Woensdag 20/10/2021

Onafhankelijkheid Kosovo ‘rechtmatig’

De onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo in 2008 heeft het algemene internationaal recht niet geschonden. Dat stelt het Internationaal Gerechtshof in een vonnis. De uitspraak is niet bindend en bovendien blijken de rechters niet unaniem. Servië aanvaardt de uitspraak alvast niet.

VN-gerechtshof in Den Haag oordeelt dat afscheuring van Servië geen schending van internationaal recht was

De VS hebben hun tevredenheid uitgesproken en de Europese landen opgeroepen Kosovo nu maar te erkennen. De voormalige Servische provincie Kosovo is nog maar door 69 landen erkend en is nog geen lid van de Verenigde Naties mogen worden. De kans bestaat dat nu meer landen Kosovo zullen erkennen.

De rechters van het hof besloten “dat de onafhankelijkheidsverklaring van 17 februari 2008 het algemeen internationaal recht niet heeft geschonden”, verklaarde Hisashi Owada, de voorzitter van het Internationaal Gerechtshof. Hij zei nog dat de internationale wetgeving “geen verbod op onafhankelijkheidsverklaringen bevat”. Wel blijkt uit de afwijkende meningen die aan de beslissing zijn toegevoegd dat er geen eensgezindheid bestond: vier van de veertien rechters waren eigenlijk tegen. Zo meent rechter Abdul Koroma dat er buiten de context van dekolonisatie geen recht op afscheiding bestaat en dus ziet hij geen wettige basis om in te gaan tegen Serviës soevereiniteit. Op verzoek van de Algemene Vergadering van de VN, waar alle 192 VN-lidstaten in zijn vertegenwoordigd, bracht het Hof zijn niet-bindende uitspraak. Servië had daartoe het initiatief genomen omdat het land zich niet neerlegt bij de afscheiding zijn voormalige provincie.

In februari 2008 verklaarde Kosovo zich formeel onafhankelijk. Sindsdien hebben 69 landen, zoals de VS en de meeste lidstaten van de Europese Unie waaronder ook België, de onafhankelijkheid van Kosovo erkend. Honderdtwintig landen die lid zijn van de VN hebben die stap niet gezet. De impact van de uitspraak beperkt zich niet tot Kosovo en Servië, maar is ook van belang voor onder meer Noord-Cyprus, Somaliland, Nagorno-Karabach, Zuid-Ossetië, Abchazië en Trans-Nistrië, die ook voor onafhankelijkheid ijveren (of die reeds hebben uitgeroepen). Bovendien kan de uitspraak een invloed hebben op de Servische vraag naar EU-lidmaatschap.

In de Europese Unie hebben vijf van de 27 lidstaten de Kosovaarse afscheiding van Servië niet erkend. Het gaat om Spanje, Griekenland, Cyprus, Roemenië en Slowakije, die stuk voor stuk een probleem hebben met etnische minderheden en waar sommige nationalistische stromingen (de Catalanen in Spanje bijvoorbeeld) behoorlijk sterk zijn. Ook op de Balkan zelf kan de uitspraak voor nieuwe onrust zorgen. Zo kan bijvoorbeeld de Albanese minderheid binnen de staat Macedonië dit precedent aangrijpen om “haar” gebieden te laten afscheuren.

Aan de Kosovaarse onafhankelijkheid is heel wat voorafgegaan. Eind jaren negentig waren milities in de Servische provincie Kosovo een opstand begonnen, die de Joegoslavische eenheidsstaat met harde hand de kop probeerde in te drukken. Op het einde van het decennium 1990 had Belgrado in Kosovo de facto al niets meer te zeggen en was in de provincie een volledige parallelle maatschappij ontstaan.

Internationale vredespogingen mislukten steevast en uiteindelijk begon de NAVO met bombardementen op Servië om president Slobodan Milosevic te dwingen zijn leger terug te trekken uit de provincie met twee miljoen inwoners, waarvan 90 procent etnische Albanezen. Na 78 dagen bombardementen gaf Milosevic toe en trok hij zijn militairen terug.

NAVO-soldaten namen hun plaats in, maar nadien bleven Kosovo en Servië gezworen vijanden. De provincie scheurde zich in 2008 eenzijdig af van Servië en verklaarde zich tot onafhankelijke staat met Pristina als hoofdstad. Het dossier Kosovo zorgt tot vandaag voor onenigheid binnen de Veiligheidsraad van de VN. Grote landen als China en Rusland erkennen Kosovo niet omdat ze zelf met volkeren zitten die zich zouden willen afscheiden. Sommige Kaukasusrepublieken in Rusland zijn daar een voorbeeld van.

Met hun uitspraak hebben de hoge VN-rechters Servië dus een nederlaag bezorgd. De Servische minister van Buitenlandse Zaken, Vuk Jeremic, heeft al gezegd dat zijn land Kosovo “nooit” al erkennen en hij blijft erbij dat de onafhankelijkheid van Kosovo een flagrante schending is het van het internationale recht. Meer en meer Serviërs verliezen belangstelling voor Kosovo en willen zo snel mogelijk lid worden van de EU.

De Verenigde Staten hebben de Europese landen opgeroepen om zich achter het advies van het Internationaal Gerechtshof over de onafhankelijkheid van Kosovo te scharen. De VS behoren tot de grootste pleitbezorgers van de Kosovaarse onafhankelijkheid.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234