken de ministers dat een kind zich zal voelen als het hoort dat het naar de B-stroom moet gaan? Dat het in feite een B-leerling wordt? Een gemiste kans ten nadele van vele zalmpjes.

Natascha Clerinx, mantelzorger, parlementair medewerker sp.a, Sint-Truiden

DESKUNDIGEN

Kern uitgesteld

Hilde Crevits heeft als een leeuwin gestreden en een aantal punctuele verbeteringen gerealiseerd, vooral minder en bredere studierichtingen om een te enge en vroegtijdige specialisatie te voorkomen. Maar de inzet was en is betere kansen voor zowel theoretisch als praktisch gerichte leerlingen en een betere sociale mix in scholen en campussen. Dat heeft niets te maken met de sloganeske 'eenheidsworst' voor leerlingen tot 14 of 16 jaar. Integendeel!

De kern van de noodzakelijke hervorming is dus uitgesteld. Tot dan zullen de waterval en de uitstroom zonder diploma doorgaan, en onze internationale beoordeling achteruitgaan. Helaas voor de samenleving, de economie en vooral de leerlingen van de toekomst.

Ik hoop dat de netten en de scholen er nog in slagen samen en eensgezind een zinvolle invulling te geven, in het belang van alle leerlingen.

Georges Monard, architect van de oorspronkelijke onderwijshervorming

Meer boos dan ontgoocheld

Een onderwijsvernieuwing zou ik het akkoord niet noemen. Het huidige systeem heeft zeer sterke punten, maar deze zogeheten 'bijsturing' lost de problemen, die er ook zijn, niet op. Er wordt niets gedaan aan het watervalsysteem; wel wordt 'zalmen' meer structureel mogelijk gemaakt. We hoeven echt niet te juichen omdat beslist is de naam Grieks-Latijn niet te veranderen in klassieke talen.

Dit is een onwaarschijnlijk zwak akkoord, wars van ideologie en onderwijswetenschappelijk inzicht. Meer dan ontgoocheld ben ik boos omdat alweer een onderwijsminister de geschiedenis in zal gaan als iemand die zogezegd iets gedaan heeft voor het onderwijs, terwijl er in realiteit alweer niets zal veranderen.

Tim Van Geffen, leerkracht in Boom en onderwijswetenschapper, Mechelen

Bekende weerstand

Grote beloftes over drastische wijzigingen zoals het neerhalen van de schotten tussen aso, tso en bso en het uitstellen van de keuzeleeftijd voor jongeren worden tenietgedaan in een politiek onderhandeld akkoord. Ja, men is tot een akkoord gekomen, een akkoord om toch maar niet te hervormen. De Vlaamse regering laat het onderscheid tussen aso, tso en bso ongemoeid, snoeit in het aantal studierichtingen en zal de resterende (75!) studierichtingen onderverdelen in acht domeinen die de schotten van de huidige onderwijsvormen zullen overschrijden. De regering spreekt zich niet uit over de wijze waarop dat moet gebeuren of in welke mate scholen aan deze nieuwe structuur invulling moeten geven. Onder het mom van 'pedagogische vrijheid' worden de scholen opnieuw zelf verantwoordelijk voor het al dan niet doorvoeren, en bijgevolg het succes, van de hervorming.

Isolde Buysse, onderwijssocioloog KU Leuven

Alle reacties op de onderwijshervorming leest u op onze website

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234