Donderdag 29/07/2021

Oekraïens strijdtoneel breidt uit

De Oekraïense autoriteiten beginnen in een steeds lastiger parket te raken. Pro-Russische activisten hebben een tweede front geopend en beginnen zich ook in de zuidelijke havenstad Odessa te roeren.

Op die manier raken ze de regering in Kiev op een gevoelige plek. Odessa is de thuishaven geworden van de Oekraïense vloot, sinds Rusland de Krim heeft ingenomen en alle Oekraïense oorlogsschepen uit de haven van Sebastopol heeft verjaagd. In Kiev vreest men dat de onrust in Odessa en in Marioepol deel uitmaakt van een Moskous plan om het zuiden van Oekraïne in handen te krijgen en Kiev zo af te sluiten van de Zwarte Zee.

Ook op een andere manier is de onrust in Odessa een gevoelige klap voor Kiev. De zuidelijke havenstad staat bekend om haar tolerante klimaat: van oudsher wonen hier allerlei nationaliteiten door elkaar: Oekraïners, Russen, Joden, Bulgaren, Grieken, Roemenen etc. Ook economisch is dit heel ander terrein: terwijl de regio Donetsk met zijn mijnbouw en zware industrie altijd op Rusland georiënteerd is geweest, is Odessa een handelsstad die veel meer op de buitenwereld is gericht (zie onder).

Onder de bevolking lijkt maar weinig steun te bestaan voor de pro-Russische activisten. Maar de aanval op het Huis van de Vakbonden waarbij afgelopen vrijdag tientallen pro-Russische activisten omkwamen, heeft veel kwaad bloed gezet onder de Russen, die bijna een derde van de bevolking uitmaken.

Pro-Oekraïense activisten wreven zondagavond zout in de wonden door op te trekken naar het half uitgebrande gebouw en triomfantelijk de Oekraïense vlag te hijsen. Veel Odessieten zijn diep geschokt door het geweld, maar bij sommige nationalisten is er ook een zeker gevoel van victorie. Voor het eerst hebben tegenstanders van afscheiding, die in het oosten van het land op eieren moeten lopen, hier teruggeslagen. Ex-premier Julia Timosjenko stelde tevreden vast dat de pro-Oekraïense krachten hadden weten te voorkomen dat pro-Russische activisten overheidsgebouwen hebben overgenomen.

Toch is het een Pyrrhusoverwinning. De aanval op het Huis van de Vakbonden heeft de pro-Russische separatisten in het oosten van het land alleen maar gesterkt in hun overtuiging dat ze de strijd tegen Kiev moeten voortzetten. Vanaf nu moet de regering in Kiev rekening houden met het neveneffect van ieder optreden in Odessa: als zij geweld gebruikt om de havenstad onder controle te houden, kan dat tot een uitbarsting van geweld in Donetsk, Loegansk en andere brandhaarden in het oosten leiden.

De onrust in Odessa heeft laten zien dat niet alleen in het oosten, maar ook in andere delen van het land de politie machteloos staat tegenover de pro-Russische activisten. Soms is dat een kwestie van onwil: de leiding van het politiekorps is vaak nog benoemd door de afgezette president Janoekovitsj. Maar ook speelt de vrees mee Rusland een argument te geven waardoor het kan ingrijpen om de Russische gemeenschap te 'beschermen'.

Hoe zwak de politie is, bleek zondag nog eens, toen een menigte pro-Russische activisten het hoofdkantoor van de politie in Odessa bestormde. Tot woede van minister van Binnenlandse Zaken Arsen Avakov ging de politie door de knieën en liet zij tientallen pro-Russische activisten vrij die na de rellen van vrijdag waren opgepakt.

In een poging greep op de situatie te krijgen, heeft Kiev de politiechef van Odessa ontslagen en beloofd de bezem door het complete politieapparaat te halen.

Avakov heeft bovendien een speciale eenheid van de pasgevormde Nationale Garde - hoofdzakelijk gerekruteerd uit aanhangers van de bewegingen die president Janoekovitsj ten val brachten - naar de stad gestuurd. Tegelijkertijd heeft gouverneur Vladimir Nemirovski de vorming aangekondigd van een speciaal bataljon dat de stad moet beveiligen. Maar veel mensen hebben alle vertrouwen in de overheid verloren en zijn begonnen zelfverdedigingseenheden te vormen. Het is een zorgelijk teken van hoe gedemoraliseerd Oekraïne is, als de burgers het recht in eigen hand nemen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234