Maandag 23/11/2020

Ohio is een van de meest verdeelde VS-staten: in 2004 stemde 50 procent er Republikein, 50 procent Democraat. De komende dagen zoomt De Morgen in op deze 'battlefield state'. Vandaag de - tanende? - rol van de Republikeinse spindoctor Karl Rove.

Zegezekere Democraten in Ohio:

Democraten hoopvol, maar bang voor Republikeinse tovenaar Rove

Met bijeenkomsten, ultieme injecties met miljoenen dollars, honderden negatieve verkiezingsspotjes en lokale 'get-out-the-vote'-acties is de campagne voor de tussentijdse verkiezingen in de VS de laatste dagen ingegaan. Morgen zijn alle 435 zetels in het Huis van Afgevaardigden verkiesbaar. De Democraten lijken de benodigde 15 extra zetels te zullen winnen voor een meerderheid.

Door Jeroen Schuiten

COLUMBUS l In de Senaat zijn 33 van de 100 zetels in het geding. De zes aanvullende zetels die de Democraten hier nodig hebben om het voor het zeggen te krijgen lijken ook binnen handbereik. Een stortvloed aan peilingen bevestigt dat verandering op komst is.

Mochten de Republikeinen de meerderheid in beide kamers verliezen, dan kan president Bush wel eens twee jaar eerder dan gepland uitgeregeerd zijn. Vechtend tegen schandalen, een onpopulaire oorlog en lage waarderingscijfers kreeg hij dit weekend een klein duwtje in de rug. De werkloosheid was met 4,4 procent het laagst in vijf jaar. "Als de Democratische verkiezingsvoorspellingen net zo goed zijn als hun economische voorspellingen, dan wordt 7 november een mooie dag", pochte Bush.

Onder de naam Six for '06 hebben de Democraten hun plan al klaarliggen voor de machtsovername. Nationale veiligheid, hogere lonen, onafhankelijke energievoorziening, betaalbare ziektekosten, pensioenzekerheid en betere toegang tot onderwijs prijken op een verkiezingsprogramma dat vooralsnog een flinterdunne onderbouwing heeft.

"We praten iets te veel over het partijprogramma en te weinig over hoe we onze kiezers naar de stembus krijgen", waarschuwde Chris Redfern, voorzitter van de Democratische partij in Ohio.

Na jaren van verkiezingsnederlagen zijn heel wat Democraten paranoïde. Wat tovert Karl Rove, alias 'het genie', deze keer uit zijn hoed? Columnist Thomas Friedman vergeleek de Republikeinse partijstrateeg met een tabaksfabrikant. "Hij smeert je sigaretten aan terwijl je weet dat ze kanker veroorzaken." Zelfs de advocaten van Saddam Hoessein zagen achter het doodsvonnis van gisteren een samenzwering om de verkiezingen te beïnvloeden. Democraten grapten ook zenuwachtig dat alleen de vangst van Osama bin Laden het tij nog kan keren.

De Rove-strategie luidt dat je verkiezingen wint door de ideologische achterban van je partij in groten getale naar de stembus te lokken. Enorme kiezersbestanden, een fanatiek partijapparaat en een goedgevulde partijkas staan hem daarin bij.

Ohio kent de gevolgen van nabij. Met zijn get-out-the-vote-acties wist Rove de staat destijds met 118.599 stemmen voor de neus van John Kerry weg te kapen en zo het presidentschap voor Bush veilig te stellen. Hameren op nationale veiligheid was toen zijn troefkaart.

Twee jaar later concurreert die verkiezingsboodschap met de realiteit uit Irak die de kiezers dagelijks op televisie zien. Daar komt bij dat de rol van de onpopulaire president gereduceerd is tot cheerleader. Bush bezocht alleen staten die hem in 2004 steunden. In zogenaamde 'battleground states' als Pennsylvania, Tennessee, Virginia en Ohio liet de president zijn controversiële gezicht niet zien, omdat hij daar meer kwaads dan goeds kon aanrichten.

