Dinsdag 28/06/2022

Oerindianen stevenen af op culturele genocide

Mexico-stad

IPS

Diego Cevallos

Latijns-Amerikaanse indianen die elk contact met de westerse beschaving uit de weg gaan, dreigen binnen enkele jaren alleen nog in de geschiedenisboeken voor te komen. De regeringen van de landen waar dergelijke geïsoleerde groepen van inheemsen nog leven (Brazilië, Ecuador, Peru en Paraguay) erkennen het recht van die volken om ongestoord te blijven, maar de moderne wereld dringt onstuitbaar door in hun territoria.

Enkel in de meest afgelegen plaatsen van het reusachtige Amazonewoud en de ondoordringbare bossen in de onmetelijke Chacoregio in Paraguay leven nog indianenvolken die helemaal vasthouden aan de tradities van hun voorouders en niets te maken willen hebben met blanken. Samen tellen de Korubo's in Brazilië, de Tagaeri's uit Ecuador, de Ayoreo's in Paraguay en de Mashco-piro's, Ashaninka's en Yaminahua's in Peru nog maar ongeveer vijfduizend stamleden.

Al die volken stevenen af op een "culturele genocide", stelt Roberto Stavenhagen, de speciale VN-verslaggever over de mensenrechtensituatie en de fundamentele vrijheden van de inheemse volken. "In de huidige omstandigheden zal het moeilijk worden voor hen om nog langer dan enkele jaren te overleven", zegt Stavenhagen. "Wat wij ontwikkeling noemen, ontneemt hun het recht om verder te leven zoals zij willen."

De indianengroepen die bewust elk contact met de moderne wereld vermijden, worden bedreigd door bedrijven en gelukszoekers die uit zijn op hout, rubber, olie, goud en het genetisch materiaal van zeldzame planten. De uithoeken van de laatste oerbossen zijn rijk aan dergelijke grondstoffen. Ook zendelingen, antropologen en toeristen ontpoppen zich tot ongevraagde gasten.

De tijden dat geïsoleerd levende indianen behandeld en soms letterlijk opgejaagd werden als 'wilden' door religieuzen, avonturiers en zelfs door andere inheemsen zijn nog niet lang voorbij. Officieel hebben ze nu dezelfde rechten als hun landgenoten, maar het geweld is gebleven. In mei werden in Ecuador twaalf Tagaeri's vermoord door een militie van de Huaoranani's, een indianenvolk dat zich intussen heeft aangepast aan de westerse levenswijze. Achter de moorden zouden houtvesters schuilgaan die in de gebieden van de Tagaeri's willen doordringen maar daar op felle weerstand stuiten.

"Het economische systeem respecteert geen culturele diversiteit. Inheemse groepen die voor isolement kiezen, worden beschouwd als obstakels", zegt de Braziliaanse indiaan Sebastiao Manchineri, de woordvoerder van de Vereniging van inheemse organisaties uit het Amazonebekken (Coica).

Voor de komst van de Europese kolonisatoren leefden er naar schatting tweeduizend indianenvolken met ongeveer zeven miljoen leden in het Amazonebekken. Nu blijven daarvan nog veertig groepen met ongeveer twee miljoen stamleden over. Amper vijfduizend van die indianen gaan elk contact met de westerse beschaving uit de weg.

In Brazilië, Ecuador en Paraguay erkent de grondwet de rechten van inheemse groepen op hun leefgebied - alleen in Peru is dat niet het geval. Maar dat land heeft wel Conventie 169 van de Internationale Arbeidsorganisatie ondertekend die de economische en culturele rechten van inheemse volken beschermt. Dergelijke wetten en verplichtingen blijken in de praktijk echter niet veel waard.

Moderne wereld dringt onstuitbaar door in territoria van laatste vijfduizend stamleden

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234