Zaterdag 15/08/2020

Ondertussen te Ransegem

Wat is fictie? Het is wat ik verzin en wat u gelooft. Het is het omgekeerde van de waarheid en al zeggen ze dan in het Engels zo mooi 'Truth is stranger than fiction', toch denk ik dat die laatste bewering niet waar is. Een verzonnen leven is in de regel beter dan het harde bestaan dat ons dagelijks overkomt, en de dialoog die goede romanciers, toneelschrijvers en scenaristen bedenken rolt vlotter uit de bek dan de halfgebakken zinnen die we zelf stamelend voortbrengen wanneer we iets willen zeggen tegen iemand.

Fictie is iets wat de mens van in het begin der tijden nodig heeft gehad om zijn eigen realiteit wat glans en reliëf te geven, en daarom hebben ook de primitiefste beschavingen altijd en overal terecht ingezien dat ze een van hen moesten vrijstellen om op tijd en stond, liefst bij de vlammen van een oplaaiend en knisperend kampvuur, simpelweg een verhaal te vertellen.

Vandaag hebben we daar Thuis en Familie voor, langlopende tv-series die dagelijkse spiegels voorhouden aan het soort mensen dat van huis uit weinig boeken leest, zelden of nooit naar het theater gaat, nog minder in de opera gesignaleerd wordt maar toch op zeer regelmatige basis behoefte heeft aan een shot fictie.

'Zeep', noemen ze dat in vaktermen, maar eigenlijk is het niks anders dan volkstheater. Mensen willen wel eens zien hoe het bij andere mensen toegaat, een lach en een traan weet u wel, en als het even kan net even meer sores in die fictieve huiskamers dan in hun eigen Huisje Weltevree.

Ik zal u eens iets vertellen - laat het vooral niet op een sollicitatie lijken - en wel dat ik het niet erg zou hebben gevonden in mijn leven zo'n soap te schrijven waar werkelijk iedereen en zijn neefje naar kijkt en waar je, druppelsgewijs, bedenkingen en verslagen over het leven zoals het is en zoals het zou kunnen zijn, kunt laten binnenstromen in elke living van het land, elk rusthuis, elk ziekenhuis, elke gevangenis.

Poetry for the people, dat zou het moeten zijn. En dat is het ook soms.

Er wordt gezegd dat Vlaamse tv-fictie tegenwoordig op wereldniveau staat. Ik weet niet of dat waar is. De tv-fictie die ik echt het liefst zie, is niet noodzakelijk Vlaams van aard. Ze is soms Duits (Heimat), soms Amerikaans (Deadwood), soms Deens (The Killing), soms Brits (Green Wing bijvoorbeeld, maar ook het oerdegelijke Downton Abbey), soms Italiaans (La meglio gioventù, Le coseche restano) en ze is wellicht ook Japans, Braziliaans, Iers, Canadees, Noors of Frans, al kan ik niet zeggen dat ik echt bij ben wat de dramaproductie vanuit die landen betreft.

Toch is het zo dat wij, in vergelijking met onze Waalse vrienden en ook onze sympathieke noorderburen, niet echt een mal figuur slaan in tv-fictieland. Hoe dat komt weet ik niet. Al mag je traditie niet onderschatten. De openbare omroep heeft vanaf dag één eerst radio- en daarna tv-drama uitgezonden. De commerciële omroep is erg snel na zijn geboorte gestart met dagdrama, met comedy en met zogenaamde kwaliteitsfictie, een verschrikkelijke benaming van iets wat misschien wat meer tijd en moeite kost dan die andere genres, maar daarom niet automatisch meer kwaliteit garandeert.

Maar we hebben in dit aflopende seizoen goed geboerd qua vaderlandse fictie, dat is zeker zo. Dat blijkt uit de waarderingscijfers, dat blijkt uit de rechtstreekse en uitgestelde kijkdichtheid, dat blijkt uit een consensus bij kritiek en kijker over recente successeries.

Het begon al meteen na de zomer met het sterke, maar hier en daar toch wat ondergewaardeerde Deadline 14/10, dat rondom een heikel thema als de Antwerpse gemeenteraadsverkiezingen toch geloofwaardige fictieve verhalen kon brengen, lichtjes op Scandinavische leest geschoeid, maar toch volwassen drama waarbij de bekende rechts-linkstegenstellingen gelukkig niet karikaturaal voorgesteld werden en op bestaande mensen gebaseerde personages ook nergens potsierlijke imitaties werden. In Deadline werd voortreffelijk geacteerd en dat is zeker iets wat ook terugkwam in die twee andere, net van het scherm verdwenen kleppers Salamander en Met man en macht.

In die laatste serie was er op spelniveau nauwelijks een wanklank waar te nemen en is er terecht al met het wierookvat gezwaaid in de richting van Josse De Pauw, Jan Decleir, Viviane De Muynck, en dringt het nu toch ook diep te velde door hoe goed Stijn Van Opstal, Sara De Roo en Natali Broods met hun vak bezig zijn. Hoe groots iemand als Peter Van Den Begin wel is (ook in Deadline, trouwens). En de andere acteurs zullen mij vergeven dat ik hen hier even, wegens plaatsgebrek 'vergeet'.

Toch is het Koen De Graeve die mij in Met man en macht het meest van al gefascineerd heeft. Hij speelde de partituur die hem via het personage Kris Verelst te beurt viel met grote precisie en tegelijk ook het vécu waarmee een briljante concertpianist de Goldbergvariaties van Bach aanpakt. Geen noot te veel, zo strak als wat, maar ook modern en genereus.

"Uit de kunst", zei men vroeger maar volgens mij toch ook very much erin.

Met man en macht is een écht verhaal en Tom Lenaerts en Tom Van Dyck zijn echte vertellers. Hun kracht zit in de diepte van de personages, met beide poten in de Kempische klei geheid, maar tegelijk toch universeel. Tom en Toms sterkte zit ook in de scherpte van hun dialogen. Ze vertellen vooralsnog meer met woorden, met situaties, met haarstukjes en met decors uit La Flandre Profonde dan met de camera. Maar dat heeft me in dit geval nooit ofte nimmer gestoord.

Salamander zat dan weer bijzonder filmisch in elkaar. Regisseur Frank Van Mechelen en scenarist Ward Hulselmans behandelden hun spannende materiaal met alle middelen van de cinema en deden dat bijzonder goed. Dat zelfs ik, terwijl ik de attentiespanne heb van een kind van zeven, de zaak van week tot week kon volgen en het bovendien ook nog allemaal bijzonder mooi vond, moeten ze maar als een compliment beschouwen, want zo is het ook bedoeld.

Zelden Brussel ook mooier zien zijn op mijn tv-scherm.

Content dus, ik.

En daarom iedereen content, denk ik dan.

Ja toch, niet dan?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234