Zaterdag 16/10/2021

'om te acteren moet je stevigin je schoenen staan'

Scarlett Johansson (19) bezit glamour en sterpotentieel in overvloed. Hollywoods nieuwe lieveling speelt bovendien in twee van de best ontvangen films van het jaar: Sofia Coppola's ongebruikelijke romantische komedie Lost in Translation en Peter Webbers poëtische adaptatie van Tracy Chevaliers bestseller The Girl With a Pearl Earring. In de eerste speelt Johansson de obsessie van Bill Murray, in de tweede is ze de muze van schilder Johannes Vermeer.

Johanssons gezicht is misschien nog niet bekend, maar de gesofisticeerde tiener is geenszins een nieuwkomer in de filmwereld. Ze begon al een decennium geleden films te maken; toen ze acht was imponeerde ze met haar debuut in Rob Reiners kinderfantasie North. Sindsdien heeft Johansson haar rollen zorgvuldig gekozen en alle voorspelbare tienerkomedies gemeden. Ze charmeerde Robert Redford in het drama The Horse Whisperer, speelde de maffe vriendin van Thora Birch in Terry Zwigoffs bejubelde film over levensangst Ghost World, en betoverde Billy Bob Thornton in The Man Who Wasn't There van de broers Coen.

Hoewel ze als adolescente zeer gewaardeerde prestaties leverde in al die films, bereikte geen enkele ervan een groot publiek. Dus is het met de twee recentste rollen dat de actrice zich kan bewijzen. In Lost in Translation speelt ze een extraverte jonge bruid die door haar echtgenoot alleen gelaten wordt in Tokio. In The Girl With a Pearl Earring is ze een introverte zeventiende-eeuws Hollandse meid die de muze van de schilder Vermeer wordt. "Het belangrijkste voor mij is dat het een soort personage is dat ik kan spelen", zegt de jonge actrice over de manier waarop ze haar rollen kiest. "Ik kan geen cheerleader spelen. Sommigen kunnen dat goed, maar als ik het deed, zou het er vreselijk uitzien. Ik denk dat ik projecten zoek die ongewoon zijn, films die ik nog niet eerder gezien heb. Die me doen denken aan die films waar ik van hou."

Zintuiglijke overdosis

Sofia Coppola schreef Lost in Translation voor Scarlett Johansson en co-ster Bill Murray. "Ze wilden dat we zouden spelen in een verhaal dat in Tokio gesitueerd was", vertelt Johansson. "Het script telde ongeveer 75 pagina's, vrij kort, en ik had geen idee wat ik moest verwachten toen ik in Tokio aankwam. Ik wist alleen dat het over mensen ging die zich verloren voelden en zichzelf vonden in elkaar. Het was zeer overweldigend, een beetje een zintuiglijke overdosis", zegt ze over de 27 draaidagen in Tokio. "Alles was zo anders daar, het was alsof je van het vliegtuig op een andere planeet stapte." Johansson realiseerde zich pas toen ze al aan het filmen waren dat de personages die zij en Murray incarneerden verschrikkelijk verliefd waren. Maar het voelde volgens haar juist aan om die liefde niet te consumeren. "Dat zou hen gecompliceerde gevoelens hebben bezorgd", meent Johansson.

De actrice had voor Coppola al met meerdere vrouwelijke regisseurs gewerkt. Die ervaringen vond ze niet zo verschillend van die met mannelijke regisseurs. "Hoewel, in mijn ondergoed rondlopen voor Sofia is niet hetzelfde als in mijn ondergoed rondlopen voor Robert Redford", geeft ze met een lachje toe. "Maar toch, als de camera's lopen zijn sekseverschillen irrelevant. Een goede regisseur is een goede regisseur, en ik denk niet dat dat te maken heeft met je geslacht. Ik heb met veel vrouwelijke regisseurs gewerkt en heb een connectie tussen hen proberen te vinden, maar dat is onmogelijk. Dat zou zijn als het verband zoeken tussen alle mannelijke regisseurs. Er is geen gelijkenis tussen hen, behalve die meisjesachtige 'vrouwendingen', die een vrouw heeft tegenover een andere vrouw. Ik ben er zeker van dat Sofia me niet zou uitlachen als ik vroeg: 'Heb je een tampon'. Maar ik zou aan Terry Zwigoff geen tampon vragen."

