Maandag 26/10/2020

Onder het hoedje van Jack Frost

David Jason, hoofdrolspeler uit A Touch of Frost, kan terugkijken op een zeer geslaagd jaar. Hij kreeg de hoogste waardering van de Britse tv-industrie, de Bafta Fellowship. Frost bekoort nog steeds miljoenen kijkers. Intussen vertoont zijn driejarige dochtertje Sophie-Mae dezelfde guitige trekken als haar beroemde vader, die zich pas op zijn 61ste voor het eerst daddy mocht noemen. Bij de start van een gloednieuwe Frost-reeks op Canvas, een groot portret van een perfectionist.

Londen Van onze medewerker Patrick Bremmers

Jason heet eigenlijk David John White maar verkoos als publieke naam die van zijn overleden tweelingbroertje Jason. Al jaren is hij de populairste acteur van Engeland, vroeger ook al door de comedy Only Fools & Horses, maar veel weten we eigenlijk niet van de ook hier zeer geliefde inspector Frost-vertolker. Interviews geeft hij zelden, in talkshows verschijnt hij maar mondjesmaat en quizpanels mijdt hij al helemaal. Persmappen verklappen weinig over zijn persoon, de set van A Touch of Frost is een heuse vesting.

Toen ik een paar jaar geleden na lang aandringen hem eindelijk een paar vragen mocht stellen - telefonisch - brak hij het gesprek na vijf minuten beleefd af. Tijdens een persconferentie voor Frost in 1998 liep hij al na een kwartiertje weg, iedereen verbaasd en teleurgesteld achterlatend. Hoewel hij wekelijks moordmysteries ontrafelt blijft hij zelf een groot raadsel.

Als je de biografie Sir David Jason Arise van Stafford Hildred en Tim Ewbank erop naslaat, krijg je het beeld van een gecompliceerde, uiterst gedreven acteur. Een onzekere loner ook, die zich voor zijn ontspanning het liefst met zijn (tweede) vaste vriendin Gill Hinchcliffe helemaal van de buitenwereld afzondert, in zijn garage aan oude motoren sleutelt of peinzend een ommetje door zijn groentetuin maakt. Zijn biografen schetsen een perfectionist, die er weliswaar zeer verheugd mee is dat de natie hem aanbidt, maar die zich tegelijkertijd nog steeds niet op zijn gemak voelt met zijn status van beroemdheid. Jason begrijpt niet waar hij dat allemaal aan verdient. Het maakt hem onzeker, gejaagd en erg ambitieus.

Jasons onzekerheid zou teruggaan tot zijn prilste jeugd. De acteur had ooit een tweelingbroer, Jason. Twee weken na hun geboorte (2 februari 1940, Londen) kwam het jongetje te overlijden. Het barre Tweede Wereldoorlog-klimaat was niet erg gunstig voor de kleine Jason, die al vanaf het begin een vrij zwak gestel had. Er waren niet voldoende medicijnen voorradig om een plotseling opstekende longontsteking het hoofd te bieden. Geld voor een fatsoenlijke begrafenis was er ook niet, zodat zijn verdrietige vader Arthur, zijn vrouw Olwin en oudste broer Arthur het lichaampje zelf maar in hun achtertuin begroeven.

Pas op zijn veertiende hoorde David John White, zoals de acteur officieel heet, van het bestaan van zijn tweelingbroertje. Het nieuws sloeg in als een bom. Psychologen bevestigen de gedachte dat tweelingen wier 'andere ik' in een vroeg stadium overlijdt daar in het latere leven veel last van kunnen ondervinden. Deze volwassenen ervaren een vorm van leegte, die zich doorgaans op allerlei manieren openbaart. Hoewel Jason het zelf nooit zal toegeven (tegen The Guardian op 1 november 1999: "Kom op zeg, ik was slechts twee of drie dagen oud, ik had totaal geen weet van zijn bestaan") zijn Hildred en Ewbank ervan overtuigd dat deze nare ervaring zeer bepalend is geweest.

