Donderdag 07/07/2022

AchtergrondTwee weken op school

Omikron neemt onderwijs in een houdgreep: ‘Het is dramatisch: het zit binnen’

Leerlingen van het Bernardus­college in Oude­naarde volgen les samen met enkele ‘digitale’ klas­genootjes. Beeld Tim Dirven
Leerlingen van het Bernardus­college in Oude­naarde volgen les samen met enkele ‘digitale’ klas­genootjes.Beeld Tim Dirven

Klassen in quarantaine, overwerkte directies en continu veranderende regels: het onderwijs kreunt onder omikron. De Morgen volgde twaalf scholen en een scholengroep twee weken lang intensief. ‘Je ziet leerlingen zo achteruitgaan.’

Pieter Gordts

Maandag 10 januari

“Met een bang hartje.” Zo leefden verschillende hoofdrolspelers toe naar de heropening van de scholen. En die maandagochtend wordt al meteen duidelijk dat ze gelijk zullen krijgen: 5 procent van de leerlingen en 6 procent van de leerkrachten blijkt afwezig in de scholen waar we mogen binnengluren.

Lotte De Wagter, directrice van de Brusselse basisschool GO! De Kleurdoos, moet 10 van de 65 leerkrachten missen, van wie 7 door corona. Als klap op de vuurpijl zag De Wagter ook haar secretariaat uitvallen. “Dat maakt het voor mij heel lastig. De telefoon staat hier niet stil.”

Toch klinkt ze, net als de meeste directeurs, opgewekt en monter. Ja, er zijn afwezigheden, maar directies zijn er dan nog van overtuigd dat de eerste klassluitingen pas voor een week later zullen zijn.

Woensdag 12 januari

“De klassen zijn nog open, ja, maar door de vele afwezigheden van leerlingen en personeel verliezen we onderwijskwaliteit. Mijn team zet maximaal in op zorg, maar soms is er voor lesgeven geen ruimte.” Anne Dehasque, directrice van basisschool De Tuimelaar in Hasselt, bekijkt de situatie met de nodige nuchterheid. Wel betreurt ze dat ze door alle coronabeslommeringen vaak niet aan haar reguliere taken toekomt. “We geven dit schooljaar prioriteit aan taal. Normaal hadden we op 6 december een pedagogische studiedag over dit thema met een externe spreker. Die kon niet doorgaan, waardoor ik op zoek moest naar andere inhoud.”

Het is vaak dankzij zorgleerkrachten dat scholen open kunnen blijven. Zij springen in de bres wanneer klasleerkrachten in het lager uitvallen. “Ik spring deze week in voor twee klassen in het vijfde jaar”, zegt Jürgen Foubert (51), zorgleerkracht in De Kleurdoos. Hij weet dat er geen andere mogelijkheid is, maar noemt dat inspringen ook “gigantisch frustrerend”. “Dat betekent ook dat mijn eigen werking volledig stilligt. Kinderen die ik normaal elke week zie, kan ik nu niet helpen bij hun huiswerk of het leren van toetsen.”

En dat laat zijn sporen na. “Je ziet die leerlingen zo achteruitgaan. Ik zie bijvoorbeeld dat sommigen problemen hebben met het lezen van bepaalde woorden. Een maand geleden ging dat nog moeiteloos, omdat we daar sterk op hadden geoefend.”

Vrijdag 14 januari

Vrijdagochtend krijgt Ineke Coorens, coördinerend directeur van de negen stedelijke scholen in Vilvoorde, melding van de eerste klas die moet sluiten. Ze zegt een groot verschil op te merken in hoe de besmettingen tijdens deze vijfde golf verlopen in vergelijking met vorige golven.

“Vanaf het moment dat er een melding binnenloopt, gaat het plots heel snel de hoogte in”, zegt Coorens. “Tijdens vorige golven bleef het vaak beperkt tot één besmetting per klas. Nu gaat het sneller, zowel in de klas als via broertjes of zusjes. Ook hebben mensen veel minder symptomen. Veel leerkrachten schrikken zelfs als ze na een test positief blijken te zijn.”

Ook in de andere scholen is de toon intussen een stuk minder positief. Een blik op de cijfers die ze delen, zegt genoeg. In een kleine week tijd steeg het aantal afwezige leerlingen van 5 naar 8 procent. Bij de leerkrachten is het bilan nog zwaarder: intussen is 10 procent van hen afwezig.

Zaterdag 15 en zondag 16 januari

“Het is dramatisch: het zit binnen.” Mieke Vandemaele, directeur van GO! Basisschool De Plataan in Roeselare, spendeert een groot deel van het weekend achter haar laptop. De mails van ouders die besmettingen melden, blijven binnenstromen.

Mieke Vandemaele, directeur De Plataan in Roeselare. Beeld DM
Mieke Vandemaele, directeur De Plataan in Roeselare.Beeld DM

“Doordat de regels continu veranderen, is het voor ons zo goed als onmogelijk om alles nog te volgen”, zegt Vandemaele. “Daarom zit ik op zondagnamiddag aan mijn laptop. Ik wil niet dat ouders eerst in de krant over de nieuwe quarantainemaatregelen moeten lezen. Ik verwittig hen liever zelf.”

