Maandag 23/09/2019

Oekraïne

Oekraïne kiepert corrupte ambtenaren bij het afval, letterlijk

De Trash Bucket Challenge wordt vooral op internet getoond. De vuilnisbakrage geeft Oekraïne een slechte naam, zo vreest minister van Binnenlandse Zaken Arsen Avakov. Beeld rv

Corrupte Oekraïense ambtenaren en politici worden door ultranationalisten hardhandig in het afval gekieperd. Een teken van verruwing van het politieke klimaat in het geplaagde land.

De 'trash bucket challenge' is de rage in Oekraïne. Geen campagne voor de strijd tegen de spierziekte ALS, maar een publieke afrekening met corrupte ambtenaren en politici die banden hadden met de begin dit jaar afgezette president Janoekovitsj.

Om de paar dagen duiken op YouTube fimpjes op van Oekraïense politici die in vuilniscontainers worden gedumpt, meestal door aanhangers van Rechtse Sector of Svoboda (Vrijheid). Die twee ultranationalistische groeperingen speelden een hoofdrol in de opstand tegen het bewind van Janoekovitsj.

De rage begon toen activisten van Rechtse Sector in Odessa een ambtenaar die van corruptie werd verdacht,in een vuilniscontainer gooiden. 'Wij hebben hem naar zijn nieuwe werkplaats gebracht. We hopen dat het hem daar bevalt', zegt een van de activisten in het filmpje. 'Onze taak is te laten zien dat je tegen zulke figuren kunt strijden.'De manier van actievoeren sloeg aan en richtte zich al snel ook tegen figuren uit het oude bewind. In verscheidene steden werden afgevaardigden van de Partij van de Regio's, de politieke machine van Janoekovitsj, in vuilnisbakken gedumpt.

Rechtse Sector rechtvaardigt de acties met het argument dat de regering nauwelijks werk maakt van de strijd tegen de corruptie, hoewel dat een van de belangrijkste eisen van de betogers op Maidan was. 'De misdadigers zitten nog allemaal op hun plek', aldus Joeri Mindjoek, een van de leiders van de partij.

Andere politici zijn echter bang dat de vuilnisbakkenrage Oekraïne een slechte naam zal geven in het buitenland. Als Rechtse Sector zo doorgaat, 'zal Europa zich van onze zegevierende revolutie afwenden', waarschuwde minister van Binnenlandse Zaken Arsen Avakov.

De vuilnisbakken-acties zijn een teken van de verruwing van het politieke klimaat in Oekraïne. Vooral de nationalistische activisten die de harde kern vormden van de beweging die Janoekovitsj ten val bracht, zijn teleurgesteld over het uitblijven van echte hervormingen.

Onder hun druk nam het Oekraiense parlement vorige maand een wet aan, een wet die het overheidsapparaat moet zuiveren van handlangers van Janoekovitsj. Maar de wet is zo breed geformuleerd dat bijna iedere ambtenaar die onder het oude bewind diende eronder valt. Volgens premier Arseni Jatsenjoek komt het erop neer dat zeker een miljoen personen onder de loep moeten worden genomen.

De wet was volgens sommige waarnemers een doekje voor het bloeden: dezelfde dag joeg president Petro Porosjenko ook een wet door het parlement die de gebieden die in handen zijn van de pro-Russische rebellen voor drie jaar zelfbestuur verleent.

Militaire fiasco

Daarmee gaf de regering in feite toe dat zij de strijd tegen de pro-Russische rebellen heeft verloren. Kiev heeft domweg onvoldoende geld, materieel en troepen om het op te nemen tegen de rebellen die steun krijgen van Russische militairen.

De frustratie over het verloop van de oorlog in het oosten van Oekraïne heeft het politieke klimaat onvoorspelbaar gemaakt aan de vooravond van de parlementsverkiezingen die komende zondag worden gehouden. Uiteraard doen de gebieden waar de rebellen het voor het zeggen hebben niet mee aan de verkiezingen. Zij hebben voor 2 november hun eigen verkiezingen aangekondigd.

Vooral de populistische politicus Oleh Ljasjko lijkt te hebben geprofiteerd van de onvrede over het militaire fiasco. Ljasjko gaat er prat op dat hij een van de vrijwilligersbataljons heeft opgericht die tegen de pro-Russische rebellen in de regio Donetsk en Loehansk vechten.

Volgens sommigen overdrijft de leider van de Radicale Partij zijn rol, maar vaststaat dat hij vooral in het nationalistische westen van het land kan rekenen op de steun van veel kiezers.

Om te laten zien dat hij zelf ook een steentje bijdraagt aan de strijd, liet hij zich filmen terwijl hij een paar gevangen genomen rebellen ondervraagt. Ljasjko kieperde ook eigenhandig een politicus die banden had met het verdreven bewind van Janoekovitsj in een vuilniscontainer. 'Vandaag gaat de Partij van Regio's bij het vuil, morgen dumpen we minister Avakov op de vuilnisbelt', liet Ljasjko op zijn Twitteraccount weten.

Ljasjko probeert ook munt te slaan uit de onvrede in het land over de rampzalige economische situatie. Steeds meer winkels en bedrijven sluiten de deuren. Verwacht wordt dat de economie dit jaar met ongeveer 10 procent zal krimpen, deels doordat de kolenmijnen en zware industrie in het oosten van het land grotendeels stil zijn komen te liggen.

Hryvnja

Daarbij komt dat de Oekraïense munt, de hryvnja, sterk in waarde is gedaald. De Oekraïners kijken ook met zorg uit naar de winter, nu de regering er nog niet in is geslaagd een akkoord met Rusland te sluiten over de hervatting van de gasleveranties aan het land.

Als de opiniepeilingen kloppen, wordt de Radicale Partij van Ljasjko bij de verkiezingen van aanstaande zondag de op één na grootste partij van Oekraïne.

Volgens de opiniepeilingen is ongeveer 40 procent van de Oekraïners fel tegen concessies aan de pro-Russische rebellen. Toch ziet het ernaar uit dat de partij van president Porosjenko, het Petro Porosjenko Blok (BPP), als eerste zal eindigen. Dat duidt erop dat er ook veel Oekraïners zijn die het gevoel hebben dat er weinig anders op zit dan te proberen via de onderhandelingstafel een einde te maken aan de oorlog.

Het staat wel vast dat de verkiezingen op een zware nederlaag zullen uitlopen voor de oude, pro-Russische garde. In plaats van hen krijgt Porosjenko te maken met een sterk nationalistische oppositie, die hem onder zware druk zal zetten niet al te veel toe te geven aan de rebellen en hun beschermheren in Moskou.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234