Dinsdag 18/06/2019
Volodymyr Zelensky brengt zijn stem uit in een stemlokaal in Kiev.

Oekraïne

Oekraïense kiezer hijst komiek op het schild

Volodymyr Zelensky brengt zijn stem uit in een stemlokaal in Kiev. Beeld AFP

Als de opiniepeilingen kloppen, is Volodymyr Zelensky binnenkort niet alleen Oekraïens president in een komische tv-serie, maar ook in de echte wereld. Van de bijna veertig kandidaten die gisteren meededen aan de eerste verkiezingsronde maakt hij de beste kans om het land in oorlog te gaan leiden.

Zet in Oekraïne de tv aan en Volodymyr Zelensky is al president. In de serie Dienaar van het volk maait Zelensky het hele Oekraïense parlement neer met twee machinegeweren, uit afkeer van een corrupte clan die het land uitbuit. Dan begint het reclameblok met campagnefilmpjes voor de echte presidentsverkiezingen en duikt het jonge gelaat van Zelensky weer op. Nu als kandidaat. "De nieuwe president. Coming soon."

Als de exitpeilingen kloppen, is de acteur Volodymyr Zelensky de winnaar van de eerste ronde van de Oekraïense presidentsverkiezingen. Hij zou gisteren ongeveer 30 procent van de stemmen gekregen hebben. In de eindronde op 21 april neemt hij het op tegen president Petro Porosjenko, die 16,7 procent gekregen zou hebben. Oud-premier Joelia Timosjenko lijkt uitgeschakeld.

In Zelensky's campagne lopen fictie en werkelijkheid door elkaar heen. Geen speeches met politieke plannen, maar comedyshows met grappen over zijn tegenstanders. "In tegenstelling tot onze geweldige politici wil ik geen loze beloften doen. Maar ik beloof dat ik het op de juiste manier zal doen", zei Zelensky in een recente show. En in een afgeladen voetbalstadion in de industriestad Dnipro afgelopen week: "Waarom zou ik campagne moeten voeren? Jullie zijn slimme mensen, jullie weten wat jullie moeten doen op 31 maart, toch?"

De 41-jarige komiek doet zich op alle vlakken voor als de kandidaat die radicaal anders is dan de rest. De rest bestaat volgens Zelensky uit corrupte handpoppen van oligarchen. Zelensky is de oprechte provinciejongen die orde op zaken gaat stellen. Hij ziet er ook anders uit dan de competitie: een vrolijke jongen met een verzorgde acteurskop tussen de grijze routiniers.

Suikerbaron Porosjenko vormt een ideaal mikpunt voor hem. De president is zelf een oligarch met een snoepfabriek. In plaats van die snoepfabriek te verkopen, zoals hij vijf jaar geleden beloofde, heeft Porosjenko zijn zakenimperium alleen maar verder uitgebouwd. Ook een van de grootste nieuwszenders van Oekraïne is nog steeds in Porosjenko's handen.

Het is maar de vraag in hoeverre Zelensky werkelijk zo anders is dan zijn tegenkandidaten. De oud-rechtenstudent komt weliswaar uit een mijnstad, hij is wel de zoon van een hoogleraar informatica en een ingenieur. Als acteur en tv-producent verdient hij tonnen per jaar, hij woont in meerdere huizen. Journalisten kwamen erachter dat hij aandeelhouder is van een firma op Cyprus. Die firma blijkt eigenaar van een Russische filmstudio.

Kijk naar Dienaar van het volk en de vraag komt op of hij zelf geen handpop is. De serie wordt uitgezonden op 1+1, een zender van Ihor Kolomoisky, een Oekraïense oligarch die vanuit Israël campagne voert tegen president Porosjenko. Op de dag voor de verkiezingen, waarop campagne voeren verboden is, zond 1+1 de hele avond comedyshows van Zelensky uit. En daarna een documentaire over Ronald Reagan, de acteur die president werd.

Zelf ontkent Zelensky een politieke klus voor Kolomoisky te klaren. Hij wijst erop dat hij zich al sinds zijn steun aan de Maidan-revolutie in 2014 politiek uitspreekt. Hij is voorstander van Europese integratie en tegenstander van druk op de Russischtalige bevolking. Zijn opponent gelooft daar niets van. Porosjenko spande afgelopen week een rechtszaak tegen Kolomoisky aan "om Oekraïne te beschermen tegen aanvallen" van de oligarch, "die denkt dat hij aan de touwtjes kan trekken van Oekraïense poppen".

Harde opstelling

De grootste aanhang van de Russisch sprekende Zelensky bevindt zich in het oosten en het zuiden van het land, de delen van Oekraïne waar Russisch de voertaal is. Daar kunnen veel mensen zich niet vinden in het nationalistische beleid van Porosjenko, met taalwetten, afscheiding van de Russisch-orthodoxe kerk en een harde opstelling tegenover Rusland en de pro-Russische separatisten in het oosten van het land.

Zelensky steekt de draak met Porosjenko's nationalisme in zijn optredens. Hij is bereid tot onderhandelingen met de separatisten, zonder grondgebied af te staan. En terwijl door sterk gestegen gasrekeningen weinig mensen van economisch herstel profiteren, wil hij het geld in het land eerlijker verdelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden