Zaterdag 20/04/2019

Onderwijs niet hervormen? Schuldig verzuim!

We zijn bereid baron prof. dr. Ir. Oosterlinck (DM 20 en 23/6) te geloven in zijn expertise inzake elektro-werktuigkunde. Ook geloven we gerust dat psychologen als Wouter Duyck (DM 27/6) erin slagen constructen als IQ te meten. Wat hun deskundigheid inzake de hervorming van het secundair onderwijs betreft, hebben we echter grote twijfels. De angst ten aanzien van een brede eerste graad is immers wetenschappelijk gezien manifest onterecht.

In tegenstelling tot wat Duyck en Oosterlinck beweren, toont zowat alle internationaal en Vlaams wetenschappelijk onderzoek aan dat een snelle definitieve studiekeuze nefast is voor kansarme leerlingen. We weten dat hoe later de studiekeuze valt, hoe minder reproductie van sociale ongelijkheid er optreedt. Bovendien weten we dat uitstel van de studiekeuze allerminst nadelig moet zijn voor de cognitief sterke leerlingen. Landen als Finland, Polen en Canada hebben bewezen dat een brede basis niet leidt tot grijsheid, niveauverlaging of vervlakking. Wie de moeite doet om het onderzoeksveld te overschouwen kan niet om de evidentie heen dat topprestaties en gelijke kansen perfect combineerbaar zijn. Een belangrijke sleutel daarbij is een latere studiekeuze. Niet alleen wij, ook de OESO wijst daar al jaren op.

Verspilling van talent

Uiteraard zal ook in een gemeenschappelijke eerste graad aandacht moeten blijven voor verschillen tussen jongeren. Cognitief sterkere en zwakkere leerlingen moeten differentiële aandacht krijgen binnen de klas en op hun niveau uitgedaagd worden. In hogergenoemde landen, met een mooi palmares wat betreft schoolprestaties én gelijke kansen, slagen scholen en leerkrachten er perfect in dat waar te maken. Je moet het alleen natuurlijk wel willen bereiken. Een mens zou zich beginnen afvragen waarom sommigen in Vlaanderen dat mordicus niet willen.

Het debat over de onderwijshervorming krijgt de laatste weken immers een maatschappelijk zuur kantje. Volgens sommigen is het huidige beleid gericht op het instellen van 'gelijkheid bij decreet'. Dat is stemmingmakerij. In geen enkele visietekst over de hervorming (van de minister, VVKSO, GO! of het Metaforum) staat te lezen dat verwacht wordt dat alle jongeren gelijke uitkomsten bereiken. Dat zou trouwens onzin zijn. Uiteraard verschillen kinderen en hebben ze niet allemaal dezelfde capaciteiten en interesses. Het is wel de taak van het onderwijssysteem om alle kinderen dezelfde kansen te geven om hun talenten te ontdekken en te ontplooien. Vandaag gebeurt dat niet. Dat is niet alleen fundamenteel oneerlijk, het leidt ook tot verspilling van talent wat een kenniseconomie zich niet kan permitteren. Zowel kansarme als kansrijke leerlingen verdienen goed onderwijs, en dat in het belang van de jongeren én de samenleving en de economie.

Over een fundamentele hervorming moet inderdaad niet met een vingerknip beslist worden. Net daarom is men al van in 2008 bezig met onderzoeks- en denkwerk, met het zoeken van draagvlak. Dit resulteerde in 2009 in de nota van de commissie Monard, in 2010 in de oriëntatienota van minister Smet en in 2011 in de visietekst van het VVKSO. Telkens waren dit ankerpunten om het maatschappelijk debat over een hervorming aan vast te hangen.

Vandaag grijpen sommigen naar het spook van de 'dreigende vervlakking' om al dit werk met enkele pennenstreken neer te sabelen. Vaak door mensen die duidelijk geen kaas gegeten hebben van de wetenschappelijke literatuur over het onderwijssysteem, laat staan er onderzoek over verricht hebben. Dat is pas onverantwoord en lichtzinnig. Meer nog, tevreden zijn met het huidige Vlaamse onderwijsveld dat extreem sociaal gesegregeerd is, staat gelijk aan schuldig verzuim. Als men echt begaan is met de toekomst van alle kinderen en niet alleen maar vindt dat de eigen (klein)kinderen prioritair recht hebben op goed onderwijs, is een hervorming een absolute prioriteit.

Dirk Jacobs, hoogleraar sociologie ULB; Dimo Kavadias, docent VUB en UA; Mieke Van Houtte, hoofddocente vakgroep sociologie UGent

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.