Maandag 17 januari

Normaal is Ime Decombel (15) om 8.15 uur op school. Maar vandaag ligt hij ’s ochtends nog gewoon in bed. Hij liep in het weekend corona op en slaapt slecht. “Ik dacht: ik laat hem een beetje langer slapen, zodat hij sneller geneest”, zegt zijn moeder Inge Beirens.

Ime Decombel:
Ime Decombel: "Nu veel meer leerlingen besmet dan voordien."Beeld DM

Waar hij het virus heeft opgelopen, weet Ime niet. Wel is hij zeker dat hij lang niet alleen is. “Drie andere klasgenoten en twee vrienden zijn ook besmet. Het valt wel erg op hoe er nu meer leerlingen besmet raken dan voordien.” Dat merkt ook Berlinda Willaert, de directrice van het GO! Athena in Oostende. Ze ziet de besmettingen naar eigen zeggen “ontploffen”. “Terwijl we de voorgaande golven vrijwel altijd gespaard bleven. Toen hadden we telkens maximaal vijf tot zes besmettingen. Nu zijn er op onze campus 51 leerlingen afwezig.”

Na een week is het overduidelijk in de scholen die we volgen: in tegenstelling tot de deltagolf treft omikron ook de secundaire scholen zwaar.

Berlinda Willaert, directrice GO! Athena in Oostende. Beeld DM
Berlinda Willaert, directrice GO! Athena in Oostende.Beeld DM

Dinsdag 18 januari

“Het aantal besmettingen op school neemt een hoge vlucht.” Met die woorden laat directeur Pieter Vyncke de ouders en leerlingen van het Bernarduscollege weten dat het vijfde en zesde jaar vanaf vandaag noodgedwongen op afstandsonderwijs overschakelen.

Vyncke schat dat er maandag zo’n 250 leerlingen van de 1.729 afwezig waren. Ook in de andere scholen schieten de besmettings- en afwezigheidscijfers pijlsnel de hoogte in. Op Twitter laat Vyncke nog weten dat geen enkele golf zo’n gepolariseerde meningen opleverde als nu. “Dat merken we in de reacties van ouders en leerlingen. Je hebt twee kampen: mensen die zeggen dat we niet genoeg doen om besmettingen te verhinderen en mensen die net vinden dat we net nu koste wat het kost de school niet mogen sluiten ‘voor wat een eenvoudige verkoudheid is geworden’.”

Zijn leerkracht geschiedenis in de derde graad, Tom Simoens, noemt het “sowieso een verschrikkelijke keuze”. “Persoonlijk ben ik er altijd van overtuigd geweest dat fysieke lessen op alle vlakken beter zijn. Ik zie dat onlinelessen er inhakken bij de leerlingen. Maar als er te veel collega’s of leerlingen afwezig zijn, wat zijn dan nog de baten van het fysiek lesgeven? Ik snap het dus wel.”

Die situatie was ook voor Simoens moeilijk werkbaar geworden. “In sommige klassen was ruim een derde van de leerlingen afwezig. Het is continu jongleren tussen de leerlingen die in de klas zitten en zij die thuis voor de webcam plaatsnemen. Dan is de kwaliteit van de onlinelessen die ik nu kan geven toch hoger.”

Woensdag 19 januari

Stefan Grielens (Vrij CLB Netwerk) houdt in de media een opvallend pleidooi voor lossere quarantaineregels. Minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) laat weten dat 19 scholen tijdelijk moeten sluiten en 150 inspecteurs voor de klas zullen gaan staan om scholen te helpen.

“Mooi gebaar, maar dat zal geen zoden aan de dijk zetten”, zegt Dirk Kerckhoven, directeur van het technisch en beroepsinstituut Don Bosco in Sint-Pieters-Woluwe. Wat vindt hij van Grielens’ voorstel? “Ik snap het, want het is niet meer beheersbaar. Maar de vraag is intussen niet meer hoe we dit moeten beheersen, wel hoe we moeten voorkomen dat er nog veel meer besmettingen bijkomen en we in stuurloosheid belanden. Dan zijn er andere maatregelen nodig. Ik zie nu al veel directies die beslissen om een hele graad in thuisonderwijs te zetten en die leiderschap tonen.”

Vrijdag 21 januari

Na twee schoolweken stellen we vast dat de telefoontjes van directies almaar korter worden. Ook antwoorden op onze mails volgen vaak pas een dag later. Op veel plaatsen hebben ze de handen meer dan vol. Zo ook in de secundaire school KIDS in Hasselt. Opmerkelijk, want directeur Koen Cornelissen was de voorbij twee weken continu de meest optimistische van de hele groep.

Koen Cornelissen, directeur KIDS in Hasselt. Beeld DM
Koen Cornelissen, directeur KIDS in Hasselt.Beeld DM

“Sinds gisteren is het ook hier alle hens aan dek. Woensdagavond testten opeens vijf leerkrachten positief. En dan wachten er nog drie leerkrachten het resultaat van hun PCR-test af na een positieve zelftest. Het is een huzarenwerk om alle leerlingen fatsoenlijk les te kunnen geven. Daarom hebben we vandaag, jammer genoeg, enkele klassen moeten vragen om thuis te blijven, omdat er gewoon geen vervangingen meer mogelijk zijn.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234