Met haar gebleekte wenkbrauwen en haar lippen voortdurend respectvol op elkaar is de actrice bijna onherkenbaar in Girl With a Pearl Earring. Tijdens de voorbereiding voor de film ging Johansson naar Den Haag om Vermeers beroemde schilderij te zien waarvoor haar personage model stond. Ze vond het een nogal tegenvallende ervaring. "Ik kreeg niet meer inzicht in Griet toen ik het zag. Misschien was er te veel druk rond me om het te gaan bekijken?"

De actrice krijgt vaak de vraag of de traan die ze plengt als Vermeer haar oor doorprikt - een van de meest memorabele scènes in de film - echt is of niet. "De traan was echt", bekent ze. "Alles was magisch op dat moment." Toen ze het scenario las vond ze het "mooi", maar ze realiseerde zich niet dat Griet "zo verschrikkelijk verliefd was" op Vermeer tot ze aan het filmen waren. "Het wordt wel aangehaald in het script maar het was niet zo duidelijk, tot we aan het opnemen waren", herinnert Johansson zich, die het goed kon vinden met Colin Firth. "Hij is mijn favoriete medespeler. Gevoelig, beminnelijk en een ongelooflijke acteur. Het was gewoon een plezier met hem te werken."

Feestje met John Travolta

Van alle films die Johansson tot nu toe heeft gemaakt vond ze Girl With a Pearl Earring, haar veertiende, emotioneel de meest veeleisende en meest bevredigende. "Ik ben een heel instinctieve actrice", onthult ze. "Het gaat erom je emoties te manipuleren, wat een nogal bizarre manier is om je brood te verdienen als je erover nadenkt. En wat waarschijnlijk ook verklaart waarom zoveel acteurs de remmen losgooien."

Johansson heeft met veel oude rotten in het vak gewerkt: Robert Redford, Sean Connery, Billy Bob Thornton, Bill Murray en John Travolta (in de nog uit te komen A Love Song For Bobby Long). "Het is plezierig om te werken met iemand met een enorme achtergrond wiens werk je respecteert", zegt ze enthousiast. "Het is een eer en staat garant voor een fijne tijd. In plaats van geïntimideerd te zijn, ga je ervoor, creëer je iets moois en amuseer je je." Ze was slechts drie keer onder de indruk van de sterren: bij Patrick Swayze, Bill Clinton en Bill Murray. "Ik ben meestal niet geïmponeerd. Maar toen ik Bill Murray zag, was het zover. Ik ben altijd een grote fan van hem geweest en Groundhog Day is een van mijn favoriete films. Het was van 'Wow, dit is Phil uit Groundhog Day'. Het was heel leuk. Hij is heel ernstig als acteur, zoals de meeste komieken, en hij gaf veel voor en naast de camera."

Over haar werk met Oscar-winnaar Billy Bob Thornton zegt ze: "Als persoon is hij heel intens, er gaat veel tegelijk om in zijn hoofd en dat merk je. Hij is heel verstandig en je kunt de radertjes zien draaien als je naar hem kijkt. Toen ik met hem speelde werd het heel duidelijk waarom hij zo populair is. Als je een scène met hem doet en hij geeft een repliek, doet hij dat heel overdacht."

Ze schoot professioneel dus goed op met Murray en Thornton, maar als ze over John Travolta praat, komt er echte opwinding in haar donkere stem. "We waren allebei zo enthousiast om samen te spelen", zegt ze over de film die haar moeder mee produceert. "Wij gaan gewoon goed samen. Wij krijgen samen vorm. Wij brengen bij elkaar goede dingen naar boven. Wij maken er een feestje van." Ze pauzeert even en denkt na. "Acteren is een vreemde baan omdat je de hele tijd zo emotioneel kwetsbaar bent terwijl je aan het werk bent. Dat kan gevaarlijk zijn als je niet stevig in je schoenen staat en je geen mensen rond je hebt die niets met het werk te maken hebben."

