Woensdag 27/10/2021

Onderhandelen in de nachtelijke Twitter-stilte

Houdt de doldraaiende nieuwscyclus de politici van een akkoord? Het is wat justitieminister Geens in een ongewone cri de coeur opmerkt: voor een compromis heeft de regering door alle perslekken nog slechts vier uur in het holst van de nacht. Eigen schuld, dikke bult, zegt politicoloog Carl Devos.

Ontzetting. Dat gevoel krijgt de premier wanneer hij zaterdagochtend zijn stapel kranten doorneemt. Charles Michel (MR) is trots op zijn begrotingsakkoord en zijn hervormingen op de arbeidsmarkt. Hij verwacht eindelijk wat positieve commentaren. Zondag is er zijn beleidsverklaring, hij wil het hele weekend in het zenit staan. Wat hij leest, is nogmaals geruzie tussen de drie Vlaamse coalitiepartijen over wie wat toegaf. Spinning regeert opnieuw het land. Met Twitter als belangrijke beïnvloedende factor.

Om half elf vrijdagavond had de premier zelf op zijn Twitter-account 'agreement' gezet. Exact twee minuten na de aankondiging van het akkoord, belde een kabinetsmedewerker van CD&V deze redactie op met de mededeling dat er een principiële beslissing was over de meerwaardebelasting. Hun trofee was binnen. Wanneer de journalist dat nieuws op Twitter gooit, hangt N-VA aan de lijn. "Er staat niks over die belasting op papier." Na nog een tweet van de journalist belt CD&V weer: "Hetzelfde geldt voor hun vennootschapsbelasting."

Het akkoord is tien minuten oud, en ligt alweer aan flarden. Nochtans had de premier er alles aan gedaan om lekken tot een minimum te beperken. Vrijdagochtend had hij de Vlaamse vicepremiers met een sms naar de Zestien - zijn werkplek - gesommeerd. Een subtiele verwijzing naar Kris Peeters, die de 'Krisette' met een sms naar de premier inluidde. Die vergadering was hij begonnen met een reprimande aan de vicepremiers. De lekken moesten stoppen, het akkoord moest er komen. Het werkte. Voor een uur of tien.

Vier uur windstilte

Dat er steeds minder Twitter-stilte is voor politici, dat er steeds meer nieuwsleveranciers zijn door de sociale media, noopt politici tot nachtelijke onderhandelingen. Althans, dat is wat justitieminister Koen Geens (CD&V) op zijn blog schrijft. "De soms pijnlijke werkelijkheid is dat er voor moeilijke akkoorden (waarbij perslekken helaas wel onvermijdelijk lijken) een korte tijd is in de nacht, tussen het sluiten van de redacties om 24 u, en de vroege ochtend, wanneer men die kranten - op papier of digitaal - kan lezen, rond een uur of 3 of 4. Een enkele keer kan men profiteren van het weekend, van een zaterdagavond tot maandagochtend. Maximaal 36 uur is het dan relatief windstil." Geens heeft het specifiek over onderhandelingen die al onder de tijdsdruk staan. Zoals het in elkaar passen van een begroting of de redding van de grootbanken. "Ik ben niet kwaad of lastig om die evolutie", vult hij aan. "Ik stel het alleen vast. De snelheid van communicatie kan enorm stressverhogend zijn."

Een bel whisky

"De nacht brengt geen raad, maar wel tijd", zo vat partijvoorzitter Wouter Beke (CD&V) samen. Van de premiers van de laatste decennia hield enkel premier Herman Van Rompuy niet van de relatieve radiostilte tussen zonsonder- en zonsopgang. Alle anderen - of ze nu Guy Verhofstadt, Yves Leterme of Elio Di Rupo heten - namen er wel hun toevlucht toe.

Eens op het Europees niveau moest ook Van Rompuy zijn nachtrust opgeven wanneer de Europese Unie in zwaar weer belandde. "Laten we niet flauw doen, uitputting wordt benut om mensen tot toegevingen te dwingen", zegt een minister. "In die nachtelijke uren neemt niemand de telefoon op. Wanneer je een akkoord wil sluiten, is dat handig."

Vroeger kwam er na het diner nog wel eens een fles whisky of andere sterkedrank op tafel, maar die traditie is tanende. Eén of twee glazen wijn bij het avondeten, omdat het toch enigzins gezellig moet blijven, meer gunnen de politici zichzelf niet. Een onderhandelaar: "Minder alcohol leidt tot minder vermoeidheid en minder kwaadheid. Wat het dan weer makkelijker maakt om tot een akkoord te komen." Naast de verhalen over het drankverbruik zijn er de legendes over het uithongeren van onderhandelaars om tot een akkoord te komen. Zo liet Dehaene eens pas pizza's aanrukken nadat er een compromis afgeklopt was. "Zo pervers is deze premier niet", lacht een bevoorrecht waarnemer. "Hij soigneert zijn regering." Maria Landis, de Italiaanse kokkin die voor Verhofstadt al in de potten roerde, staat bij Michel aan het fornuis.

Verleiding

Maar al die randvoorwaarden maken uiteindelijk niet of een akkoord al dan niet gesmeed raakt. Dat de nieuwseconomie 24 uur per dag draait, hoeft ook niet negatief te zijn. Koen Geens looft de transparantie die het oplevert, net als vicepremier Alexander De Croo (Open Vld). "Openheid is de beste remedie tegen achterkamertjespolitiek", zegt de liberaal. "Daar kan ik enkel maar voor pleiten. Maar er is een verschil tussen transparantie en elkaar vrijwillig de duvel aandoen. Laten we eerlijk zijn, lekken zijn een symptoom van een gebrek aan vertrouwen in de regering. Dat heeft niks te maken met al dan niet nachtelijke onderhandelingen."

Zegt politoloog Carl Devos: "Als politici zelf discreet blijven, dan mogen BBC en CNN in de Wetstraat kamperen, maar dan kan geen enkele journalist een akkoord torpederen. Niet kunnen zwijgen, getuigt van interne zwakte."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234