Donderdag 29/10/2020

Interview

OESO-onderwijstopman Dirk Van Damme: ‘De zomervakantie moet ingekort worden’

Dirk Van Damme (OESO).Beeld Illias Teirlinck

Zelfs als de scholen over twee weken weer echt opengaan, blijft de resterende lestijd erg kort. Ook OESO-onderwijstopman Dirk Van Damme vindt daarom dat de zomervakantie ingekort zou moeten worden. ‘Het is jammer dat de vakbonden onmiddellijk negatief antwoorden.’

Betekent de coronacrisis een verloren generatie op de schoolbanken?

Van Damme: “‘Een verloren generatie’ vind ik overdreven. Het leerproces zal alles bij elkaar zes tot acht weken onderbroken zijn. Al is dat wel een geweldige schok, die littekens zal nalaten. Het grote probleem is dat die littekens niet bij alle leerlingen even groot zullen zijn. Veel leerlingen kunnen in het afstandsonderwijs goed hun plan trekken, maar een hele hoop anderen hebben daar de infrastructuur of ondersteuning niet voor. Deze crisis zal de kloof tussen die twee versterken. Daarom dring ik aan op flexibilisering: we moeten elke leerling een leertraject op maat bieden.

“Essentieel is dat we alle leerlingen toetsen wanneer ze weer naar school gaan, om te zien bij wie het leerproces is blijven stilstaan en bij wie niet. Geen toets om de leerling te sanctioneren of evalueren, zoals we in Vlaanderen nog te vaak doen, wel louter om het leerproces op gang te brengen. Daarna kunnen we bijvoorbeeld enkel de zwakkere leerlingen naar de klas halen en de sterkere leerlingen een tijdje langer afstandsonderwijs laten volgen.”

Dat klinkt als een gigantische opdracht op korte termijn.

“Het klinkt zwaarder dan het is. Individuele leertrajecten zijn geen nieuw concept. Ik krijg nu al e-mails van scholen die zeggen dat ze zo werken. Dat hoeft ook niet voor elke leerling apart: je kunt de klasgroep indelen in vier verschillende groepen. De essentie is dat je maatwerk biedt en niet gewoon weer klassikaal lesgeeft.”

Moet het schooljaar enkele dagen langer doorlopen, zoals minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) voorstelt?

Ik ben er voorstander van dit schooljaar te verlengen en het volgende eventueel sneller te laten starten. We weten allemaal dat we in Vlaanderen een beetje een buitenbeentje zijn met die twee maanden vakantie. De zomervakantie moet ingekort worden. Daarnaast kunnen we de vakantie gebruiken om leerlingen die het nodig hebben weer mee te krijgen, bijvoorbeeld via zomerscholen.

“Ik vind het voorstel van Weyts dus erg verdedigbaar en vind het, net als veel anderen, jammer dat de vakbonden onmiddellijk negatief reageren. In deze omstandigheden, nu zovele beroepsgroepen het erg moeilijk hebben, zou je toch een wat constructievere houding verwachten.

“We zullen de overgebleven leertijd sowieso moeten maximaliseren. Waarom niet de examens voor sommige vakken schrappen? Of kijk naar wat Duitsland doet. Daar geven ze leerlingen voorrang die voor belangrijke keuzes staan, bijvoorbeeld aan het einde van de lagere school, en volgen de anderen later. Best een interessant idee.”

U pleit ervoor scholen zelf te laten beslissen over de eigen heropening.

“In Noorwegen, Denemarken en Duitsland prikt de overheid een datum waarop scholen weer kunnen opengaan, maar ze verplichten hun niet dat te doen. Dat is ook wel begrijpelijk: scholen hebben een paar weken tijd nodig om zich voor te bereiden. Je kunt daar eigenlijk vrij ver in gaan.

“De OESO stelt al jarenlang vast in onderzoek dat goede scholen ook een grote autonomie hebben. In vergelijking met landen als Frankrijk en Spanje zijn onze scholen zeer autonoom. Dit is net het uitgelezen moment om die sterkte te gebruiken en scholen te laten kiezen wat de beste weg is.”

Moeten leerlingen zelf kunnen bepalen of ze voltijds op school zitten of deels thuis les volgen?

“In Vlaanderen hebben we een leerplicht, geen verplichting om in de klas te zitten. We hebben dat altijd als minder aantrekkelijk beschouwd, maar nu komt dat goed uit: niet alle kinderen moeten elke dag op school aanwezig zijn. We kunnen ze toch niet allemaal tegelijk op school verwelkomen. Daarom pleit ik ervoor voor elk kind individuele leerovereenkomsten te maken met de ouders. Leerlingen met de nodige cognitieve competenties kunnen elders ook leren.

“Er is al discussie over welk niveau het beste als eerste opnieuw begint met school. Daarover worden in verschillende landen verschillende keuzes gemaakt. Noorwegen bijvoorbeeld kiest ervoor de kleuters te laten beginnen. In Vlaanderen wil men dat niet vanwege de social distancing-regels, die bij kleuters moeilijker gehanteerd kunnen worden. Dat is een politieke beslissing natuurlijk, maar voor zover ik de virologen kan volgen, lijkt mij die angst voor het kleuteronderwijs wat overdreven te zijn.”

Wat zijn uw verwachtingen voor het hoger onderwijs?

“De verwachting onder experts is dat de studietrajecten zullen uitlopen omdat bepaalde examens, thesissen of stages wegvallen. Maar ook omdat mensen geneigd zijn langer op de universiteit of hogeschool te blijven tijdens een crisis. Iedereen weet dat nu de arbeidsmarkt opgaan geen goed idee is. Misschien beginnen veel studenten nog een nieuwe studie. Dat betekent dat de uitstroom onder druk zal komen te staan de komende jaren. Dat kan voor beroepen waar er nu al tekorten zijn, denk aan verpleging of onderwijs, zeker een probleem vormen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234