Johansson lijkt voor haar leeftijd bijzonder stevig in haar schoenen te staan. In het begin waren haar ouders niet erg happig op Scarletts acteerobsessie. Hoewel haar moeder nu haar manager is, benadrukt Johansson dat ze geen dochter is van een overbezorgde showbizzmoeder. "Ze had het niet zo voor acteren omdat de sector nogal smerig kan zijn", geeft de schoonheid toe. Scarlett wilde actrice worden vanaf haar derde en speelde altijd scènes uit haar favoriete films na voor haar broers en zussen. "Ik herinner me dat toen ik naar audities begon te gaan, mijn moeder zei dat ik moest wachten tot ik ouder was. Dat het veel werk was. Maar ik wilde het zo graag. Het was of ik uit de moederschoot kwam gesprongen en zei: 'Ik wil performen'. En ik had geen andere hobby's. Mijn tweelingbroer speelde baseball en ik wilde acteren. Mijn ouders hebben me altijd gekoesterd."

Johansson probeerde het eerst in commercials maar de castingverantwoordelijken hielden niet van haar stem. "Ze vroegen moeder altijd: 'Heeft ze een verkoudheid?'", herinnert Johansson zich, die meestal woede-uitbarstingen kreeg als ze een rol miste. "Moeder en ik waren ooit in de metro toen ik een woedeaanval kreeg. Mijn moeder zei: 'Weet je wat? We gaan niet meer naar audities voor reclames'." Van toen af deed Johansson enkel nog audities voor film-, tv- en theaterrollen. Ze maakte haar professionele debuut op achtjarige leeftijd naast Ethan Hawke in het niet-commerciële stuk Sophistry. De jaren daarna volgde ze een acteeropleiding aan het bekende Lee Strasberg Theatre Institute, waar iconen als James Dean, Marlon Brando, Paul Newman en Marilyn Monroe hun talenten ontwikkelden. "Ik volgde de jongerenklas gedurende een half semester en ging dan naar de jongvolwassenenklas", herinnert ze zich. "Ik deed al het jonge gedoe met oudere acteurs. Dat was leuk. Ik was de jongste daar."

Liever blond

Scarlett Johanssons filmcarrière begon in 1994 met North. "Ik was zeven of acht. Ik herinner het me wel, maar die herinneringen zijn nogal vaag en surrealistisch. Toen deed ik Just Cause, waarin ik de dochter van Sean Connery speelde. Dat is het eerste wat ik me echt herinner en het was een enorme ervaring." Als het emotioneel en fysiek gekwetste meisje in Robert Redfords The Horse Whisperer kreeg Scarlett Johansson haar eerste enthousiaste commentaren. "Redford was zo geweldig tegenover me in die film. Hij was zo zacht met me en zou me letterlijk door het hele verhaal meenemen om me te krijgen waar ik verondersteld was te zijn in een scène, ongeacht hoe lang dat duurde. Het was de eerste echte regie die ik kreeg."

Terwijl kindacteurs vaak klagen over hun gemiste kindertijd doet Johansson dat niet. Acteren hield haar zelfs niet weg van school en vrienden, zegt ze. "Mensen vragen me altijd: 'Heb je het gevoel iets gemist te hebben van je kindertijd?' Maar hoe kon ik iets missen? Ik heb alleen maar goede herinneringen over alles. Ik denk dat dat meer is dan veel andere mensen over hun kindertijd kunnen zeggen. De enige keer dat ik niet gelukkig was, was toen ik niet werkte", zegt ze. "Ik heb altijd geweten wat ik wilde doen en wat me gelukkig maakte. Ik had altijd een beeld van de carrière die ik wilde. Ik zou zeggen dat ik altijd een passie voor acteren heb gehad en een passie voor films."

