Woensdag 11/12/2019
Jan Van Damme

Interview

Onderwijsexpert Jan Van Damme: ‘Toen ik de nieuwe eindtermen las, heb ik ook met de wenkbrauwen gefronst’

Jan Van Damme Beeld Wouter Maeckelberghe

Naar aanleiding van het nieuwe schooljaar publiceren we dit stuk opnieuw.

‘We zitten met een groot probleem.’ Jan Van Damme, professor emeritus aan de KU Leuven en vooraanstaand onderzoeker naar de effectiviteit van het onderricht, is niet van plan om de staat van het Vlaamse onderwijs nog te verbloemen.

Wanneer die problemen voor het eerst duidelijk werden? “In 2003”, herinnert Van Damme zich heel precies. “Vlaanderen stond toen dat jaar in de PISA-studie op de eerste plaats voor wiskunde bij de 15-jarigen en iedereen triomfeerde. Maar uit een TIMSS-studie, ook uit 2003, bleek dat de 13-jarigen in vier jaar tijd een half jaar achterstand hadden opgelopen. Wat zij konden op het einde van het tweede middelbaar, konden hun leeftijdgenoten vier jaar eerder al met kerst.”

Lees ookKwaliteit onderwijs daalt fors en het standpunt door Remy Amkreutz

Wat was daarvoor de verklaring?

“Dat is het hem nu net: niemand heeft dat ooit onderzocht. Men was verblind door de resultaten van de 15-jarigen. Er is niet eens een poging gedaan tot het zoeken van een verklaring: arrogant of minstens verblind beleid, noem ik dat.”

U bent bijzonder hard voor de Vlaamse ministers van onderwijs.

“Ik beschrijf alleen wat ik zie: het Vlaamse onderwijsbeleid is amateuristisch. Ons onderwijs werkt met handboeken die meestal geschreven zijn vanuit de praktijk, maar die niet wetenschappelijk onderbouwd zijn. Leerlingen krijgen daarin leesstrategieën aangeleerd, maar niemand heeft die ooit getest op hun effectiviteit. We evalueren ons onderwijs amper. We doen wel mee aan de PISA-testen van de OESO, maar die testen meten wellicht veeleer het intelligentieniveau van onze leerlingen. Testen als PIRLS (gericht op lees-en taalvaardigheid) en TIMSS (wetenschappen en wiskunde) zeggen veel meer over onze leerplannen. Maar daar doen we zelden aan mee, want het is gemakkelijk om daarop te besparen.

“De onderwijskoepels krijgen ook bijzonder veel vrijheid. Maar worden zij geëvalueerd? Nauwelijks. Integendeel: het zijn eerder de koepels die de beleidsmakers zeggen wat er moet gebeuren. Nochtans zijn er grote verschillen tussen de onderwijsnetten, dan vind ik dat we ook wel eens mogen kijken hoe dat komt.”

Het GO! deed het volgens uw analyse altijd al slecht op lees- en taalvaardigheid. Het katholieke onderwijs maakt een fikse duik. 

“Mijn hypothese - en meer dan dat is het ook nog niet - is dat het GO! zich altijd al strikter gehouden heeft aan de eindtermen. Die stipuleren wat het absolute minimum is wat leerlingen moeten kennen en kunnen. Het katholieke onderwijs trok zich daar vroeger veel minder van aan, zij legden de lat een stuk hoger. Wat we nu volgens mij zien, is dat ook het katholiek onderwijs zich veel meer gaan spiegelen is aan die lage eindtermen.”

U zal dan niet gelukkig geweest zijn met wat Lieven Boeve, topman van het katholieke onderwijs, deze week zei: dat de eindtermen voor het secundair onderwijs te hoog liggen.

“Nochtans denk ik dat hij gelijk heeft. Toen ik de nieuwe eindtermen las, heb ik ook met de wenkbrauwen gefronst. Er wordt veel te veel verwacht van leerlingen op vlakken waar de school een minder grote invloed heeft, zoals burgerzin. Daardoor gaat er veel te veel energie verloren die naar de echte kerntaken van ons onderwijs zouden moeten gaan.”

Zal de hervorming van het secundair onderwijs zoden aan de dijk zetten?

“Ach, die hervorming. Herinnert u zich de commissie-Monard nog van tien jaar geleden? Die heeft deze hervorming voorbereid. 111 mensen zijn daar gehoord. Moet u eens raden hoeveel wetenschappers daarbij waren. Nul. Die hervorming heeft geen wetenschappelijke basis. Daardoor voeren wij nu domeinscholen in, terwijl geen enkel land ter wereld zowat elke dertienjarige in één domein wil doen passen. 

“Ons onderwijs zou er vandaag veel beter aan toe zijn, wanneer er de afgelopen jaren een aantal zeer gerichte, kleine hervormingen waren doorgevoerd. Zorgen dat de algemene vorming in het KSO en TSO op een hoger niveau komt, bijvoorbeeld. Zorgen dat er deftige lessen techniek en kunst komen in het ASO, in plaats van elektriciteit te laten onderrichten door de leerkrachten huishoudkunde die niks anders meer te doen hadden. Dat heeft men niet gedaan en nu zitten we met een groot probleem.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234