Vrijdag 03/04/2020

Ondergang van Alfacam illustreert Vlaamse zwakte

Het kapseizen van Alfacam maakt opnieuw duidelijk dat Vlaamse technologiebedrijven er maar zelden in slagen om uit te groeien tot een volwassen wereldspeler. Hoe komt het toch dat Vlaamse technologietoppers maar niet boven het maaiveld uit stijgen?

Vlaamse technologiebedrijven staan wereldwijd bekend als pioniers in hun sector. Alfacam en zijn stichter Gabriël Fehervari specialiseerden zich al in de jaren negentig in digitale en hogedefinitie-tv, vijftien jaar voor digitaal tv-kijken gemeengoed werd. Ook Lernout & Hauspie was zijn tijd ver vooruit met zijn spraaktechnologie, net zoals Option met zijn draadloze internetcommunicatie. Metris was baanbrekend op het vlak van minutieuze metingen, net zoals Ubizen dat was voor internetbeveiliging.

Al die technologietoppers trokken met grote trom naar de beurs, maar slaagden er niet in om op eigen kracht door te groeien tot een volwassen multinational als het Nederlandse Philips, het Duitse SAP of Amerikaanse bedrijven als pakweg Google, Facebook of Apple.

Te vaak prooi

"Het is een kwestie van schaal", zegt professor Walter Van Dyck, professor innovatiemanagement aan zakenschool Vlerick. "Vlaanderen staat sterk in kenniseconomie. Kijk maar naar wat een onderzoekscentrum als Imec presteert. Maar we slagen er niet in om die nieuwe technologie succesvol naar de markt te brengen. Daarvoor moet je op een organische manier snelheid kunnen nemen. Maar dat is in een klein land met een kleine thuismarkt heel moeilijk. We zitten niet in Duitsland. Kijk naar Option. Draadloze communicatie is in sneltempo uitgegroeid tot een massamarkt. Option is door die technologische schok in snelheid gepakt."

Industriemagnaat Albert Frère heeft verklaard dat Belgische bedrijven te weinig financiële power hebben om op eigen kracht door te groeien tot een multinationale groep. Daardoor zijn ze op het internationale speelveld vaker prooi dan overnemer. Stichters als Gabriël Fehervari (Alfacam) en Jan Callewaert (Option) hebben miljoenen euro's in hun bedrijf gepompt, omdat ze te weinig geldschieters vonden. Maar volgens Van Dyck wordt dat financiële aspect overroepen. "De successen in de biofarma bewijzen dat geld eigenlijk niet het probleem is."

Katholieke erfenis

Wat volgens hem een belangrijker oorzaak is voor het plafonneren van Vlaamse bedrijven, is het gebrek aan goed management. "Bij Alfacam is het duidelijk een managementkwestie. Het bedrijf was te ambitieus, de stichter heeft zichzelf voorbijgelopen. De stap van tv-opnames naar de eigen tv-zender Exqi werd roekeloos genomen. Lernout & Hauspie kwam te vroeg in een markt die er nog niet rijp voor was en werd slecht geadviseerd. Wat het ook is: we hebben geen traditie in die technologiesector."

Volgens het cliché mist de Vlaamse ondernemer de internationale veroveringsdrang van de zelfbewuste Nederlander. "Daar is wel iets van aan", vindt Van Dyck. "Ons katholiek ambitieniveau leidt misschien tot conservatisme. Anderzijds heeft dat in het geval-Alfacam zeker niet meegespeeld. Daar is van het omgekeerde sprake: te grote ambities hebben geleid tot roekeloosheid."

En zo loopt er onderweg altijd wel iets fout. De Vlaamse technologieparels zakken door het ijs of worden overgenomen door buitenlandse sectorgenoten, die de innovatie kunnen omzetten in een rendabel zakenmodel en te gelde kunnen maken.

De Leuvense spin-off Icos, een troetelkind van ex-rector André Oosterlinck, werd opgeslokt door een sectorgenoot uit Silicon Valley, net op het moment dat Icos lof oogstte voor zijn inspectiesystemen voor zonnepanelen. Kabelpionier Telenet moest hét symbool worden van Vlaamse verankering, maar raakte onderweg zijn zelfstandigheid kwijt en is inmiddels verworden tot een dochterbedrijf van een Amerikaanse multinational.

"Mijn Nederlandse collega's gebruiken de uitdrukking 'kennis, kunde, kassa'. Welnu: Vlamingen zijn heel goed in het eerste, minder in het tweede en slecht in het derde", vat Van Dyck samen.

Er is nog hoop

Is er dan geen hoop? "Toch wel. De biofarma toont hoe het moet. Daar hebben we wél de traditie in, dankzij bedrijven als Janssen Pharmaceutica of UCB. Bedrijven als Galapagos, Thrombogenics of Ablynx zijn op goede weg. Zij sloten allianties met grote bedrijven, waardoor ze de nodige schaal konden genereren. Ook op het vlak van management tonen ze hoe het moet."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234