Zaterdag 24/08/2019

Onafhankelijke raad moet spoorramp onderzoeken

We hebben recht op opheldering over de treinontsporing in Wetteren

Het wordt de hoogste tijd dat België naar het voorbeeld van Nederland een Onderzoeksraad voor Veiligheid installeert. Die zelfstandige raad kan rampen zoals de ontsporing van een trein met levensgevaarlijke stoffen in Wetteren grondig onderzoeken en vrij snel met bevindingen en aanbevelingen komen. Het is niet te vatten dat er ruim drie jaar na de tragische treinbotsing in Buizingen nog geen uitsluitsel is over de oorzaak. In welk land leven we?

De milieuramp met de goederentrein met giftige chemische stoffen in Wetteren, die onder de vlag van NMBS Logistics op weg was van de Rotterdamse haven naar Gent, zou de politiek tot nadenken moeten stemmen. Hoe kon dit ongeluk gebeuren? Was de spoorinfrastructuur in orde? Waren de locomotief en wagons oké? Reed de Nederlandse machinist inderdaad te snel over de wissel? Was de snelheidsbeperking goed aangegeven?

Volgens Infrabel, de beheerder van de Belgische spoorweginfrastructuur, zou er niets mis zijn geweest met de wissel. Maar Infrabel is hier rechter én partij. Waren de korte wissels in Schellebelle niet aan vervanging toe? En zo ja, waarom is dat nog niet gebeurd? En is Infrabel correct geïnformeerd over wat er moet gebeuren als voor mens en milieu gevaarlijke chemische stoffen door lekken of een ontsporing vrij komen?

Doofpot

Een onafhankelijk onderzoek is meer dan ooit nodig. De jongste tijd waren er al enkele spectaculaire ontsporingen: Deinze in 2010, Godinne en Melsele (Beveren) in 2012 en Hever bij Mechelen in 2013. In Deinze zou de slechte staat van de sporen de boosdoener geweest zijn, in Melsele een verzakte wissel. Over geen enkele ontsporing werd tot nog toe opening van zaken gegeven. Wat wil de NMBS-Groep onder de pet houden?

De verschrikkelijke treinbotsing van Buizingen op 15 februari 2010 lijkt in sneltreinvaart op weg naar de doofpot. Over het treinongeluk in het station van Aalter in 1982 (!) is nooit een rapport verschenen. De oorzaak is nochtans bekend. De samenleving heeft recht op openheid. De spoorwegen zijn van ons allen.

Op 21 april 2012 botsten in Amsterdam een intercity en een stoptrein. Enkele weken later al kwam de Onderzoeksraad voor Veiligheid, een zelfstandig beheersorgaan, met een tussentijds rapport. Begin december van dat jaar werd het definitieve rapport voorgesteld met de bevindingen en aanbevelingen van de raad. Zo hoort het in een normaal land.

De bijzondere Kamercommissie Spoorveiligheid en de commissie Infrastructuur en Overheidsbedrijven willen weten hoe het ongeluk in Wetteren kon gebeuren. Prima. Maar deze commissies beschikken noch over de deskundigheid noch over de onafhankelijkheid om een grondig onderzoek uit te voeren.

Maar wenst België wel een Onderzoeksraad voor Veiligheid naar Nederlands model? De bevindingen van deze raad zouden wel eens slecht kunnen uitpakken voor de verantwoordelijken, hoge heren die vrijwel allen politiek benoemd zijn. Is het daarom dat Buizingen, net als Aalter, per se de doofpot in moet? Speculeren de spoorwegen op ons kortetermijngeheugen?

Ruimtelijke wanorde

Elke dag worden in Vlaanderen levensgevaarlijke stoffen vervoerd, via het spoor, de weg en het water. Dat gebeurt in een regio met een ongekende ruimtelijke wanorde. Een facet dat de voorbije dagen onderbelicht is gebleven

Wie geregeld door Vlaanderen spoort, ziet tegen de spoorlijnen geplakte huizen en tuinen. Door het ontbreken van een buffer is het spoor hier onbereikbaar voor hulpdiensten en onderhoudsploegen. Toch worden nog steeds stedenbouwkundige vergunningen verstrekt voor huizen en appartementen vlak tegen de ijzeren weg. Naar goede Belgische gewoonte protesteren de bewoners na een tijd tegen de geluidsoverlast en de vele treinen. Gemakshalve vergetend dat bijna alle spoorlijnen in de negentiende eeuw werden aangelegd en dat over sporen nu eenmaal treinen rijden.

De spoorweg is bij uitstek een veilige weg. Daarom heeft de overheid de verdomde plicht die veilige weg optimaal te onderhouden, zeker in een verstedelijkt gebied waarin gevaarlijke producten worden getransporteerd. Precies het preventieve onderhoud laat sinds de onzalige splitsing van de NMBS in 2005 te wensen over.

Ik hoor ook pleidooien voor de aanleg van aparte goederenlijnen. Waar vinden we daar plaats voor in onze nimbyregio? Parallel met de E34, de Expresweg, zou een aparte lijn die de havens van Antwerpen, Gent en Zeebrugge verbindt, haalbaar zijn. Maar de bouw en de inpassing in het landschap zouden een godsvermogen kosten. Zo rijk zijn we niet.

Laten we eerst beginnen met de bestaande spoorinfrastructuur perfect te onderhouden en uit te rusten met een beveiligingssysteem dat voortdurend de snelheid van de trein controleert. Maar laat ons ook beseffen dat absolute veiligheid niet bestaat. Al zeker niet in Vlaanderen waar de individuele vrijheden, politiek dienstbetoon en nog meer van dat fraais ertoe hebben geleid dat de open ruimten een zeldzaamheid zijn en er bijna overal huizen staan.

In het nog dichter bevolkter Nederland kon tussen Rotterdam en Duitsland wél een aparte goederenlijn, de Betuweroute, worden gebouw omdat onze noorderburen zuiniger met de kostbare ruimte omspringen. Die spoorlijn was omstreden en kostte fortuinen maar bewijst al enige tijd haar nut.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden