Dinsdag 22/09/2020

Economie

OESO slaat en zalft Belgisch economisch beleid. ‘Dit rapport is verplichte lectuur voor onze politici’

Archiefbeeld.Beeld Tim Dirven

In haar jongste rapport over ons land legt de OESO andermaal de vinger op een paar zere plekken van de Belgische economie. Ons pensioensysteem verslikt zich in de vergrijzing, terwijl de te starre arbeidsmarkt een grotere tewerkstelling blokkeert. ‘Het rapport is verplichte lectuur voor de politici die momenteel onderhandelen over een nieuwe regering.’

Eerst het goede nieuws. De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) vindt dat België al bij al goed presteert in tal van economische opzichten. De werkloosheid is fors gedaald, de tewerkstelling toegenomen. Daar zitten de hervormingen van de regering-Michel voor veel tussen. Maar, zo oordeelt de OESO, de risico’s nemen toe. Zo is het de organisatie niet ontgaan dat er wat hervormingsvermoeidheid in de rangen is geslopen. Terwijl net verder moet worden ingezet op de toekomstige uitdagingen.

En die zijn niet min. Zo is de vergrijzing een enorm aandachtspunt, vindt de OESO. “Het opnieuw opbouwen van fiscale buffers moet een prioriteit blijven om de vergrijzing het hoofd te bieden.” De overheidsuitgaven voor pensioenen liggen met 12,1 procent van het bbp iets boven het EU-gemiddelde (11,2 procent), maar zullen naar verwachting toenemen tot 15 procent in 2070. De OESO suggereert dan ook dat de pensioenleeftijd misschien aan de levensverwachting moet worden gekoppeld. Arbeidsspecialist Stijn Baert (UGent): “De OESO bepleit wat ik in de periode van de verkiezingen ook onderstreepte: finaal zullen we de pensioenleeftijd verder moeten verhogen, samen met de gezonde levensverwachting. Er is een contrast tussen deze oproep en het gebrek aan politieke moed of doortastendheid in België.” 

Meer selectiviteit in uitkeringen

Ook meer mensen aan de slag krijgen en houden is een deel van het antwoord. Onze werkzaamheidsgraad is – zeker in Europees opzicht – al langer een heikel thema. Een hogere werkzaamheidsgraad brengt niet alleen meer inkomsten binnen, maar verlaagt ook de sociale uitgaven. Voor Peter Vanden Houte, hoofdeconoom van ING, is het rapport “verplichte lectuur voor de politici die momenteel onderhandelen over een nieuwe regering”. “Hoewel de OESO de situatie vandaag in België behoorlijk vindt, moet er duidelijk een nieuwe mindset komen om de toekomstige uitdagingen aan te gaan. Het is geen toeval dat er een speciaal hoofdstuk is toegevoegd over de arbeidsmarkt.”

Het activeringsbeleid moet dan ook verder worden gezet, leest Vanden Houte. “Hier pleit de OESO voor een meer gericht beleid naar kwetsbare groepen: tweedegeneratiewerkzoekenden van niet-Europese oorsprong en langdurig werklozen.” Wat voor de OESO duidelijk is, is dat er meer selectiviteit moet komen in het toekennen van uitkeringen voor langdurig werklozen. “De regering-Michel had een voorstel om de werkloosheidsuitkeringen op korte termijn te verhogen, maar op lange termijn te verlagen. Dat was controversieel in academische kringen, waar zowel studies voor als tegen dit voorstel werden aangehaald”, analyseert Vanden Houte. “De OESO pleit er dus eerder voor om het geval per geval te bekijken, op basis van een toetsing van het inkomen.”

Ook in de gezondheidszorg en het onderwijs kunnen de middelen veel efficiënter besteed worden dan nu het geval is. De OESO vermeldt voor het eerst expliciet dat beleidsuitgaven op alle institutionele niveaus beter moeten worden geëvalueerd. 

Peter Vanden Houte, hoofdeconoom van ING.Beeld Imagedesk / Emy Elleboog

De hoge overheidsschuld krijgt een veeg uit de pan, maar wordt al bij al “braafjes behandeld”, merkt Jan Van Hove, hoofdeconoom van KBC, op. “De instelling erkent positieve stappen, inclusief structurele hervormingen, maar zou sterker kunnen aandringen op een structurele sanering.” De OESO maakt zich, niet voor het eerst trouwens, zorgen over de groei van de hypothecaire schulden. “Recente maatregelen door de Belgische toezichthouder, de Nationale Bank, zorgen voor een beperking van de risico’s, maar het blijkt inderdaad een aandachtspunt”, stelt Van Hove.

Files bestrijden

Voorts is ook de mobiliteit, of het gebrek daaraan, een aandachtspunt. “Het systeem van rekeningrijden om fileproblemen te verminderen, de kritiek op bedrijfswagens, meer inzetten op multimodaal vervoer: op het vlak van congestie lezen de aanbevelingen toch wat als het herkauwen van oude voorstellen die in België tot de nodige politieke discussies leiden”, merkt Van Hove. 

De suggesties van de OESO gaan inderdaad al lang mee. De Vlaamse regering was tot 2019 van plan het rekeningrijden in te voeren, maar voerde dat plan af in de aanloop naar de verkiezingen. Koen De Leus van BNP Paribas Fortis vindt dat de overheid hiervoor evenwel niet blind kan blijven. “Het productiviteitsverlies is gigantisch. Het is aan de overheid om een draagvlak te creëren, en ook om bijvoorbeeld thuiswerken verder te stimuleren.”

Tot slot geeft het rapport ook een aantal aanbevelingen inzake klimaat mee. Al is er relatief weinig aandacht voor een vergroening van de Belgische economie. De OESO stelt een verschuiving van de belastingen voor van arbeid naar btw en milieubelastingen. Specifiek wordt gewezen naar de lage belasting op fossiele brandstoffen voor bijvoorbeeld verwarming. “Dit klopt zeker en vast, maar dit zijn maatregelen die mijns inziens op enige tegenstand kunnen stuiten, omdat het bepaalde delen van de bevolking meer treft dan andere. In Frankrijk is de hele gelehesjesbeweging op gang gekomen door extra milieuheffingen op brandstof. Het zijn meestal niet de lagere inkomens die zonnepanelen hebben of met elektrische wagens rijden”, zegt Vanden Houte.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234