Zaterdag 16/01/2021

Onder vuur: twintiger en vakbondsafgevaardigde

De nationale staking van vandaag wordt gretig uitgelegd als hoogtepunt in een generatieconflict: de vakbond als oubollige verdediger van achterhaalde privilegies versus ambitieuze jongeren. Voor Sarah en Leen klopt dat simpele plaatje niet. Ze zijn jong, kritisch én blijven pal achter hun vakbond staan.

'Wij leggen de boel niet plat, maar sensibiliseren'

Leen Segers (27), vier jaar vakbondsafgevaardigde bij ACV

een Segers (27) voelt de weerstand. Ze merkt het aan kleine dingen. Dat ze niet meer naar feestjes kan zonder in een discussie over de vakbond te belanden. Dat gebeurde vroeger ook geregeld, maar nu is het scherper. "Op Facebook lees ik soms heftige reacties van jongeren. Ook in mijn vriendenkring zijn heel wat mensen niet vakbondsgezind. Als ik opkom voor de sociaal zwakkeren, bots ik vaak op hetzelfde argument. Iedereen beweert dan wel iemand te kennen die ten onrechte werkloos is en profiteert.

"Soms hoor ik zelfs beweren dat kansarmoede niet bestaat in België. Dat werkloze jongeren het toch zelf hebben gezocht. Dan is er weinig gesprek mogelijk. Als vakbondsafgevaardigde weet ik wel beter. Maar wie in een stabiele job zit, merkt misschien ook niet dat een goed sociaal vangnet ook vandaag geen luxe is. Ik ervaarde in mijn job ook geen problemen. Ik dacht: het UZ, daar gelden goede statuten, daar zijn weinig problemen. Het is pas sinds ik afgevaardigde ben dat ik heb ingezien dat ook hier een vakbond niet overbodig is.

"Het ACV heeft mij gevraagd om op te komen. Misschien omdat ik een groot rechtvaardigheidsgevoel heb. Als maatschappelijk werkster zie ik ook onrecht, maar dan kun je het hooguit signaleren. Als vakbondsafgevaardigde kun je echt iets doen. Dan kun je aan de kar trekken voor mensen die verbaal niet sterk genoeg staan. Dat gevoel heb ik nog altijd. Dat de vakbond nodig is. Ook in dit conflict. Je moet opkomen voor de mensen die de dupe zijn van deze besparingen."

Dat er tegenwind opsteekt tegen het vakbondsprotest, verbaast haar niet. Zelf zat ze ook met vragen. "Toen de vakbond begin december aankondigde tegen de besparingsmaatregelen te zijn, was mijn eerste reflex ook: moet dit nu? We hadden eindelijk een regering na al die maanden stilstand. De eerste acties kon ik niet bijwonen. Gelukkig maar misschien, want ik kon toen ook zelf nog geen standpunt innemen. Ik heb beslist om mij te informeren. Nee, ik heb mij niet laten hersenspoelen door de vakbond, maar nu steun ik de actie wel. Nu begrijp ik het beter."

Of ze het de jongeren die zich net in de steek gelaten voelen door de vakbond dan ook kan uitleggen? "Dit gaat niet over jong en oud, dit gaat over lasten die niet gelijk verdeeld worden. In de besparingen zit geen fiscale rechtvaardigheid. Het debat wordt nu verengd tot de pensioenen en brugpensioenen, maar het gaat over zo veel meer. Er moet bespaard worden, maar waarom kunnen de inkomsten enkel gehaald worden uit arbeid of uitkeringen? Waarom niet uit de inkomsten op kapitaal bijvoorbeeld. De crisis is tenslotte begonnen in de financiële wereld.

"Er zijn bedrijven in België die nauwelijks belastingen betalen. Sommige mensen zijn zelfs zo rijk dat ze zich een privéstraat kunnen veroorloven in Brussel, ze voelen de crisis niet. Die 'square des milliardaires' heeft de vakbond ook aangekaart. Met bubbels en hapjes vierde het financieel actienetwerk dat vermogenden al vanaf drie januari de fiscale dans ontspringen. Op hun vermogen wordt nauwelijks 0,58 procent belastingen geheven. Dat onevenwicht, daar gaat het over."

