Maandag 26/10/2020

Ode aan de vrouwelijke chaos

Filosofische fabel > Caótica Ana JJJ

Het moet een vergissing van de Nederlandse taal zijn dat chaos een mannelijk woord is, want in zijn nieuwe film Caótica Ana ziet de Spaanse cineast Julio Medem chaos als typisch vrouwelijk. Maar dan wel in termen van existentiële vrijheid en creatieve verbeelding.

Behalve filosofische fabel en poëtische parabel is deze mysterieuze film voor Medem ook een vorm van persoonlijke rouwverwerking.

De jonge Ana (debutante Manuela Vellés) woont met haar vader op Ibiza, waar ze kleurrijke, naïeve schilderijen maakt. De vrouwelijke mecenas Justine (Charlotte Rampling) is geïntrigeerd door haar werk en nodigt het meisje uit naar Madrid waar zij een commune voor jonge kunstenaars heeft. Daar maakt Ana kennis met de feministische videokunstenares Linda (Bebe Rebulledo) en de Sahrawischilder Said (Nicolas Cazalé).

De film, met een soort countdownstructuur vergelijkbaar met het aftellen bij hypnose, kan nog het best omschreven worden als reisverslag. Van Ibiza naar Madrid en dan verder naar New York en Arizona. Maar het is ook een existentiële ontdekkingsreis voor de opgroeiende Ana. En ten slotte is Caótica Ana ook een mysterieuze en bijna mythologische trip door de menselijke geschiedenis met de nadruk op vrouwen die leven geven en mannen die leven nemen.

Dat laatste aspect komt aan bod via het onderbewuste van Ana. Eenmaal in Madrid krijgt het meisje plots last van flashbacks en verontrustende visioenen. Zijn het déjà vu-ervaringen of is er iets anders aan de hand? Door tussenkomst van hypnotiseur Anglio (Asier Newman) lijkt zich voor Ana (en voor de kijker) een soort verklaring aan te dienen: de visioenen zijn verborgen of onderdrukte herinneringen aan allerlei jonge vrouwen die in de loop van de geschiedenis, in verschillende culturen en op diverse manieren, een gewelddadige dood zijn gestorven. De zoektocht in die chaos van herinneringen, dat openen van mentale deuren, gaat steeds verder en dieper, zowel in de tijd als in de ruimte, maar dat soort hypnotische regressie houdt natuurlijk ook bepaalde risico's in.

De visueel steeds verzorgde en kleurrijke films van Julio Medem, bekend van La ardila roja, Los amantes del circulo polar en Lucia y el sexo, worden steevast gekenmerkt door een complexe narratieve structuur, een magisch-realistische sfeer en een sterk doorgedreven symboliek. Dat is in Caótica Ana niet anders. Eén visie van een Medemfilm is dus vaak niet voldoende om alle stukjes van de puzzel in elkaar te doen passen. Dat zorgt soms voor frustratie en ergernis. Of in dit specifieke geval voor het nogal makkelijke want voor de hand liggende verwijt van 'chaos'. Maar het voordeel is dan weer dat de nieuwsgierigheid en de verbeelding geprikkeld blijven, als je als kijker tenminste bereid bent om Ana op haar vreemde, vaak verrassende en soms zelfs gruwelijke reis te vergezellen, zonder dat je daarom verondersteld wordt te geloven in oermythes of reïncarnatie.

De film is voor Medem een vorm van rouwverwerking. Elke jaren geleden kwam zijn jongere zus Ana bij een verkeersongeval om het leven. Het zijn trouwens haar schilderijen die de inspiratiebron vormden voor deze filosofische fabel. (Jan T.)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234