Ook het feit dat hij maar anderhalve meter lang is, zou hebben meegespeeld in het feit dat David Jason al op jonge leeftijd voelde dat hij zich op een andere manier moest laten gelden. Niet dat hij lichamelijk een kneusje was. Hij was de aanvoerder van de zwemploeg en speelde fanatiek voetbal. Toch voelde hij zich erg ongemakkelijk vanwege zijn schrandere voorkomen. Humor bleek echter een ideaal middel om zijn groeiende onzekerheid te verbergen. Op de leraren van de Londense Northside School maakte de jonge knaap een levendige indruk.

"David was een geboren artiest, die de andere leerlingen voortdurend aan het lachen maakte", tekenden Ewbank en Hildred op uit de mond van Maureen Wanders, zijn lerares destijds. "Toen David een jaar of dertien, veertien was hield hij ineens op met groeien. Ik denk dat hij zich daar erg bewust van werd. Maar hij had meestal een goed humeur en was erg populair bij de andere leerlingen. Toen hij een rol speelde in een toneelstuk stond de hele school op zijn kop. Ook ín de klas kon je er van op aan dat hij zo nu en dan voor de nodige hilariteit zorgde. David blonk uit in Engels maar zijn echte talent lag bij drama. Hij hoefde er nauwelijks moeite voor te doen."

toewijding

Een natuurtalent dus. Zelf zegt de acteur echter: "Ik heb acteren nooit gemakkelijk gevonden. Maar misschien juist omdat ik er zoveel moeite mee had, werd het een kwestie van pure toewijding. Ik wilde steeds beter worden, mijn talenten nog verder ontwikkelen. De adviezen van onderwijzers, regisseurs en andere acteurs heb ik in mijn oren geknoopt. Wat je op toneel ziet, is wat er is blijven hangen."

Die inspanningen hebben hem in elk geval geen windeieren gelegd. Jason behoort samen met wijlen John Thaw, Amanda Burton en zangeres/tv-presentatrice Cilla Black tot de grootste Engelse tv-sterren. Zijn programma's worden soms door 18 miljoen Britten bekeken. In 1993 werd hij voor zijn hele oeuvre beloond met een koninklijke onderscheiding, de OBE. 2003 was wederom een goed jaar voor de acteur: in april werd hij onderscheiden met de hoogste erkenning uit de Britse tv-industrie, de Bafta Fellowship.

En dan te bedenken dat de kleine acteur bijna voor de toneel- en tv-wereld verloren was gegaan. De toneelstukjes op school mondden uit in het spelen van amateurtoneel in de avonduren. De kritieken waren lovend en Jasons enthousiasme nam steeds grotere vormen aan. Meer en meer kwam hij in de verleiding in de voetsporen te treden van zijn broer Arthur, die intussen professioneel aan het toneel was gegaan. Het ontbrak hem echter aan voldoende zelfvertrouwen. Een vriendinnetje vond het maar niets dat hij zijn goedbelegde boterham als elektricien wilde riskeren voor het onzekere bestaan van acteur. Ze stelde hem uiteindelijk voor de keuze: Of acteren óf verloven. Hij koos voor het laatste, maar binnen een jaar was de relatie voorbij...

Een onverwachte doorbraak kwam op zijn 25ste toen zijn broer vanwege een rol in de politieserie Z Cars verstek moest laten gaan voor de theatertournee van Noel Cowards South Sea Bubble. Arthur stelde de regisseur voor aan zijn jongere broertje. Hij zag wel wat in de jonge White. Het werd het begin van een glansrijke carrière op toneel, hier en daar een film, maar vooral veel televisie. Omdat er al een David White bestond, moest hij zijn naam veranderen. Met een knipoog naar zijn overleden broertje noemde hij zich voortaan David Jason. Een naam die dankzij succesvolle rollen in Do Not Adjust Your Set (1968), The Top Secret Life of Edgar Briggs (1973), Lucky Feller (1975), Open All Hours (1975) en A Sharp Intake of Breath (1977) algauw een begrip werd.

De rol waarmee hij uiteindelijk de harten van alle Britten stal, was die van Del Trotter uit Only Fools & Horses. Waarschijnlijk, zeggen sommigen, omdat de gewiekste sjacheraar Del Trotter zoveel lijkt op zijn vertolker: Del-Boy en Jason zijn allebei afkomstig uit de Londense arbeidersklasse; ze praten beiden in een rap tempo, ze liggen allebei goed bij de vrouwen en delen de bijzondere gave dat ze met iedereen een gesprek kunnen voeren, ongeacht hun afkomst of milieu. Beiden zouden ook grote moeite hebben zich vast te leggen in een relatie.

