Zondag 25/10/2020

Achtergrond

Oma's aan de top: vrouw én oud zijn is niet langer een nadeel in de politiek

Beeld © AP

In de hoge regionen van de politieke en de economische wereld duiken steeds vaker oudere vrouwen op. Een ding is duidelijk: oud én vrouw zijn was vroeger misschien een pijnpunt, vandaag is het een voordeel.

Janet Yellen (69), voorzitster van de Federal Reserve; Elizabeth Warren (66), senator van Massachusetts; Christine Lagarde (59), voorzitster van het IMF; Angela Merkel (61), bondskanselier, Ruth Bader Ginsburg (81), Supreme Court-rechter en Hillary Clinton (67), presidentskandidate. Vooral in de VS, maar ook elders in de wereld, duiken steeds meer vrouwen met een gezegende leeftijd op aan de top. Vooral het geval van Hillary Clinton is opmerkelijk. Zij speelt haar leeftijd ook echt uit.

Het begon allemaal met een tweet. Naar aanleiding van de vaccincrisis in de VS - toen zelfs hoogopgeleide ouders hun kinderen niet wilden inenten tegen de mazelen, met alle gevolgen vandien - tweette Clinton: "De wetenschap is duidelijk: de aarde is rond, de lucht is blauw en #vaccineswork. Ze sloot verder af met #GrandmothersKnowBest. Grootmoeders weten het beter.

Oud en populair

Sindsdien heeft Clinton haar status van grootmoeder volop in de strijd gegooid. Zo maakt zij van haar zwakte - een 'oud vrouwtje' zijn - haar sterkte. Dat werkt bijzonder goed, bevestigt VS-kenner Bart Kerremans. "Clinton speelt haar grootmoederschap heel erg uit om af te geraken van haar imago als harde tante", zegt hij. "Dat is in de campagne van 2008 aan haar blijven kleven."

Clinton heeft begrepen dat het beeld van de warme, empathische vrouw beter werkt dan een Thatcher-figuur. Vooral jonge hoogopgeleide vrouwen lijken te houden van lieve, maar wijze oude dames. Supreme Court-rechter Ruth Bader Ginsburg is immens populair onder jonge vrouwen in de VS en heeft ondertussen de bijnaam 'Notorious R.B.G.' gekregen. Senator Elizabeth Warren wist mede dankzij de stem van de jongedame in 2012 de knappe senator Scott Brown, die tijdens zijn campagne naakt had geposeerd in Cosmopolitan, te verslaan.

Het grootmoedereffect

Kerremans vindt de populariteit van de grootmoederfiguur in de VS niet abnormaal. "Op zich doet Hillary Clinton niets anders dan wat mannelijke politici doen: een grootvaderrol spelen en hun familie erbij betrekken". Dat vooral hoogopgeleide jonge vrouwen die grootmoederrol smaken, vindt Kerremans ook logisch: "Clinton kaart de spanning aan die veel vrouwen met een job en een gezin ook voelen". Ze plaatst wat andere politici 'vrouwenproblemen' noemen op de politieke agenda.

"Als je de grootmoeder van de natie kunt zijn, dan wek je pas vertrouwen op", zegt Kerremans nog. "Grootmoeders zijn niet bedreigend en zelfs ontwapenend". Communicatiespecialist Jan Callebaut denkt dat de populariteit van oudere vrouwelijke topfunctionarissen deel uitmaakt van onze zoektocht naar zekerheid. "Momenteel zoekt de mens vooral naar oplossingen tegen angst en onzekerheid die de banken, de politiek en andere instanties ons hebben ingegeven. En dan is de metafoor van de grootmoeder erg geruststellend. Zo'n grootmoederfiguur straalt bekwaamheid uit die gepaard gaat met emotionele generositeit." Grootmoeders zijn wijs én lief.

Geen DSK

Daarbij doen grootmoeders alles voor 'de kinderen', stralen ze betrouwbaarheid uit en is seksualiteit bij hen irrelevant. Kortom, geen DSK- of Berlusconi-verhalen met een oudere dame aan het roer. Dat ze zo populair zijn bij jonge vrouwen komt volgens Callebaut door het extra gegeven van de voorbeeldfunctie. "Ze zijn het bewijs dat het glazen plafond werkelijk is doorbroken", stelt hij. "Ze vormen ook minder een bedreiging: de functies die door die oudere dames worden bekleed, zullen over vijf jaar tot hun beschikking komen."

De populariteit van oudere vrouwen vindt men vooral terug in de VS en in kleinere mate in Europa. Wat met België? "Het zou ons ook kunnen overkomen", stelt Callebaut. "Maar een vrouw met een uitzonderlijk talent zou zich wel moeten aandienen. Personen zoals Hillary Clinton of Christine Lagarde zijn toptalenten." Callebaut ziet ergens de grootmoeder in Maggie de Block en erkent dat zij het profiel heeft om over pakweg twintig jaar zo'n grootmoeder van de natie te zijn. "Zij heeft de bekwaamheid in huis en - belangrijker - is ook een underdog en een mikpunt geweest (De Block kwam onder vuur te liggen voor haar aanpak van de opvang van Brusselse daklozen en omwille van haar gewicht, RGJ)." Vrouwen die nu op oudere leeftijd een topfunctie bekleden, hebben in hun leven rake klappen gekregen. "De grootmoederkaart trekken werkt pas als er loutering in haar levensverhaal meespeelt."

Andere kandidaten? "Miet Smet zou de rol op zich kunnen nemen", zegt Callebaut, "Paula Sémer, de negentigjarige tv-coryfee ook. Moest Sémer door de politiek worden opgenomen, zou zij de grootmoederrol perfect spelen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234