Woensdag 18/09/2019

Boeken

Onafhankelijke boekhandel floreert: ‘Het eerste wat ik deed, was de thrillers buitengooien’

Het Paard Van Troje in Gent. Beeld Eric de Mildt

De onafhankelijke boekhandel bruist. Opvallend, want in een krimpende boekenmarkt moeten de grote ketens net de duimen leggen tegen een stijgende onlineverkoop. Hoe komt het dan dat ‘de kleintjes’ hun omzet zien stijgen? ‘We zoeken de niche op.’

“Toen ik deze boekhandel overnam, kreeg ik nog telefoon van journalisten die me vroegen waarom ik dat in godsnaam deed.” Gert Brouns, uitbater van de boekhandel Limerick aan het Gentse Sint-Pietersstation, lacht eens als hij terugdenkt aan die tijd, nu bijna zeven jaar geleden. “Dat was in de periode dat de hele boekenmarkt op zijn gat lag. Al hebben wij vrij snel de omslag kunnen maken.”

Hij is niet alleen. De onafhankelijke boekhandel boert goed. Heel goed zelfs. Het afgelopen halfjaar was uitzonderlijk te noemen. In vergelijking met dezelfde periode vorig jaar verkochten de winkels het afgelopen halfjaar 5,9 procent meer boeken en steeg hun omzet met 12,1 procent. Dat blijkt uit cijfers die Boek.be, het competentiecentrum van het Vlaamse boekenvak, naar buiten bracht, op basis van berekeningen van het onderzoeksbureau GfK.

Specifieke titels

Ter vergelijking: over heel 2018 steeg de afzet met 1,4 procent en de omzet met 3,1 procent. Kanttekening is wel dat de onafhankelijke boekhandels maar een klein deel van de markt innemen. Volgens Boek.be nog geen 5 procent, volgens Confituur, het verbond van onafhankelijke boekhandels, zo’n 10 procent.

Maar dan nog blijft de evolutie opmerkelijk. Grote ketens als Standaard Boekhandel en Fnac kampen al jaren met een dalende omzet. Vooral de exploderende onlineverkoop speelt hen parten. Maakte die in 2010 nog maar 3,6 procent van de markt uit, dan steeg het aandeel van Bol.com en consorten vorig jaar naar 23,3 procent. 

“Loop even binnen in de Fnac hier om de hoek en je ziet dat die het noorden volledig kwijt is. Hij zit nu op een nieuwe, veel kleinere locatie”, zegt Bart Van Aken, uitbater van Het Paard Van Troje. Bovendien krimpt de hele boekenmarkt al jaren.

En toch doen de boekhandelaars het dus extreem goed. “Wij hadden al gemerkt dat de cijfers goed waren”, zegt Karla De Ceulener van Salvator in Mechelen. “Voor een deel ligt dat ook wel aan het succes van De Bourgondiërs van Bart Van Loo. Dat boek heeft de cijfers toch wel omhoog getrokken.” 

Boekhandel Limerick specialiseert zich in unieke boeken. Beeld Eric de Mildt

Ook Vé Bobbelijn van Boek.be erkent dat. “Als de cijfers van de onafhankelijke boekhandels zo spectaculair stijgen, dan is dat inderdaad vaak het gevolg van een aantal titels die specifiek zijn voor zulke zaken, waarvan mensen weten dat ze ze daar vinden”, zegt ze.

Specialiseren

Al is er meer. Zowat alle boekhandels waarmee we contact opnamen, zeggen zelf al langer stijgende cijfers te zien. “In de tien jaar dat we op onze huidige locatie zitten, hebben we onze omzet zien stijgen van een half miljoen euro tot bijna 2 miljoen euro”, zegt Van Aken. Daarmee kan de winkel nu zeven mensen en twaalf studenten tewerkstellen.

Het pessimisme dat ooit in het boekenvak zat, is er stilaan uit geslopen. “Er zijn toen veel winkels weggevallen. Ik denk dat de winkels die overgebleven zijn hun plaats gevonden hebben”, zegt Ceulener. 

Veelal komt dat neer op een specialisatie. “Het eerste wat ik gedaan heb toen ik de winkel overnam, is de thrillers buitengooien”, zegt Brouns. “Die kon je in elke supermarkt kopen, er was geen enkele reden om ze nog aan te bieden.” 

Gaandeweg is Brouns steeds meer gaan inzetten op segmenten die hem uniek maken. Zo is de winkel gespecialiseerd in Nederlandstalige, Duitse en Franse literatuur en filosofie. “Wij zoeken een beetje de niche op, vaak onder impuls van het personeel. Zo bieden we sinds kort ook Zweedse literatuur aan, omdat iemand bij het team is gekomen die Zweeds studeerde. Wij zijn de enige winkel in de Benelux die dat doet.”

Gert Brouns van boekhandel Limerick en Charlotte, die zich met de Zweedse boeken bezighoudt. Beeld Eric de Mildt

Beleving

Boven op die specialisaties bieden de onafhankelijke boekenwinkels ook iets meer aan hun klanten: een zekere beleving. Sommige offreren koffie en gebak, andere willen  een oase van rust zijn. En zowat allemaal organiseren ze lezingen en boekenvoorstellingen. In het geval van Limerick zelfs in een daarvoor ingericht kamertje tussen de 161 schrijfmachines van de Nederlandse schrijver Willem-Frederik Hermans – “De beste”, knipoogt Brouns.

Maar nog essentiëler – en daar wijzen ze allemaal op – is de kruisbestuiving die ontstaat tussen klant en uitbater, waarbij ze elkaar tips geven en elke boekenwinkel een unieke collectie uitbouwt. En dat wordt gesmaakt. “Wij springen hier inderdaad elke keer binnen als we in Gent zijn”, zeggen de Zelenaars Peter Roosendaens en Lut Anthuenis. Ze wijzen op de boekentips die op de boeken hangen. “Dat vind je niet in een andere winkel.”

“Wij zijn meer curator van een goede collectie dan een gewone, droge boekhandelaar”, zegt Van Aken. “En ik heb het gevoel dat mensen daar steeds meer in meegaan. Eigenlijk zijn wij zelf het algoritme dat Amazon op u loslaat. Daar maken wij het verschil. En ja, je kunt hier een goede koffie drinken.”

Koffie en boeken in het Paard Van Troje. Beeld Eric de Mildt
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234