Dinsdag 07/04/2020

Ondertussen in Irak

Het Westen kweekt door zijn bombardementen een Frankenstein, een geïsoleerde generatie, beroofd van onderwijs en goede voeding

Catherine Vuylsteke

Ondanks de inzet van honderden vliegtuigen boven het Joegoslavische grondgebied hebben de VS en Groot-Brittannië nog tijd om Irak te bombarderen. Steeds minder wordt de vraag gesteld wat het uiteindelijke doel is van Northern Watch, de uitloper van de vierdaagse bommencampagne Desert Fox, die vorig jaar december werd gevoerd.

'Het ongelofelijke is dat niemand nog vreemd opkijkt van de schermutselingen boven de Iraakse no-fly zone en al evenmin bij het nieuws dat er bij de VS-bombardementen op Irak andermaal burgerslachtoffers zijn gevallen', zo schreef de editorialist van de in Londen uitgegeven pan-Arabische krant Al-Quds al-Arabi eerder deze maand. "Het lijkt wel alsof de Irakezen geen mensen zijn en de Amerikanen overal mogen vernietigen wat ze willen."

Met een oorlog in Europa aan de gang is de aandacht voor de vier maanden oude, haast dagelijkse bombardementen van de VS en Groot-Brittannië op Irak langzaam weggeëbt. In combinatie met de al acht jaar oude sancties tegen Irak bestendigen ze een humanitaire ramp, versterken ze het regime van Saddam Hoessein, en creëren ze op lange termijn een nieuw monster.

Goed nieuws is er alleen voor de wapenfabrikanten. Zo kreeg Boeing een nieuwe bestelling voor 92 kruisraketten en andere firma's mogen nu kernraketten ombouwen tot tuigen met conventionele ladingen.

Defensiespecialisten zeiden het tien jaar geleden al tegen de planners in Washington: dat ze meer conventionele kruisraketten in huis moesten halen, die zouden handig zijn voor een oorlog. Immers, ze richten een immense destructie aan en de eigen troepen blijven buiten de schot. Nieuwe bestellingen werden er nu pas geplaatst, maar dat Washington die boodschap in de praktijk wel al had begrepen, mag blijken uit de cijfers. Werden er in 42 dagen bombardementen in 1991 288 Tomahawks afgevuurd, in niet meer dan vier dagen van luchtaanvallen in december van vorig jaar - de zogenaamde Operatie Desert Fox (Woestijnvos) - schoot de Amerikaanse marine er driehonderd af, de luchtmacht negentig.

Voor het begin van de oorlog tegen Servië op 24 maart had de Amerikaanse luchtmacht nog 150 lucht-grondraketten over - kostprijs: 1,9 miljoen dollar per stuk (72,2 miljoen frank of 1,7 miljoen euro) -, de zeemacht beschikte er nog over 2.000 (1 miljoen dollar per stuk, 38 miljoen frank of 942.000 euro), maar ook die voorraden slinken snel.

Leverden al die aanvallen militaire winst op? De VS beweren dat 20 procent van het Iraakse militair-industriële complex is vernield. Maar het is zoals een universiteitsprofessor in Bagdad tegen een buitenlandse journalist opmerkte: "Dit kat-en-muis-spel kan nog eeuwig doorgaan."

Het politieke voordeel van zoveel dood en vernieling is zo mogelijk nog kleiner: Saddam Hoessein (die gisteren zijn 62ste verjaardag vierde) zit steviger in het zadel dan ooit en werpt zich met steeds groter gemak op als de enige mogelijke redder van het land tegen de boze buitenwereld. De manier waarop Irak wordt geslachtofferd, levert de dictator ook meer en meer sympathie op van de Arabische Liga en van andere regeringen.

Ondertussen blijft de socio-economische situatie van de Iraakse burger verslechteren. De Egyptische president Moebarak stelde vorige week nog dat er sinds 1991 niet minder dan één miljoen Irakezen zijn gestorven. Vast staat dat 60 procent van de actieve bevolking geen officieel werk meer heeft en is aangewezen op een overlevingseconomie.

Astrid Heiberg, hoofd van de Federatie van het Internationale Rode Kruis en de Rode Halve Maan, ging de nood deze week ter plaatse vaststellen. Sinds 1990, concludeerde ze bij terugkeer, is de sterfte onder zuigelingen verdrievoudigd, die onder kinderen tot vijf jaar zelfs verzesvoudigd. Een vijfde tot een kwart van de kinderen is ondervoed. Cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie WGO gaven al aan dat er maandelijks zo'n vijfduizend mensen, hoofdzakelijk kinderen, sterven door het embargo.

Irak heeft wel een olie-voor-voedsel-overeenkomst met de VN, waardoor het land per half jaar voor 5,25 miljard dollar aan olie mag exporteren en daar voedsel en medicijnen mee mag kopen. Alleen wordt door de verwoesting van de olie-industrie dat quotum niet eens gehaald: de uitvoer gaat zelden over de 3 miljard dollar.

Dennis Halliday, de Ierse ontwikkelingsexpert die in juli vorig jaar om morele redenen ontslag nam als VN-humanitair coördinator voor Irak, een functie die hij slechts tien maanden eerder aanvaardde, ziet nog een zwaardere consequentie van de uitputtingsoorlog. Het Westen, stelt hij, creëert in Irak een Frankenstein waar het later nog mee zal moeten afrekenen. "Veertig procent van de Iraakse bevolking is jonger dan vijftien", zei Halliday in The Seattle Times. "Een zieke generatie is dat, met slecht onderwijs en abominabele voeding, opgegroeid in isolement en geteisterd door tal van fysieke en psychische problemen. Voor hen is het Westen de boeman die hen alle levensgeluk ontzegt. Over een paar decennia zullen dat de mensen aan de macht zijn."

Maar wat dan met 'duivel' Saddam Hoessein? Irak zou niet minder maar juist veel meer hulp moeten krijgen, vindt de gewezen vice-secretaris-generaal van de VN. Het zou overspoeld moeten worden met mogelijkheden van educatieve, culturele, sociale en economische aard. Ondertussen dient de wapenverkoop aan Irak te worden beteugeld. Tevens vindt Halliday dat de 97 miljoen dollar die de CIA in januari voor de Iraakse oppositie in ballingschap heeft uitgetrokken, aan humanitaire zaken moet worden gespendeerd. "Wij hoeven het Iraakse volk geen toekomstige leiders aan de hand te doen, die moeten ze zelf zoeken, wat ze ook kunnen mits ze daartoe de mogelijkheid krijgen."

Halliday: "Bovendien moet het Westen toegeven dat de VN-wapeninspectiemissie in Irak, Unscom, een succes is geweest: dat ze in acht jaar tijd grote hoeveelheden chemische en biologische wapens heeft vernietigd en dat je nu eenmaal nooit waterdichte garanties kan hebben, noch daar tegen deze prijs naar kan blijven streven. Dus: de sancties moeten worden opgeheven, en wel beter vandaag dan morgen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234