Zaterdag 31/07/2021

Analyse

Oekraïense rebellen zagen nooit veel in bestand

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

In Oost-Oekraïne is het staakt-het-vuren nu echt voorbij. De vraag is tot welke prijs Rusland bereid is de separatisten te steunen.

Het bestand dat sinds begin september in het oosten van Oekraïne van kracht was, heeft nooit helemaal gewerkt. Op sommige plaatsen gingen de gevechten tussen de pro-Russische rebellen en het Oekraïense leger vrijwel onverminderd voort. Maar het lijkt erop dat het staakt-het-vuren nu echt voorbij is: bij Donetsk is de oorlog in volle hevigheid opgelaaid.

De afgelopen dagen was al te zien dat de rebellen zich opmaakten voor een nieuwe ronde in de oorlog. Zaterdag zagen waarnemers van de OVSE een lang militair konvooi bij Donetsk: veertig vrachtwagens met 122 mm artilleriegeschut erachter. Daags erna trokken nog twee konvooien de stad binnen met tanks en Grad-raketinstallaties. De militaire voertuigen droegen geen kentekens. Volgens Kiev een aanwijzing dat de konvooien uit Rusland afkomstig zijn. Rusland spreekt dat tegen. Volgens de rebellen gaat het om wapentuig dat zij op het Oekraïense leger hebben buitgemaakt, maar het is onduidelijk waar dat dan zou zijn gebeurd.

Het bestand kwam begin september tot stand nadat de rebellen zich hadden hersteld van een reeks nederlagen en met steun van de Russen bezig waren de rollen om te draaien. Als lokkertje beloofde Kiev dat de door de rebellen beheerste gebieden zelfbestuur zouden krijgen, maar de Oekraïense president Porosjenko wil nu van die belofte af. Volgens Porosjenko druisten de verkiezingen die de rebellen begin deze maand in de Volksrepublieken hebben gehouden, tegen het bestandsakkoord in.

Het bestand kwam Moskou goed uit. Het verminderde het risico van nieuwe westerse sancties. Bovendien had Rusland zijn doelen al bereikt: Oekraïne destabiliseren en voorkomen dat het land zich ooit zal aansluiten bij de NAVO.

Maar de rebellen hebben nooit veel in het bestand gezien, vooral niet omdat zij zich volgens het akkoord zouden moeten terugtrekken van de grens. Op die manier wilde Kiev de toevoer van wapens en troepen uit Rusland afsnijden, maar zover is het nooit gekomen. De leiders van de Volksrepublieken weten bovendien dat hun ministaatjes economisch niet levensvatbaar zijn. De regering in Kiev heeft alle betalingen, zoals de pensioenen en andere uitkeringen, aan het rebellengebied gestaakt, zodat de autoriteiten daar danig in het nauw zijn geraakt. Veel inwoners hoopten dat zij erop vooruit zouden gaan, als hun regio zelfstandig zou worden, maar de rebellen hebben wel wapens, maar geen geld. Met kunst- en vliegwerk proberen de rebellen nu de staatskas te vullen, maar er valt weinig belasting op te halen. Een groot deel van de bedrijven is stil komen te liggen, tal van mijnen zijn beschadigd door de gevechten, het rijke deel van de bevolking is weggetrokken, spoorwegverbindingen zijn vernield. Bovendien zijn Donetsk en Loehansk voor hun energievoorziening afhankelijk van centrales die in Oekraïense handen zijn. De rebellenleiders willen dan ook de controle krijgen over de hele provincies Donetsk en Loehansk, ook gebieden die zij nooit in handen hebben gehad. De rebellen zijn er vooral op gebrand de havenstad Marioepol te veroveren op het Oekraïense leger. Het liefst zouden zij ook de oostelijke stad Charkov, de op een na grootste stad van Oekraïne, aan hun gebied toevoegen. Zonder Charkov zal hun droomstaat, Novorossija (Nieuw-Rusland), nooit veel gewicht in de schaal leggen.

Tot nog toe hebben de pro-Russische krachten in die stad geen voet aan de grond weten te krijgen, hoewel een groot deel van de bevolking uit etnische Russen bestaat. Maar de spanning neemt wel toe: afgelopen weekeinde raakten acht mensen gewond bij een bomaanslag op een bar waar geld werd ingezameld voor een omstreden Oekraïens vrijwilligersbataljon.

Het lijkt erop dat de rebellen er allereerst op uit zijn het vliegveld van Donetsk op het Oekraïense leger te veroveren. Dat zouden ze in de toekomst kunnen gebruiken voor de bevoorrading vanuit Rusland. Maar het is de vraag of Rusland een grootscheeps offensief steunt met het gevaar dat het zelf wordt meegesleept in de oorlog, als de rebellen in de problemen raken.

Terwijl in Donetsk in Oost-Oekraïne de oorlog in alle hevigheid is opgelaaid, gaat de Russische roebel steeds verder onderuit. In het zakencentrum van Moskou zien ondernemers hun zorgvuldig opgebouwde imperium afbrokkelen.

undefined

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234