Waarom hebben jongeren dan het gevoel dat zij het gelag zullen betalen als er geen hervorming komt? "Dé jongeren die je in de media leest of hoort protesteren tegen de staking, zijn vaak jongeren met een opleiding, hooggeschoold en met een stabiele job. Jongeren met minder kansen op de arbeidsmarkt, laaggeschoolden die niet meteen werk vinden en bang zijn dat dat ook niet meteen zal gebeuren, die heb ik in het hele verhaal nog niet gehoord. Maar ze bestaan wel. In hun kansen snijdt dit regeerakkoord wel. Het gaat dus wel degelijk jongeren aan, maar misschien niet de jongeren die nu het hardst roepen.

"Er is al een tweede besparingsronde aangekondigd. Misschien gaat die wél alle jongeren raken. Als er echt aan de index wordt geraakt zoals soms wordt geopperd, gaan die jongeren dan ook niet op straat komen? Dan belangt het henzelf wel aan. Ik erger me ook een beetje aan de hypocriete houding. Sommigen zijn tegen het protest, maar komen mij wel vragen of ze nu hun tijdskrediet kwijt zijn.

"Er zijn besparingsmaatregelen bij die ik begrijp. Ik ga niet betwisten dat we langer moeten werken. Ik vind ook dat het niet meer houdbaar is om zo vroeg met pensioen te gaan. Maar alles hangt af van de manier waarop. Dat mis ik in de hele discussie. Ik mis ook maatregelen voor de werkgevers. Er wordt heel veel verwacht van de werknemers, veel minder van de werkgevers. Hoe gaan die moeten zorgen dat al die mensen ook echt aan het werk kunnen blijven? En op een manier dat het voor iedereen haalbaar blijft? Ik ben nu amper zeven jaar aan het werk, maar soms vraag ik me ook af of ik het tot mijn vijfenzestigste volhoud als het zo druk blijft als nu. Dit gaat jongeren ook aan."

Maar waarom staken en het hele land plat leggen zeker in deze tijden? "Ik vind stakingsrecht nodig, maar ik staak ook niet graag. Ik begrijp de aversie tegenover een staking. Als je het openbaar vervoer platlegt, voelen mensen zich gegijzeld. Ik zou ook graag druk uitoefenen op de regering zonder mensen lastig te vallen. We denken daarover na. Helaas heb je niet echt veel drukkingsmiddelen, maar we moeten vermijden dat we de wrevel van de publieke opinie opwekken. Daarom hebben wij er in het UZ ook voor gepleit om de boel niet plat te leggen, maar mensen vooral te informeren en te sensibiliseren. De vakbond is nodig. Ik wil mij blijven inzetten voor een systeem dat niet alleen rekening houdt met de sterkste."

'Nu moeten we zeker onze stem verheffen'

Sarah Ciolek (27), vier jaar vakbondsafgevaardigde bij ABVV

an Sarah Cioleks (27) mouw hoefde het ABVV niet echt te trekken. Toen ze na haar uren als chauffeur bij medicijngroothandel Belmedis boekhouding studeerde, gingen haar ogen open en ze wilde ze niet meer sluiten. Ze wilde bij de vakbond. "In die cursus wou ik ontdekken hoe een bedrijf en de economie werkt. Het ging vaak over de notionele interestaftrek. Iedereen herhaalde maar dat dat goed was voor bedrijven. Ze leerden hoe wij boekhouders het kapitaal zo moesten boeken dat ze meer belastingvermindering kregen. Na de zoveelste keer dacht ik: dit klopt toch niet. Er is toch nog een andere kant van de medaille?"

Het begon haar meer en meer tegen de borst te stuiten. "Dat systeem was misschien gunstig in goede tijden, maar wat in economisch slechte tijden? Bovendien liep de overheid in crisistijd zo miljoenen mis. Waarom moeten bedrijven geen duit in het zakje doen, terwijl gewone werknemers, mensen met uitkeringen, met CVS, uit het oog worden verloren? Het ging er alleen maar om hoe we het de bedrijven zo comfortabel mogelijk konden maken. De economische aspecten voorop, al de rest was bijzaak. De echte neoliberale wereld."

Die verontwaardiging vertalen in een engagement leek niet meer dan logisch. Vandaag meer dan ooit. "We leven steeds meer in een ik- in plaats van een wij-wereld. Ik wil daar iets aan doen. Ik vind het belangrijk om niet alleen aan mezelf te denken, maar ook aan anderen. Ik ben zo opgevoed. Ik wil starten bij mezelf, in mijn omgeving. De vakbond sluit daar bij aan. Hoe kun je anders de stem van werkende mensen laten horen? Regeringsleden kennen de werkvloer niet, wie gaat die groep verdedigen?"