Tijdens een interview op het Toronto Film Festival, waar ze haar twee nieuwe films presenteerde, was Johansson sociaal, openhartig, praatgraag en heel blond. Ze heeft er altijd ouder uitgezien dan ze is en nu zeker, met haar nieuwe blonde kapsel, wit hemdje en schoenen met superhoge hakken. "Ik heb altijd blond willen zijn omdat ik vind dat me dat ouder doet lijken", geeft de actrice toe, die focust op het acteren en niet op de roem. Ik herinner me dat ik op het vliegtuig zat met Laurence Fishburne, met wie ik in Just Cause speelde toen ik negen jaar was. Hij vroeg me: 'Scarlett, wil je actrice worden of een ster?' Ik had iets van: 'Ik wil beide'. Hij zei: 'Ach ja, dat is iets wat je moet beslissen als je ouder wordt.' Het was goede raad, want het houdt mijn hoofd helder als ik daaraan denk.

Hoewel Johansson in Los Angeles woont, beschouwt ze New York, waar haar vader woont, als thuis. Zoals andere tieners houdt ze van shoppen en gaan eten in restaurants. "Ik hou van lekkere maaltijden", bekent ze. "Iedere keer dat ik uitga en lekker eet, is dat een totale natural high. Je gaat uit voor een goede maaltijd, je bent gelukkig en erna ben je nog altijd gelukkig. Daar hou ik van. Dat is zo fijn."

Ze heeft twee "heel lange" relaties gehad en is nu voor het eerst single. Haar eerste afspraakje had ze op haar veertiende. "Ik hou ervan mijn eigen keuzes te maken", zegt ze over het plezier om single te zijn. "In een relatie zitten leert je zoveel over jezelf, maar nu heb ik de behoefte om wat alleen te zijn. Ik hou daarvan en ik heb juist een appartement gekocht om wat egoïstisch te kunnen zijn." Ze voegt eraan toe: "Je hoort acteurs altijd beweren dat relaties zo moeilijk zijn door hun carrière, maar ik denk dat het sowieso moeilijk is een relatie te onderhouden als je job van je verwacht dat je gepassioneerd met mensen omgaat."

Haar volgende stap, zegt Johansson, is regisseren. Na Sofia Coppola aan het werk te hebben gezien kriebelt het om achter de camera te gaan staan. "Het was heel inspirerend om dat meisje te zien. Ze had een verhaal dat ze wilde vertellen en dat verdomd nog deed ook. Ik ga een film proberen te maken zodra ik tijd heb om even te gaan zitten en het allemaal te plannen." Ze is niet bang voor de uitdaging. "Ik doe dit al zo lang en ik heb zoveel ervaring dat het gewoon niet anders zou kunnen gaan. Ik heb met veel debuterende regisseurs gewerkt die niet weten hoe ze een acteur moeten regisseren en dat is heel frustrerend. Het maakt zo'n groot verschil voor je prestatie wanneer je werkt met een regisseur die gewoon met je kan praten."

Ze houdt van alles in het filmproces: repeteren, spelen en boodschappen overbrengen. "En", zegt ze, "ik ben geïnteresseerd in het technische aspect, dus het idee om te regisseren spreekt me zo hard aan dat ik het niet meer kan inhouden. Dat is het meest frustrerende wat er is. Vooral als je weet dat je het kunt en je het nog niet gedaan hebt." Ooit hoopt Johansson ook een gezin te hebben. "Met drie kinderen." Maar ze is niet gehaast. De toekomst is "beangstigend maar onvermijdelijk", concludeert de ambitieuze actrice. "Je neemt het zoals het komt en doet dat met stijl."

Bruno Lester

'Het was of ik uit de moederschoot kwam gesprongen en zei: 'Ik wil performen'''In mijn ondergoed rondlopen voor Sofia Coppola was niet hetzelfde als in mijn ondergoed rondlopen voor Robert Redford'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234