Zondag 08/12/2019

Ode aan de kwetsbare mens

Een advocaat weent als zijn cliënt veroordeeld wordt tot de elektrische stoel. De rechters zaten met grote bierpullen voor hun neus te delibereren. De cliënt zelf blijkt er niet zo zwaar aan te tillen. Het is maar een van de vijftig tableaux vivants waaruit You, the Living/Du levande is opgebouwd.

door Jan Temmerman

Een echt verhaal is het niet geworden, want in zijn vierde langspeelfilm is scenarist-regisseur Roy Andersson niet geïnteresseerd in narratieve coherentie of conventionele dramaturgie. Zijn film is dus veeleer een mozaïek, een verzameling visuele vignetten, strak geënsceneerd in een studiodecor en door een grotendeels bewegingloze camera in wijde shots geregistreerd, in een monochrome fotografie waarin de grijs-groene tinten overheersen en de talrijke personages een bleke make-up hebben meegekregen.

Die stilering is opvallend en des te opmerkelijker omdat de film zelf een liefdevolle ode wil zijn aan de eenvoud van het gewone leven van de kleine mens. Regisseur Roy Andersson heeft er zelf een term voor bedacht: poëtisch trivialisme.

De vervreemdende visuele uniformiteit van You, the Living staat dan weer in schril contrast met de verschillen in toon, want de situaties zijn, net als de personages, nu eens burlesk en dan weer pathetisch, nu eens vertederend en dan weer wanhopig, nu eens absurd en dan weer erg schrijnend. Een man speelt op zijn bombardon in de huiskamer. In de deuropening verschijnt zijn vrouw. Zij gilt. Een meisje in een trouwjurk en haar grote liefde, een punkgitarist, merken plots dat er een grote groep mensen voor hun raam staat. Die komen hen massaal feliciteren. Plots zet het hele huis zich in beweging, als een trein die zachtjes het station uitrijdt. De massa wuift hen na.

In een tapijtwinkel klaagt een moedeloze verkoper dat hij zijn dagje niet heeft. Hij heeft 's morgens zijn vrouw uitgescholden. Het echtpaar dat een tapijt kwam kiezen, staat er wat beteuterd en gegeneerd bij. De vrouw wil een gesprek beginnen. De man wil zo snel mogelijk verdwijnen. Een feestelijk gedekte eettafel. Een man wil de goocheltruc met het bliksemsnel weggetrokken tafelkleed uitvoeren. Iemand vraagt voorzichtig of men niet beter eerst zou eten. De truc mislukt grandioos en eindigt in een kakofonie van brekende borden en versplinterende glazen. Op de het lege tafelblad prijkt een groot hakenkruis. Tijdens een vrijpartij mijmert een man hardop over een desastreus afgelopen investering. De blote vrouw die schrijlings op hem zit en alleen een militaire helm draagt, komt bijna gillend klaar.

Bizar? Absoluut! Maar ook erg grappig, zij het dan op een erg eigenzinnige manier. Geen toeval dus dat de Zweedse regisseur Roy Andersson ooit het etiket "een slapstick-Ingmar Bergman" kreeg opgekleefd. Net als zijn beroemde landgenoot weet Andersson ook wel dat het leven tragisch is, maar hij ziet er tegelijk toch ook de humor van in. En hoe belachelijk of pathetisch zijn kleine, kwetsbare personages zich soms gedragen, toch blijft altijd duidelijk dat de regisseur zich aan hun zijde schaart. "Niemand begrijpt mij", klagen verschillende personages in de loop van You, the Living. Hun verzuchting is waarschijnlijk terecht, maar als een echte humanist wil Andersson toch een welgemeende poging doen.

You, the Living werd door Zweden ingestuurd als Oscarkandidaat voor de beste buitenlandse film.

JJJ

Regie Roy Andersson Vertolking Jessica Lundberg, Elisabet Helander, Björn Englund, Leif Larsson, Ollie Olson, Kemal Sener Land Zweden Speelduur 94 minuten Voor liefhebbers van strakke stilering en absurde situatiehumor Te mijden door wie het leven zo tragisch vindt dat er geen enkele reden tot lachen overblijft

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234