Haar drive is vier jaar na haar toetreding nog niet afgenomen. "Naïef en onbezonnen ben ik er als jong meisje van 24 ingevlogen, maar geleidelijk word je harder. Als ik tegenkanting krijg, dan ga ik er eens zo hard tegenaan (lacht). Dat zit in mijn karakter." De huidige aanval op de vakbond doet haar niet wankelen. Integendeel. "Ik heb ervoor gekozen om mee te werken aan een solidaire wereld. (fel) Nu moeten we zeker onze stem verheffen."

Maar een staking, vandaag, moest dat wel? Sarah twijfelt niet: "De regering heeft zomaar beslissingen genomen, zonder degenen die moeten betalen ook maar even te horen. Ze hebben enkel naar de werkgevers geluisterd. Als je een samenleving wilt waar niemand uit de boot valt, moet je niet vooral besparen op de armsten of de middenklasse. Dan moet je de sterkste, rijkste schouders ook in gelijke mate laten meebetalen. Dat gebeurt nu niet. De notionele interestaftrek blijft, er is geen vermogensbelasting. Ik vind het onvoorstelbaar dat wij moeten opdraaien voor het geknoei van een hoop rijke bankiers."

Nochtans komt het luidste protest tegen de staking van haar leeftijdsgenoten. Jongeren die hen een achterhaalde vakbond van behouden rechten noemen. Die hun toekomst ondermijnt door hun starre houding. Nu steigert ze. "Ik deel die visie absoluut niet. Iedereen weet dat we allemaal langer moeten werken. Pensioenen zijn er niet alleen voor de oudere generatie, ook voor mij. Ik wil ook nog een pensioen krijgen. Ik geloof nog altijd dat het anders kan. Dat we wél mooie toekomstperspectieven kunnen uittekenen met waardig werk, een goede welvaart en levenskwaliteit. Zonder afbreuk te doen aan de sociale verworvenheden waar wij en zo veel generaties voor ons zo voor geijverd hebben."

Wat dan met de generatieclash? "Ik vind het oneerlijk dat jongeren tegen ouderen opgezet worden. Iedereen zit in hetzelfde schuitje. Door er een generatieclash van te maken, wordt de aandacht afgeleid van de echte breuklijn. Die tussen de zwakkere, armere of gewone werknemers en de kleine rijke bovenlaag die het merendeel heeft. Eigenlijk draait het daarom."

Dat krijgt haar vakbond steeds moeilijker uitgelegd en dat maakt haar boos. "De vakbond wordt nu afgeschilderd als een bende naïeve, imbeciele dromers die niet weten waar ze mee bezig zijn. Dat maakt mij heel kwaad. Wij debatteren over de regeringsbesparingen, wij bestuderen de wetgeving, we zitten in werkgroepen daarover. Maar het is geen gemakkelijke materie. Veel jongeren hebben geen tijd om zich daarin te verdiepen. Ik kan dat begrijpen. Maar laat u dan in godsnaam informeren. Zoek uit hoe het echt zit.

"Ik geef toe dat de vakbond niet trendy oogt. En een verleidelijke organisatie kun je het ook niet echt noemen. Buig je in je vrije tijd maar eens over wetgeving in België of Europa. Maar het is wel nodig om de wereld te begrijpen." Nog een dodelijk beeld dat geschetst wordt van de vakbond: groene en rode vestjes die je op stakingsdagen - liefst een vrijdag - soms al snel op een terras aantreft. "Ik sta om zes uur 's morgens op om te gaan staken en ben 's avonds laat terug", klinkt het verontwaardigd. "Ik doe dit om de stem van de werkende mens te laten horen, niet om pinten te pakken."

Waar haar vurigheid vandaan komt? "Ik wil dat er voor iedereen een goede oplossing uit de bus komt. Toen ik jonger was, had iemand uit mijn familie CVS. Ze wou enorm graag gaan werken, maar het lukte gewoon niet meer. Ze kreeg amper een uitkering, maar had twee schoolgaande kinderen. Red het dan maar eens. Ze moest soms om boter gaan bedelen bij mijn oma omdat ze het niet kon betalen. Ik vind dat mensen met tegenslag moeten gesteund worden. Je moet niet rijk zijn, maar je moet wel een waardig leven kunnen leiden."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234