Woensdag 26/01/2022

Olympische medaille nodig? Koop een Bulgaar

De Belgische medailleoogst in Sydney is voorlopig niet echt om over naar huis te schrijven. Wat kan een land doen om toch nog wat medailles bij elkaar te sprokkelen? Misschien een Bulgaarse gewichtheffer kopen. De afgelopen jaren wisselden tientallen Bulgaren en andere voormalige Oostblokkers voor harde dollars van identiteit. Of hoe Petar Tanev na een transactie van 500.000 oliedollars plots Badr Nayef, én in een golfstaatje plots de olympische hoop in bange dagen werd.

PETER GORIS

Kent u Halil Mutlu en Nikolay Pechalov? Als u enige voeling hebt met de olympische competitie in het gewichtheffen meer dan waarschijnlijk wel. De eerste won afgelopen zaterdag goud in de categorie tot 56 kilogram voor Turkije, de tweede deed dat een dag later namens Kroatië in de categorie tot 62 kilogram. Turkije en Kroatië mogen tevreden zijn.

Zowel Halil Mutlu als Nikolay Pechalov waren ooit Bulgaarse hefkampioenen, maar wisselden van nationaliteit in ruil voor enige cash. En ze zijn niet alleen. De lijst van ex-Bulgaarse gewichtheffers die de afgelopen pakweg tien jaar hun heil en centen elders zochten, is ongemeen lang: naast Mutlu en Pechalov in willekeurige volgorde: de grote Naim Suleymanoglu, Sevdalin Marinov, Kiril Kounev, Stefan Boutev, Petar Tanev, Andreï Ivanov, Vasil Linov... Hun nieuwe 'moederlanden' - die in ruil voor de 'transfers' telkens tot een miljoen dollar op tafel legden, te innen door de Bulgaarse staatskas - waren respectievelijk Turkije, Australië, Kroatië en Qatar. De eerste die zijn Bulgaarse paspoort inleverde, was meteen ook de meest legendarische: Naim Suleymanoglu. Geboren in het Bulgaarse Ptichar in 1967 als Naim Suleimanov, zoon van een Turkse inwijkeling. Op zijn vijftiende is hij al wereldkampioen gewichtheffen bij de junioren. In respectievelijk 1984, 1985 en 1986 wordt hij de Bulgaarse wereldkampioen bij de groten. Na die laatste wereldtitel, in Melbourne 1986, is Suleimanov het plots beu Bulgaar te zijn. Op het slotdiner stapt hij van de Bulgaarse feesttafel, om meteen in het vliegtuig naar Londen te stappen. Daar stapt hij over in de privé-jet van de Turkse eerste minister. Eindbestemming: Ankara. Hij zou nooit meer naar Bulgarije terugkeren. Aangekomen in Turkije wordt voor Suleimanov in sneltreinvaart een nieuwe, Turkse identiteitskaart klaargestoomd. Voortaan heet Suleimanov Suleymanoglu. Bulgarije is razend op Turkije, maar dat vermindert na een akkoord over een afkoopsom: 1 miljoen dollar (toen ongeveer vijftig miljoen frank). Een dure, maar fijne belegging. Naim Suleymanoglu keert in 1988 uit Seoel terug met met een gouden plak. In 1989 en 1991 wordt hij als Turk moeiteloos wereldkampioen. De grote triomf volgt op de Spelen in 1992 in Barcelona, met liefst drie gouden medailles voor Suleymanoglu. 'Pocket Hercules' is de nieuwe Turkse sportheld nummer één. Hercules nam afgelopen zondag in Sydney afscheid met een roemloze afgang in de categorie boven de 62 kilogram. Niettemin moet Bulgarije spijt hebben. Vorig jaar, inmiddels 22 gouden medailles op wereldkampioenschappen en 60 wereldrecords rijker, werd de 'Turk' verkozen als een van de 25 beste sportlui ooit. Naast Mohammed Ali, Pele en Jesse Owens.

