Donderdag 23/01/2020

Bosbranden Australië

Onblusbare vlammenzee teistert Australië, en geen beterschap in zicht

Beeld AFP

Op 60 kilometer van de Australische stad Sydney woedt een onblusbare megabrand, doordat meerdere bosbranden die al weken niet willen doven zijn samengesmolten tot een immense vlammenzee. Pas eind januari zijn regenbuien voorspeld die genoeg neerslag bevatten om de branden te kalmeren. 

Op een klein uur rijden van de miljoenenstad Sydney staat een gebied ter grootte van de provincie Antwerpen in de fik, maar de brandweer kan niets doen. Plaatsvervangend brandweercommandant Rob Rogers zei tegen de Australische televisiezender ABC: “We kunnen deze branden niet tegenhouden. Ze zullen blijven branden tot de weersomstandigheden verbeteren, en dan zullen we doen wat we kunnen om ze binnen de perken te houden.”

Door de zwarte, dikke rook kunnen blusvliegtuigen niet in de buurt van het vuur komen. De brandweer vreest dat de watervoorraden binnenkort niet meer toereikend zijn voor het bluswerk. Het zijn vooral de onverwachte windstoten die het de brandweer onmogelijk maken het vuur onder controle te krijgen: het is te gevaarlijk de vlammenzee te naderen. 

In het ergste geval veroorzaken dit soort megabranden een pyrocumulonimbus, een vuurstorm. Door de energie die vrijkomt als een brand snel om zich heen grijpt, ontstaat een miniweersysteem in de rookkolom boven de brand. Dat lijkt op een zware onweersbui, maar dan meestal zonder neerslag. Door zo’n vuurstorm verspreiden de vlammen zich alleen maar sneller. 

Brandweerlieden aan het werk in Central Coast, ten noorden van Sydney. Beeld AFP

De noodsituatie kan tot ver na de kerstdagen duren, verwacht de brandweer, die met tweeduizend man probeert te voorkomen dat nog meer gebieden vlam vatten. De Australische zomer is pas net begonnen en er is al 2 miljoen hectare platgebrand. Sinds oktober zijn zes mensen omgekomen in de vlammen, meer dan zevenhonderd huizen zijn afgebrand.

Rampzalige weersvoorspelling

Dinsdag is opnieuw een rampzalige dag in de weersvoorspelling: verzengende temperaturen boven 40 graden, harde wind en geen druppel regen op komst. De bodem en de vegetatie zijn totaal uitgedroogd, waardoor zelfs het kleinste vonkje binnen de kortste keren een oncontroleerbare vlammenzee wordt. 

Vorige zomer braken de hitte en de droogte in Australië alle records. De lente in het getroffen gebied was ook de droogste ooit, en de zomermaanden worden alleen maar heter, verwachten meteorologen. Pas eind januari zijn regenbuien voorspeld die genoeg neerslag bevatten om de branden te kalmeren. 

Wetenschappers zeggen dat de droogte komt door het weersverschijnsel Indian Ocean Dipole, de zogenaamde Indiase El Niño. Onregelmatige schommelingen van de zeewatertemperatuur leiden tot extreem nat weer aan de westkant van de Indische Oceaan – daardoor kampt Oost-Afrika met overstromingen die ruim driehonderd levens hebben geëist. Aan de oostkant – Australië en Zuid-Oost Azië dus – is het weer juist veel droger en heter.

Brandweerlieden aan het werk. Beeld AFP

In zestig jaar is het dipool-verschijnsel niet zo hevig geweest als dit jaar, en volgens klimaatdeskundigen is dit pas het begin. Ze zeggen dat door toenemende uitstoot van broeikasgassen het dipool-effect in de toekomst steeds vaker en extremer zal optreden.

37 sigaretten

De 5 miljoen inwoners van Sydney lijden onder de rook van de branden. De gezondheidsschade is te vergelijken met het effect van het roken van 37 sigaretten. Ziekenhuizen krijgen 10 procent meer patiënten met ademhalingsklachten dan normaal binnen.

Sinds vrijdag zijn activiteiten in de open lucht zoveel mogelijk afgelast, zoals sportwedstrijden, werkzaamheden die buiten worden verricht en schoolzwemmen. Leerkrachten verbieden kinderen te lopen tijdens het speelkwartier, dat binnen wordt gehouden. Anders krijgen ze te veel ongezonde lucht binnen. 

Deelnemers aan het golftoernooi Australian Open klaagden op de openingsdag, donderdag, al over prikkende ogen. Astmatische spelers moesten hun toevlucht zoeken tot mondkapjes wegens de slechte luchtkwaliteit. Die is net zo bar als in beruchte Aziatische smog-steden zoals Peking en Delhi.

Een hond zit op Milk Beach, terwijl de lucht wordt verduisterd door rook van de naderbij komende bosbranden. Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234