Donderdag 24/09/2020

Onderwereld

Don DeLillo's magnum opus vertaald

Underworld is duidelijk een erg ambitieuze roman, maar de epische dimensie ervan wordt verantwoord door de historiografische opzet. Bovendien zorgen DeLillo's vindingrijkheid en stilistische virtuositeit ervoor dat het boek niet gaat vervelen," schreef Luc Herman vorig jaar op 23 oktober in Café des Arts Boeken over Don DeLillo's magnum opus. Het meer dan 800 pagina's dikke boek is nu ook in Nederlandse vertaling beschikbaar, onder de titel Onderwereld.

Deze "vaak verrassende bespiegeling over de voorbije halve eeuw in de VS" is tegelijk DeLillo's meest autobiografische roman tot nu toe, waarin hij "zichzelf als het ware terugschrijft naar zijn jeugd in de toen nog Italiaanse delen van de South Bronx", aldus onze recensent. Het boek begint op 3 oktober 1951, als een homerun van Bobby Thomson, na een slag die bekend werd als 'The Shot Heard 'Round the World', in een honkbalwedstrijd de Giants de zege tegen de Dodgers bezorgt. Maar niet alleen in New York weerklinkt die dag een 'over de hele wereld gehoorde knal': op dezelfde datum brengen de Sovjets een atoombom tot ontploffing in Kazachstan - een cruciaal moment in de Koude Oorlog.

Met deze beide gebeurtenissen als uitgangspunt ontvouwt DeLillo in Onderwereld een monumentaal en tegelijk intiem historisch panorama, waarin de Grote Geschiedenis met "persoonlijke herinneringen en ogenschijnlijk overbodige kleinigheden" doorweven wordt. Want de "paradoxale" ontwikkeling van de Amerikaanse maatschappij die DeLillo in dit boek schildert ("de Amerikaan loopt in Underworld nog steeds het gevaar te worden gemanipuleerd als deel van een groep, maar de solidariteit lijkt het hier (tenminste als idee) te winnen. De vrede die hierdoor ontstaat (het laatste woord van de roman is peace) neigt echter tot verveling"), wordt ook belichaamd door het hoofdpersonage, Nick Shay, geboren en getogen in de Bronx. In het begin van de jaren vijftig heeft hij een korte maar hevige relatie gehad met Klara Sax, die later een bekend kunstenares is geworden. Hij was toen "een ietwat intellectuele wildebras (...) in een milieu dat zelfdramatisering toelaat en zelfs aanwakkert. Wat Shay zich in de jaren negentig vooral beklaagt is zijn persoonlijke verlies aan chaos en spanning, een tendens die zich ook nationaal lijkt voor te doen na het einde van de Koude Oorlog."

Niet alleen "stimuleert DeLillo het geheugen van zijn lezer", "tegelijk ontwerpt hij een visie op de laatste vijftig jaar, waarin twee van zijn voorkeurthema's domineren: afval en technologie (in de epiloog, eind jaren negentig, gaat Shay als afvalexpert naar Kazachstan "om te onderhandelen over samenwerking met een lokaal bedrijf dat plutoniumresten ondergronds vernietigt" - meteen een verwijzing naar "een van de vele betekenissen" van de titel).

"Het lijkt wellicht wat naïef te denken" dat een roman, met zijn "aan het genre inherente 'traagheid'", al was het maar voor even "de overrompeling door de hedendaagse media kan tegengaan" (zoals DeLillo hoopte in zijn artikel 'The Power of History' in The New York Times van 7 september 1997), "maar DeLillo maakt deze gedachte zonder meer aanvaardbaar," besloot Herman, die Onderwereld als "een indrukwekkende illustratie van dit programma" omschreef.

(HJ)

Don DeLillo (uit het Engels vertaald door Marijke Koch, Mieke Lindenburg & Harry Pallemans), Onderwereld, Anthos/Manteau, Amsterdam/Antwerpen, 860 p., 1.095 frank.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234