Bulgarije krijgt echter nog meer om over te treuren. In de afkoopsom die Turkije voor Suleymanoglu betaalde, zit een op dat moment nog jonge tweederangsatleet begrepen: Halil Mutlu, geboren in het Bulgaarse Kircaali. In Sydney behaalde de inmiddels 27-jarige kerel, gezien zijn dwerggestalte 'mini-Naim' genoemd, zaterdag de gouden medaille in de competitie gewichtheffen tot 56 kilogram. Voor Turkije.

Het is zeker niet Mutlu's enige wapenfeit sinds hij in 1986 de Turkse nationaliteit kreeg. Drie wereldtitels - in 1994, 1998 en 1999 - en een gouden medaille op de Spelen van Atlanta in 1996 waren zijn deel. Sinds Atlanta werd hij niet meer verslagen, behalve op momenten dat een blessure roet in het eten gooide. In 1999 werd hij wereldkampioen door liefst twintig kilogram meer te heffen dan de zilveren-medaillewinnaar - een absoluut record in de geschiedenis van het gewichtheffen.

Na Suleymanoglu en Mutlu riep Sofia blijkbaar de solden uit voor zijn gewichtheffers. Bulgarije mocht als voormalig Oostblokland dan wel een ijzersterke traditie in de sport hebben opgebouwd, de gewichtheffersfederatie en meer nog de staatskas konden een extraatje best gebruiken. De grote uittocht begon halverwege de jaren negentig.

Neem Kiril Kounev, geboren in 1968 in Bulgarije. Wereldkampioen gewichtheffen bij de junioren in 1988, bij de senioren in 1989. Australië lokt de man met klinkende dollars in zijn richting. Met succes. Brons en zilver op het WK in 1990 en 1993, drievoudig gouden-medaillewinnaar voor Australië op de Commonwealth Games in 1994 en 1998, kampioen van Oceanië in 1999. Australisch recordhouder in zowel de 85 als 94 kilogram-klasse. Zondag in Sydney gaat hij in die laatste klasse op zoek naar een olympische plak voor gastland Australië. Australië haalde de afgelopen jaren nog meer Bulgaren in huis. Sevdalin Marinov haalde nog goud in de categorie tot 54 kilogram op de Spelen van Barcelona in 1992 voor Bulgarije. Twee jaar later wint hij goud en zilver op de Commonwealth Games in Canada voor Australië. Stefan Botev, geboren in 1968 in het Bulgaarse Harmanli, wordt in 1989 en 1990 wereldkampioen voor zijn vaderland. Een jaar later pronkt hij al met een Australisch paspoort. In Barcelona 1992 bedankt hij met een bronzen medaille voor Australië. In Atlanta (1996) zou hij nog eens brons halen. Tussendoor verzamelt hij nog twee wereldtitels (in 1993 en 1995) en haalt tweemaal goud en eenmaal zilver op de Commonwealth Games in 1994.

Australië deed ook inkopen op de Armeense markt, nog zo'n grootheid in het gewichtheffen. In Sydney zullen de komende dagen een zekere Sergo Chakhoyan en Alexan Karapetyn achter de vlag van Australië de gewichtheffers-tempel binnenstappen. Karapetyn haalde als Armeen ooit brons op het WK in 1995 en imponeerde op de Spelen in Atlanta. Vorig jaar wisselde hij van nationaliteit en werd tweevoudig Australisch recordhouder.

Chakhoyan ruilde kort na de Spelen in Atlanta als wereldkampioen en -recordhouder zijn Armeens voor een Australisch paspoort. Hij werd prompt Australisch kampioen in de categorie tot 85 kilogram. Een andere Armeniër, Yurik Sarkisian, haalde vorige week in Sydney namens Australië net geen podiumplaats. Maar met meer dan 600 nationale en internationale medailles had de 39-jarige ex-Armeen zijn job voor Australië al langer volbracht.

Maar niet alleen Turkije en Australië blijken het Bulgaarse goud geroken te hebben. Vorige week zondag won in Sydney een zekere Nikolay Pechalov goud in de categorie tot 62 kilogram. Hij is niet toevallig de enige gewichtheffer die zijn 'moederland' Kroatië in competitie heeft. Op de Spelen van Barcelona in 1992 en Atlanta in 1996 behaalde hij nog zilver en brons in zijn categorie voor... Bulgarije. In 1997 kocht Kroatië de kampioen van de Bulgaarse bond voor 55.000 dollar - ruim 2 miljoen frank - én natuurlijk ook een riant salaris voor de speler.

