Woensdag 25/11/2020

Competitiviteit

Oeso zet tax shift opnieuw op politieke agenda

Premier Charles Michel en Oeso-topman Angel Gurria.Beeld BELGA

De Belgische economische motor is weer aangeslagen en de daling van de competitiviteit tegenover het buitenland is ook wat afgeremd. Maar dit prille herstel is fragiel, en de werkloosheid blijft erg hoog. Het overheidstekort is verminderd, maar de staatsschuld blijft torenhoog. Met die woorden slaat en zalft de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) ons land in zijn jongste rapport. Tegelijkertijd doet het land aanbevelingen voor een tax shift.

Het Oeso-rapport over België 2015 bevat een reeks opmerkelijke aanbevelingen, zoals een - erg actueel - pleidooi voor een vermogensbelasting en voor milieutaksen zoals een verkeersbelasting in de centra van grootsteden, een 'congestion tax' zoals in Londen. Want de Oeso ziet meer heel in belastingen op de consumptie en in milieuheffingen dan in lasten op arbeid. Het Oeso-rapport is vandaag aan premier Charles Michel overhandigd door Oeso-topman Angel Gurria.

Hervormingen nodig

De Oeso, een denktank van 34 landen die hun sociaal en economisch beleid trachten coördineren, vindt dat ons land nogal wat hervormingen kan gebruiken. De schatkist zou best wat minder eenzijdig afhankelijk worden van sociale bijdragen en inkomstenbelastingen en meer inzetten op belastingen met een positief effect op de werkgelegenheid, zoals taksen op verbruik en milieuheffingen, vindt de Oeso.

"De inkomensbelasting en de sociale bijdragen die van het loon afgaan, scheren ongeziene toppen in België", heet het. Dat maakt arbeid duur voor de bedrijven en het zet een zware domper op jobcreatie, en dat is zeer slecht voor mensen in de laagste looncategorieën. Lagere lasten op de arbeid zijn het logische antwoord. En die lastenverlaging moet gecompenseerd worden door hogere verbruiksbelastingen, milieuheffingen en belastingen op het vermogen en de vermogenswinst.

De organisatie snijdt ook de uiterst actuele kwestie aan over een verhoging van de belasting op kapitaal, en ze pleit voor een verhoging van de pensioenleeftijd om de schulden te kunnen afbetalen. Hogere taksen op energie, minder subsidie voor het pendelverkeer en ontmoediging van de auto in steden door een rekeningrijden, staan ook op het aanbevelingenlijstje. "Omdat de economische omgeving voor België gunstiger is dan voor sommige andere Europese landen, kan België, mits nog een redelijk inspanning te leveren, tot de beste leerlingen van de klas gaan horen", aldus Oeso-topman Gurria.

Wat de werkloosheid betreft, hamert de Oeso erop dat de bevolking van vreemde origine - inmiddels goed voor een vijfde van de arbeidskrachten - te weinig kansen krijgt op de arbeidsmarkt. De migranten blijven oververtegenwoordigd bij de laaggeschoolden en ondervertegenwoordigd bij de hooggeschoolden. En dat geldt ook voor hun nakomelingen. De Oeso vindt dat - naast meer diversiteit op de werkvloer in de bedrijven - vooral het onderwijs op dat vlak veel kan verhelpen: beter lerarenopleidingen en meer ervaren leraren in de scholen met kwetsbare groepen bijvoorbeeld. En meer kansen voor jongeren om op de werkvloer een vak te leren, plus maatregelen om schooluitval en zittenblijven tegen te gaan. En dat alles kaderend in een degelijk integratiebeleid. Er is nog veel werk aan de winkel op dat vlak.

Overwaardering vastgoed

Ook inzake huisvesting zijn het de meest kwetsbare groepen die in ons land in de kou blijven, vindt de Oeso. Veel Belgen zijn eigenaar van een woning, vooral dankzij een fiscaal beleid dat huisbezit aanmoedigt, en de laatste tien jaar zijn de vastgoedprijzen zo gaan stijgen dat er van een heuse overwaardering sprake is. Maar de Belgische socialehuisvestingsmarkt is dan weer erg beperkt, met lange wachtlijsten en huurders die almaar grotere happen van hun budget voor de huur moeten reserveren. Daarom pleit de Oeso voor meer subsidies, zowel voor mindervermogende huurders als voor sociale huisvestingsmaatschappijen.

Wat stedelijke ontwikkeling betreft, pleit de Oeso voor inbreiding en hoge heffingen op leegstaand. Door de hoge transactiekosten bij de verkoop van vastgoed, is er weinig mobiliteit op woonvlak, signaleert de Oeso nog, en daardoor ontbreekt er flexibiliteit op de arbeidsmarkt, zijn er lange files en is er meer uitstoot van broeikasgassen door het massale pendelverkeer. In verband met de lage rentes van de laatste tijd werpt de Oeso de vraag op, of dit geen goede gelegenheid is om in te grijpen op de fiscale aftrekbaarheid van hypotheekleningen.

