Zaterdag 22/01/2022

Ondernemingen spelen belangrijke rol in doorverwijzing naar hulpverleners

Crisis verhoogt risico op zelfdoding

Door de crisis dreigt volgens experts een toename van het aantal zelfdodingen. In België nam een grote bank al contact op met het Centrum ter Preventie van Zelfdoding. 'De topkaders en sociale diensten van ondernemingen moeten alert zijn voor signalen van werknemers', zegt onderzoeker Alexandre Reynders (KU Leuven).

door maarten rabaey

BRUSSEL l In de VS zien zelfmoordlijnen het aantal oproepen week na week stijgen. Belgische cijfers zijn er nog niet, maar hulpverleners merken dat de onzekerheid bij de werknemers toeneemt.

In de VS werd alarm geslagen na de dood van Thierry de la Villehuchet, een Franse investeerder die zich in New York van het leven beroofde.

Thierry Magon de la Villehuchet (65) verloor 1,4 miljard dollar van zijn klanten. Hij had hun geld belegd bij Bernard Madoff, de New Yorkse oplichter die twee weken geleden bekende meer dan vijftig miljard dollar van zijn beleggers te hebben verloren. Madoffs investeringsadvieskantoor bleek een grootscheepse piramidefraude te zijn geweest. De la Villehuchet werd dinsdag levenloos aangetroffen in zijn kantoor op de 22e verdieping van een wolkenkrabber in Manhattan. De medeoprichter van geldmanager Access International bloedde dood nadat hij met een breekmes zijn polsen had overgesneden. Mogelijk nam hij ook slaapmiddelen. Bekenden van de onfortuinlijke zakenman vertelden aan de Franse krant La Tribune dat hij zwaar leed onder de fraude. "Hij had dag en nacht gezocht naar een manier om de fondsen van zijn investeerders te recupereren. Hij kon de beschuldigende vingers vanuit Europa niet langer aan. Het is een afscheid van iemand die zich nergens voor hoefde te schamen. De waarheid is dat iedereen wilde investeren bij Madoff, die overal geboekstaafd stond als een veilige belegging."

De zelfdoding van De la Villehuchet is volgens experten helaas geen alleenstaand geval in tijden van financiële rampspoed. Zowel in de VS als in Europa, ook in België, wordt de jongste maanden steeds vaker naar zelfmoordlijnen gebeld met de economische crisis als referentie.

"We stellen een verhoging van het aantal oproepen vast", zei Marshall Ellis van de vereniging CrisisLink, die in de regio rond Washington opereert, aan het persbureau AFP. Gemiddeld ontvangt zijn organisatie 2.300 oproepen per maand. In oktober, net na het begin van de crisis, steeg het aantal oproepen met 132 procent in vergelijking met een jaar eerder. In vergelijking met de vijf voorafgaande maanden noteerde Ellis een stijging van meer dan 80 procent. De schrik voor een herhaling van de jaren dertig zit er diep in. Dat investeerders na de beurscrash van 1929 massaal van wolkenkrabbers sprongen, mag dan een mythe zijn - het waren er slechts twee volgens de kranten van toen - de cijfers van 1932 logen er niet om: op het moment dat een kwart van de Amerikanen zonder job zat, benamen 21,3 Amerikanen op 100.000 zich van het leven - zowat het dubbel van in 1920 (12,3 op 100.000). De zelfdodingsgraad, nu op een andere manier berekend, was drie jaar geleden 11 op 100.000.

"Het zal geen enkele expert verbazen als er door de huidige economische crisis ook in België meer zelfdodingen zijn. Sterke sociale stressoren, zoals een plotse overgang van rijk naar arm, een plotse zware verantwoordelijkheid voor collega's of familie, verhogen altijd het risico op zelfdoding", zegt Alexandre Reynders, wetenschappelijk medewerker van Lucas, het Centrum voor Zorgonderzoek & Consultancy van de KUL, dat onderzoek doet naar de zelfdodingsgraad in Vlaanderen. "Er is ook een risico op meer gezinsdrama's. Een vader heeft bijvoorbeeld financiële problemen en neemt zijn gezinsleden mee in de dood omdat hij niet wil dat ze arm worden."

Voor Belgische cijfers van dit jaar is het nog te vroeg. "Toch komt op de zelfmoordlijn de economische crisis al meer ter sprake", zegt Grieke Forceville van het Centrum ter Preventie van Zelfdoding (CPZ). "Sommige mensen worden er heel onzeker of angstig door, meestal zij die al andere problemen hebben. Vooral mensen die een mogelijk ontslag boven het hoofd hangt, vormen een risicogroep. Jobonzekerheid heeft, eerder dan de dalende koopkracht, een grote invloed op ons mentaal welbevinden. Soms krijgen we ook telefoontjes van een werkgever die bezorgd is over een werknemer."

Vraag naar opleiding

Het CPZ vormt daarom ook sociale en medische diensten van de overheid en de privésector. Door de crisis neemt deze vraag toe. "Dit jaar kregen we van een grote bank de vraag naar opleidingen en een draaiboek over zelfdodingspreventie voor hun personeel."

Volgens Forceville bestaat er bij de meeste bedrijven een lacune op dat vlak. "We moeten eerlijk zijn. De sociale diensten van ondernemingen zijn dikwijls bezig met administratie en de medische diensten met oogonderzoeken. Hun probleem is dat hen een dubbele rol wordt toegedicht. Veel werknemers doen zich anders voor tegenover de bedrijfsarts of sociaal assistent(e) uit vrees dat de informatie wordt doorgespeeld naar de werkgever, ook al is dat in werkelijkheid niet zo."

Zowel Forceville als Reynders wijzen op het belang van signaaldetectie. "De topkaders van bedrijven moeten alert zijn, in de huidige situatie vooral de sociale diensten van grote banken met problemen", zegt Reynders. "Het is erg belangrijk dat zij signalen leren herkennen en kunnen doorverwijzen naar professionele hulpverleners."

De signalen zijn volgens Reynders vooral te herkennen aan contrasten met de persoonlijkheid van een werknemer. "Een ambitieuze werknemer die plots uitspraken doet zoals 'ik zie het niet meer zitten'; iemand die normaal stil is en plots erg prikkelbaar wordt; iemand die normaal erg luidruchtig is en plots stilvalt; iemand die plots veel afwezig is... Het zou goed zijn als sociale diensten deze mensen in vertrouwen nemen, hun signalen interpreteren en doorverwijzen als het moet."

Naast zijn bestaande telefoondienst in Brussel en een recent geopend onlinecentrum, waar via chat jongeren worden bereikt, opent het CPZ in 2009 een tweede telefooncentrale in Leuven. "We weten dat we nog niet aan ons plafond zitten," zegt Forceville. "We zijn nog altijd dringend op zoek naar vrijwilligers."

http://www.zelfmoordpreventie.be/

http://www.kuleuven.ac.be/lucas/

Grieke Forceville, Centrum ter Preventie van Zelfdoding:

Vooral mensen die een mogelijk ontslag boven het hoofd hangt, vormen een risicogroep. Jobonzekerheid heeft een grote invloed op ons mentaal welbevinden

n Grieke Forceviele: 'Dit jaar kregen we van een grote bank de vraag naar opleidingen en een draaiboek over zelfdodingspreventie voor hun personeel.'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234