Donderdag 24/09/2020

Nederland

Olympisch Stadion in Amsterdam verwijdert beeld dat ‘Hitlergroet’ brengt

Het bronzen beeld door Gra Rueb van een sporter met een opgeheven rechterarm, krijgt een nieuwe plek in het Olympisch Stadion in Amsterdam.Beeld Hollandse Hoogte/Patrick Post

Nee, de bronzen sporter brengt niet de Hitlergroet, maar toch gaat het beeld bij het Olympisch Stadion in Amsterdam van zijn sokkel. Waarom?

Een standbeeld van een sporter met geheven rechterarm wordt van zijn sokkel gehaald bij het Olympisch Stadion in Amsterdam. Over de vraag of hij de Hitlergroet brengt is al jaren discussie. Dat is niet het geval, maar het gebaar heeft wel rechtstreeks met het fascisme te maken, concludeert het bestuur van het stadion na onderzoek dat ruim een jaar geleden begon.

Het bronzen beeld staat er sinds de bouw van het stadion voor de Olympische Spelen van 1928 – een aantal jaar voordat de nazi’s in Duitsland aan de macht kwamen. Voorbijgangers reageren vaak verbaasd en soms geschokt als ze het beeld voor het eerst zien, dat op een opvallende plaats bij de ingang staat. Lange tijd werd het verhaal verteld dat het beeld een oude Romeinse groet bracht, zoals we die kennen uit Asterix en Obelix-verhalen. De gemeente plaatste zelfs een bordje bij het beeld waarop deze uitleg wordt gegeven.

‘Een fabeltje’

De Stichting Olympisch Stadion is na het raadplegen van diverse historici en andere deskundigen echter tot de conclusie gekomen dat voor deze uitleg geen overtuigend historisch bewijs is. “Die Romeinse groet is een fabeltje”, zegt directeur Ellen van Haaren, iets dat tegenstanders van het beeld al jaren zeggen. De grondlegger van de Olympische Spelen, baron de Coubertin, introduceerde het gebaar dat de bronzen sporter maakt in 1924 op de Spelen van Parijs. 

Dat is in dezelfde tijd dat in Italië de fascisten onder Mussolini opkwamen. De opgeheven rechterarm werd door hen gebruikt als groet. Waarschijnlijk keken de fascisten het gebaar af van een bekend schilderij van de Franse kunstenaar Jacques-Louis David, ‘De eed van de Horatii’, uit 1784. De schilder verzon een groep Romeinse soldaten die trouw zweren met een gestrekte rechterarm. De olympische groet is dus in dezelfde tijd ontstaan als de fascistische groet, die later door de nazi’s in Duitsland werd overgenomen.

Nieuwe plek binnen het stadion

Van Haaren benadrukt dat het beeld van kunstenares Gerarda Rueb nooit met slechte bedoelingen is gemaakt en geplaatst. “Je moet twee lijnen goed van elkaar gescheiden houden. Je hebt het historische gegeven dat de groet stamt uit een fascistische tijd, en je hebt daarnaast de bedoeling van de maakster van het beeld om uiting te geven aan de zogenoemde sportieve groet uit 1924.” Officieel brengt het beeld hulde aan baron van Tuyll van Serooskerken die de Olympische Spelen naar Amsterdam haalde.

“Als je eenmaal hebt vastgesteld dat de groet zelf rechtstreeks is terug te leiden tot het fascisme, moet je actie ondernemen”, zegt Van Haaren. De Stichting Olympisch Stadion en mede-eigenaar Bouwinvest hebben daarom besloten het beeld een nieuwe plek te geven binnen in het stadion. “Bij rondleidingen is het gewoon te zien, dan kunnen we er uitleg bij geven”, zegt Van Haaren. Voor het verplaatsen is een vergunning aangevraagd, omdat het Olympisch Stadion een Rijksmonument is.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234