Beeld BELGA

"Inkomensongelijkheid relatief laag"

Angel Gurria had wel positieve woorden over voor de inkomensongelijkheid in ons land. "In vergelijking met de andere Oeso-landen is de inkomensongelijkheid in België wel relatief laag gebleven ondanks de economische crisis die we beleefd hebben en beleven, en die de ergste crisis 'in our lifetime' is geweest."

Het welvaartspeil is niet te erg aangetast door de economische stormen van de laatste zeven magere jaren. "België de crisis goed gemanaged heeft en daardoor de problemen beter heeft doorstaan."

Michel: "Diagnose komt overeen met die van regering"

"De diagnose die de Oeso stelt in haar rapport over ons land, komt overeen met de diagnose van de Belgische regering." Dat zei premier Charles Michel op de persconferentie nadat Gurria het rapport had overhandigd.

Maar nog belangrijker is wellicht de vaststelling dat de premier en de Oeso het ook eens zijn over de maatregelen die zich opdringen voor de toekomst, en dan gaat het vooral over de inkomsten van de staat. "Ik vertel hier geen 'scoop' als ik zeg dat, wanneer we de lasten voor de mensen die werken doen dalen - en dat willen we - dat er dan moet worden uitgekeken naar andere bronnen van inkomsten. Dan liggen indirecte (verbruiks)belastingen, milieuheffingen en belastingen op het vermogen voor de hand", aldus de premier.

Charles Michel gaf toe dat de werkloosheid, en dan vooral de jeugdwerkloosheid, nog veel te hoog ligt in ons land. België torst volgens zijn regeringschef ook nog te veel schulden en moet dringend werk maken van een duurzame financiering van de pensioenen, niet alleen van deze, maar ook de volgende generatie.

De premier wees erop dat zijn regering inmiddels een aantal belangrijke "zwakke punten" van ons land probeert te remediëren. Zo verwees Michel naar het recente akkoord dat bereikt werd met de Groep van Tien. Dat is volgens hem belangrijk in verband met wat de regering wil doen aan de loonhandicap en de competitiviteitsproblematiek.

Michel zei ook dat hij nog het meest was geschrokken van een statistiek in het Oeso-rapport waaruit bleek dat België koploper is in het heffen van belastingen op arbeid. "Maar ook op dat vlak heeft de regering recentelijk al maatregelen genomen die ervoor zorgen dat de loontrekkenden aan koopkracht winnen", aldus de premier.

"Tweede tax shift"
Minister van Financiën Van Overtveldt (N-VA) zegt dat hij werk maakt van een "tweede tax shift". "De belangrijkste conclusie uit het Oeso-rapport over de sociaal-economische toestand van België is dat de structurele hervormingen en de begrotingsinspanningen op termijn zullen leiden tot hogere economische groei. En die is nodig om onze welvaart te beschermen. Als de groei in de eurozone terug aantrekt, dan zal ons land klaar zijn om aan te haken."

"De Oeso bevestigt dat het meerjarenplan van de nieuwe federale regering grotendeels in lijn ligt met de Oeso-aanbevelingen", constateert minister Van Overtveldt. "Met dat meerjarenplan gaat de regering voor een begroting in evenwicht, een verbetering van de tewerkstelling en een boost voor de concurrentiekracht."

"De Oeso ziet die concurrentiekracht toenemen door de indexsprong en de verlaging van de werkgeversbijdragen, en heeft lof voor het feit dat de structurele maatregelen in 2015 zich focussen op besparingen", vervolgt de minister van Financiën. "Ook de hervorming van de pensioenen is voor de Oeso een essentieel onderdeel om de overheidsfinanciën op lange termijn opnieuw gezond te maken."

Wat de tax shift betreft, zegt Van Overtveldt: "Ook hier levert de regering inspanningen om aan de aanbevelingen te voldoen. Bovenop de tax shift van 2 miljard euro die reeds in uitvoering is, zullen we op korte termijn zorgen voor een bijkomend pakket dat de lasten op arbeid moet verlagen. Om die shift mogelijk te maken kijkt de Oeso, net zoals het Internationaal Muntfonds (IMF), naar minder groeiverstorende belastingen, met name die op vervuiling en consumptie, naast het in overweging nemen van extra belastingen op kapitaal. We nemen akte van die aanbevelingen en zetten de voorbereiding van de tweede tax shift voort."

VOKA
De Vlaamse werkgeversorganisatie Voka ondersteunt in een reactie op het rapport de oproep van de Oeso. "Een herziening van ons belastingstelsel verdient een grondig debat en mag niet aangegrepen worden om enkel de begroting te doen kloppen", heet het.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234