Dé grootste koper van de laatste jaren op de Bulgaarse gewichtheffersmarkt is echter de exuberant rijke oliestaat Qatar, dat pas in 1979 een Olympisch Comité oprichtte en in 1984 in Los Angeles voor het eerst op de Spelen verscheen. De afgelopen tien jaar won Qatar amper één olympische medaille: brons voor Mohammed Suliaman op de 1.500 meter in 1992 in Barcelona. Veel te weinig, vond de Qatarese sjeik Hamad, naast emir van Qatar en miljardair ook lid van het Qatar National Olympic Comitee. Na de Spelen van Atlanta ging de sjeik eigenhandig op zoek naar een waardige opvolger voor Suliaman en vond die in - jawel - de Bulgaarse gewichtheffersscène. Het oog van de sheik viel al snel op Petar Tanev, tot eind 1998 veelvuldig medaillewinnaar voor Bulgarije in de categorie tot 77 kilogram. Een jaar later, veertig dagen voor aanvang van het WK gewichtheffen in het Griekse Piraeus, wist de sjeik Petar Tanev te strikken. Tanev kreeg een Qatarees paspoort en een nieuwe naam: Badr Nayef Saelem. De afkoopsom bedroeg niet minder dan 500.000 dollar, zo'n 20 miljoen frank die richting Bulgaarse jas ging. Nayef alias Tanev kreeg bovendien een maandloon van 100.000 frank voorgeschoteld. Tanev bedankte meteen met twee gouden medailles op het WK in 1999, de eerste plakken ooit voor Qatar in deze discipline. Tanev was niet de enige die de overstap maakte. Samen met hem - want inbegrepen in de afkoopsom - verhuisde een quasi volledig team jonge veelbelovende Bulgaarse gewichtheffers naar de oliestaat. Twee gerenommeerde trainers, Ivan Abadjiev en Zlatan Ivanov, verhuisden mee. Andreï Ivanov werd Nader Abbas Sufyan, Vasil Linov ruilde zijn Bulgaarse naam voor de klinkende Qatarese variant Mohammed Youssif Fadul... Naast Nayef en Abbas treden op de Spelen van Sydney voor Qatar nog twee gewichtheffers annex ex-Bulgaren op: Jaber Salem en Said Asaad. Succes verzekerd? Toch niet. Voor Qatar draaide het inhuren van Nayef en Abbas donderdagavond uit op een compleet fiasco. In het vooruitzicht van hun kamp in de klasse tot 77 kilogram gingen ze snel nog wat eten buiten het olympisch dorp. Ze keerden terug met hevige diarree en een gezwollen maag. Tot grote vreugde van hun tegenstanders moesten zij verstek laten gaan.

De internationale atletiekbond IAAF heeft inmiddels het spel door, maar staat vrijwel machteloos. Een nieuwe IAAF-regel voorziet nu bij elke wijziging van nationaliteit een verplichte wachttijd voor competities van drie jaar. Tenzij beide federaties het onderling eens kunnen worden, dan is één jaar voldoende. En als er een arm land en een berg dollars mee gemoeid is, dan raakt men het snel eens, zo blijkt.

Bulgarije zette afgelopen week overigens nog een aantal potentiële koopjes in de etalage. Want ondanks de jarenlange leegloop behaalde Bulgarije in Sydney zelf alweer vijf medailles in het gewichtheffen: goud voor Galabin Boevski en Ivan Ivanov, zilver voor Georgi Markov en brons voor Sevdalin Minchev Angelov bij de mannen, en goud voor Izabela Dragneva bij de vrouwen. Drie daarvan moesten echter alweer teruggegeven worden, aangezien zowel Ivanov, Minchev als Dragneva betrapt werden op doping. Wat de overnameprijs ongetwijfeld zal doen zakken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234