Veel zal ook afhangen van religieus Amerika, dat Republikeinse kandidaten voorheen van miljoenen stemmen voorzag. In Ohio lijkt de houdgreep van de christelijke coalitie op de religieuze kiezer te verslappen. De voortslepende oorlog in Irak lijkt langzaam aan het verbod op abortus en het homohuwelijk te overschaduwen. Volgens het PEW Research Center heeft 54 procent van gelovig Amerika nog een positief beeld van de Republikeinse partij, terwijl dat in 2004 74 procent was. Het onderzoek waarschuwde dat het nog te vroeg was om deze groep af te schrijven als Republikeins kiezersblok.

In Ohio is het lot van Ken Blackwell een teken aan de wand. Blackwell heeft voor de Republikeinen de afgelopen jaren het conservatieve voortouw getrokken. Met een sterk religieuze agenda hoopt hij de volgende gouverneur van de staat te worden. Zijn persoonlijkheid is zo polariserend dat zelfs president Bush naar Blackwell verwijst als die "idioot" in het laatste boek van Bob Woodward. De "idioot" staat in de peilingen ver achter zijn democratische tegenkandidaat Ted Strickland. Met een overwinning krijgt Strickland niet alleen de sleutels van het gouverneurshuis in handen, hij mag ook bijna 10.000 overheidbaantjes in Ohio uitdelen aan Democratische medestanders.

Wellicht nog belangrijker is dat een Democraat de presidentsverkiezingen in 2008 zal coördineren. Die verantwoordelijkheid lag twee jaar terug bij Ken Blackwell. Hij had het de Democratische kiezer in Ohio niet gemakkelijk gemaakt, luidde de verdenking. In 2004 leken de rijen voor de stembussen in zwarte 'Democratische' districten verdacht lang in vergelijking met Republikeinse districten. Dit weekend zijn duizenden advocaten over het land verspreid om een oogje in het zeil te houden.

"We maken niet dezelfde fout als in 2004, toen we pas na de uitslag aan de bel trokken", verklaart Redfern. In Ohio liepen de Democraten alvast warm met een klacht tegen de vereiste maar onduidelijke identificatieplicht bij de stembus. Ook wordt er gebakkeleid over duizenden stemmen die al per post zijn binnengekomen maar niet zullen meetellen omdat ze onvoldoende gefrankeerd waren.

In de desastreuze kandidatuur van Blackwell zien sommige Republikeinen een indicatie dat de Rove-strategie zijn beste tijd gehad heeft. Vooral gematigde Republikeinen zien hun partij graag opschuiven naar het politieke centrum. Daar wordt morgen naar alle verwachting de grootste slachting onder partijgenoten aangericht. Vroeger waren deze Republikeinen moeilijk te verslaan omdat ze tegen de Democratische agenda aanschurkten.

"Dit keer ziet de kiezer het in een groter geheel", legt Rahm Emmanuel uit, de landelijke voorzitter van de Democraten, doelend op Irak en Bush. In Ohio zijn de Republikeinse afgevaardigde Deborah Pryce en senator Mike DeWine daar duidelijke slachtoffers van. Het werd hun Democratische tegenstanders makkelijk gemaakt omdat beiden niet in Karl Roves plaatje pasten. Voor gematigde kandidaten komt de achterban de deur niet uit, is zijn redenering. Pryce en DeWine waren een van de eersten van wie de partij haar financiële handen af trok.

Mochten de verkiezingen een vergaande zuivering van gematigde Republikeinen tot gevolg hebben, dan zullen zowel de Senaat als het Huis van Afgevaardigden nog verdeelder uit de verkiezingsstrijd komen. Een Democratisch Huis zal Bush in de verdediging drijven. Verliest zijn partij ook de meerderheid in de Senaat, dan is hij nagenoeg invalide. Combineer dat met een president die niet graag compromissen sluit, en je hebt het recept voor twee jaar lethargie.

Alleen de vangst van Osama bin Laden kan het tij nog keren

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234