Donderdag 13/05/2021

'Oké, ze pakken je op. Vijf minuten. I love Belgium'

Politieagenten en illegalen spelen dagelijks kat- en muisspelletjes in Oostende

Oostende heeft tegenwoordig een 'oorlogszone': een stuk haventerrein van een paar honderd meter. Aan de ene kant is er de hangar waar containers gescand worden op de aanwezigheid van illegalen. Aan de andere kant de opengesperde muil van een schip dat naar Engeland vertrekt. Het schouwtoneel voor een dagelijkse strijd tussen politie en illegalen.

Door Cathy Galle / Foto's Jonas Lampens

'Zo doen we het", zegt een jonge twintiger die naar eigen zeggen Palestijn is. Hij wijst eerst naar de bosjes van het Maria Hendrikapark, daarna naar de treinsporen waar de ene trein na de andere komt aangevlamd en vervolgens naar een stuk of vijf gevaarlijk uitziende hekkens, voorzien van prikkeldraad, camera's en grote pinnen.

Daarachter ligt een ferry klaar voor vertrek. Zwarte rook komt uit de schoorstenen.De laadruimte staat wagenwijd open, bijna uitnodigend. "Kijk, daar moeten we in", legt de jongeman in gebrekkig Engels uit. Dat het een onmogelijke opdracht lijkt, weet hij. Maar zowel hij als een aantal van zijn kompanen kennen iemand bij wie het uiteindelijk, na lang proberen, gelukt is. En zolang er ook maar een kleine kans is op slagen, wil hij het blijven proberen.

De jonge Palestijnen werken behoorlijk op het systeem van enkele spoorwegmannen. Ze maken met enkele handgebaren duidelijk dat de jongens beter hun biezen kunnen pakken. "No problem. We komen vanavond wel terug", roepen ze terug.

Zo gaat het telkens. Elke dag opnieuw. "De situatie wordt onhoudbaar", zucht een van de spoorwegmannen. "Wij jagen die jongens weg omdat het gewoon te gevaarlijk is wat ze doen. Als mens kun je begrijpen dat ze een beter leven willen, maar dat ze alles op het spel zetten, zelfs hun leven, daar kan ik niet bij."

Deze morgen vond de treinbestuurder voor de zoveelste keer een vluchteling in de doucheruimtes voor het NMBS-personeel. "Geloof me, dat is telkens weer schrikken. Maar die mensen moeten zich ergens wassen. Ofwel breken ze hier in, ofwel gaan ze naar de stelplaats voor locomotieven. Daar is een grote kraan waarmee de stellen afgespoeld worden."

Nochtans zijn er in Oostende alternatieven. In de badstad zijn een aantal sociale organisaties actief die voedselpakketten of een warme maaltijd kunnen bieden. Samen vingen ze dit jaar al 2.590 mensen op. Negen op de tien daarvan zijn 'illegalen op doorreis naar Engeland'.

De organisaties kunnen de toevloed niet aan. De aanwezigheid van die specifieke doelgroep zorgt ook voor spanningen met de andere 'bewoners', stelt Tine Wyns, directrice van het Centrum Algemeen Welzijnswerk. In het inloopcentrum in de Sint-Sebastiaanstraat kunnen de vreemde gelukszoekers terecht voor een kop koffie en kunnen ze douchen en de kledij die ze aan hebben wassen. "De kleine binnenplaats hier hangt permanent vol met wasgoed, en op sommige momenten is geen woord Nederlands te horen", zegt ze.

Dat laatste is wel een probleem, meent de directrice. "De autochtone kansarme buurtbewoners blijven weg, terwijl het inloopcentrum ook van hen is. Om de toevloed enigszins onder controle te houden moeten wij noodgedwongen twee dagen per week sluiten."

Het stoort haar een beetje dat de discussie over de illegalen in Oostende tot nu toe werd verengd tot het aspect veiligheid. "Maar het gaat hier vooral over mensenrechten, menselijkheid en solidariteit. En eveneens over de grenzen hiervan, en de beperkingen en de onmacht die ook onze sector ervaart in deze complexe problematiek."

Maar lang niet alle vluchtelingen trekken naar de sociale organisaties. Dat wordt schrijnend duidelijk na een tochtje door de bosjes van het Maria Hendrikapark. Her en daar zijn 'kampementen' gebouwd waar mensen overnachten. Ze slapen op half vergaan karton of krantenpapier. Overal liggen blikjes voeding met het opvallende 'EU-voedselhulp'-label. Het zijn kleine paradijsjes voor ratten en ander ongedierte.

Voor stadswerker Didier Verelle zijn het moeilijke tijden. Zijn taak bestaat erin het park proper te houden, wat in normale tijden vooral betekent achtergelaten papiertjes of ander klein vuilnis opruimen. "Kijk naar deze plaats." Met zijn papierprikstok tilt hij een deken omhoog. Het natgeregende stuk textiel blijkt vol slijmerige slakken te zitten. "Wat moet ik hier nu aan opruimen? Als ik dit wegneem, wat hebben die mensen dan nog?", zucht hij.

Een kwartiertje later komen de bewoners van het kamp aangeslenterd. Drie jongemannen, goed gekleed, een op het eerste zicht wat stoere houding. Enkel hun ogen verraden de ellende. Ook zij zijn Palestijnen, zeggen ze. Ze leven al vijftien dagen in het park. De reden waarom ze naar Oostende kwamen, mag duidelijk zijn. "Ik heb vier maanden vastgezeten in Frankrijk omdat ik op een boot naar Engeland probeerde te kruipen. Ook andere landen sluiten je daarvoor op. België niet. I love Belgium", grinnikt de jongeman.

De politie hier is volgens de jonge Palestijn ook erg vriendelijk. "Oké, ze pakken je op. Vijf minuten. Meestal krijg je dan iets te eten en kun je weer vertrekken." Over de manier waarop ze hier gekomen zijn, willen de mannen niet veel kwijt. Enkel dat ze 'iemand' hebben betaald om hen tot in Frankrijk te brengen. Vandaar moesten ze er op eigen houtje zien te geraken.

Vanavond proberen ze het zeker opnieuw. Een van hen toont zijn duim, waar een verband rond zit. De prikkeldraad, legt hij uit. Maar een beetje pijn houdt hem niet tegen. "Ik ben hier nu, dus moet ik doorgaan. Wat kan ik anders doen? There's no way back."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234