Het is misschien om die reden dat David Jason nooit trouwde met zijn in 1996 op 49-jarige leeftijd aan borstkanker overleden vriendin Mefanwy Talog. Ze ontmoetten elkaar halverwege de jaren zeventig toen hij op tournee was in Zuid-Wales. David zou vooral getroffen zijn geweest door haar hemelsblauwe ogen en was stapelgek op haar. Tot een vaste verbintenis kwam het echter nooit. Jaren na haar dood had hij er nog spijt van.

gevoel voor timing

Hoewel Only Fools & Horses misschien wel een van de populairste programma's uit de geschiedenis van de Britse televisie is en David Jason vervolgens hoge ogen gooide met de comedy's A Bit of a Do en The Darling Buds of May, breekt de acteur internationaal pas door met zijn rol als rechercheur Jack Frost. Het is dan 1993. "David zei dat hij al heel lang zin had om een politieman te spelen, maar dat niemand hem ooit had gevraagd", zegt producer Philip Burley, die samen met Richard Bates aan de wieg heeft gestaan van de tv-serie A Touch of Frost. "Hij was een grote fan van Peter Falks Columbo en wilde dolgraag een dergelijk personage spelen."

Eind 1987 was zijn talent als serieus drama-acteur ruimschoots aan bod gekomen met Porterhouse Blues. Het was een uitzonderlijk project geweest waar Jason veel plezier aan had beleefd. Eindelijk kon hij zichzelf van een andere, veel serieuzere kant laten zien. De rol leverde hem ook nog eens een Bafta op voor beste acteur. Hij wilde dolgraag opnieuw zo'n rol spelen. De producers stelden hem de boeken van R.D. Wingfield voor. Rauwe misdaadverhalen rond de vrij grimmige rechercheur Jack Frost, die, eigengereid als hij is, de mening van anderen aan zijn laars lapt en er administratief vaak een zootje van maakt. David Jason gaf Jack de warmte en menselijkheid mee waar het de oorspronkelijke romanfiguur aan ontbrak. Hij maakt hem tot een verfrommelde politie-inspecteur, die altijd ongezond eet, naar de wasserette moet omdat hij niemand heeft die voor hem wast en wiens telefoon niet zelden wordt afgesloten omdat hij vergeten is de telefoonrekening te betalen... Niets menselijks is hem vreemd.

"Komische acteurs zoals David Jason hebben een bijzonder gevoel voor timing en dat is een enorm pluspunt voor een serieuze rol", aldus Burley. "Het lijkt soms wel of ze tot meer in staat zijn dan 'gewone' acteurs. Ze kunnen vrij gemakkelijk van genre wisselen. Het is nog maar de vraag of een serieus acteur met overtuiging een komische rol kan spelen. Andersom komt het echter veel vaker voor." David heeft de rol zo eigen gemaakt, vervolgt Burley, dat we nu de dialogen op het lijf schrijven. "Ze zouden bij een ander gewoon niet meer passen."

vervolg op pagina 4

l Aliens, pedofielen en callgirls

In de vier nieuwe afleveringen van A Touch of Frost bindt de eigenzinnige detective de strijd aan met huurmoordenaars die een kroongetuige bedreigen (Hidden Truth, dit weekend) en staat hij een autistische jongen bij die beweert dat een bewakingsagent is gemolesteerd door buitenaardse wezens (Close Encounters, 27 maart). Het aangrijpende drama Held in Trust (3 april) brengt de Dutroux-zaak in herinnering wanneer jonge jongens verdwijnen en een pedofiel wordt gearresteerd. In Another Life (10 april) stuit Jack op een lijk met twee linkervoeten. De vier afleveringen zijn overigens al uitgezonden door de KRO op Nederland 1 in het najaar. Zowel Canvas als de KRO hebben nog één nieuwe zeer recente aflevering op de plank liggen voor later uitzending: Dancing in the Dark, dat zich afspeelt in de wereld van de callgirls en lap-dancing.

(PB)

'Jason is een begrip in Groot-Brittannië. Toch is hij in de allereerste plaats een heel goed acteur'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234