Woensdag 26/02/2020

Oceanen verkeren in ademnood, en dat blijft nog even zo

De wereldzeeën verliezen zuurstof en daarmee hun bron van leven. De oorzaken? Het broeikaseffect en de toevoer van allerlei reststoffen. Met dank aan de mens.

Het gaat hard: de wereldzeeën raakten de afgelopen vijftig jaar 2 procent van hun zuurstof kwijt. Als je dat uitzet op een wereldkaart, zie je het zuurstofloze deel van de oceanen groeien met een oppervlakte ter grootte van de EU. En de kustwateren die vrijwel zuurstofloos zijn geworden, namen met een factor tien toe.

Vrijwel alle kustwateren in Noordwest-Europa kampen inmiddels met zuurstofgebrek. Met als dieptepunt in de Baltische Zee, waarvan nu 60.000 vierkante kilometer vrijwel zonder zuurstof is.

De cijfers komen uit het eerste grote overzicht van het Global Ocean Oxygen Network, een consortium van onderzoekers dat opereert onder de vlag van de VN. Een jaar na oprichting publiceert het zijn alarmerende bevindingen in vakblad Science. Het zuurstofverlies van de oceanen heeft ernstige ecologische en economische gevolgen.

Dode wateren, zo worden de zuurstofarme zeeën wel genoemd. Een verwarrende benaming, want ze zijn niet dood, maar barsten juist vaak van het leven. Vooral in de kustwateren ontstaat zuurstoftekort als het leven er zo welig tiert dat het meer zuurstof verbruikt dan er kan worden aangevoerd. En dat gebeurt doordat het landgebruik van de mens een enorme afvoer van reststoffen naar zee oplevert, zoals nitraat en fosfor.

Het zijn vooral kleine eencelligen die daarvan profiteren, omdat die zonder zuurstof kunnen leven. Vissen en andere hogere organismen leggen uiteindelijk het loodje als de zuurstof verdwijnt door deze 'bemesting' van de kustwateren. Gevolg: een verstoorde biodiversiteit.

Maatregelen

In de Golf van Mexico is het zuurstofgehalte al zo laag dat veel dieren stikken. Vissen beginnen de gevarenzones te mijden, met als gevolg dat hun habitat kleiner wordt en ze kwetsbaarder worden voor roofdieren en de visserij. Maar zelfs de kleinste vermindering in zuurstof kan al zware consequenties hebben. Ze remt de groei van dieren af, bemoeilijkt de voortplanting en leidt tot ziektes.

De mens is niet alleen bron van deze bemesting, maar ook van een groot deel van de broeikasgassen, die zorgen voor een temperatuurstijging, waardoor minder zuurstof wordt opgenomen.

De onderzoekers vrezen dat het probleem alleen nog zal toenemen en zich verder verspreiden. Er zijn dan ook maatregelen nodig op twee fronten, concluderen de wetenschappers. Lokale maatregelen zijn nodig om de afvoer van reststoffen naar de kustwateren te beperken. En lokaal kan men ook voorkomen dat vissen die zuurstofarme wateren gaan mijden, op hun vlucht massaal door vissers worden gevangen.

Maar voor het broeikaseffect zijn mondiale maatregelen nodig. Op dat vlak is de mensheid tot nu toe niet erg goed gebleken. Zelfs als de al overeengekomen klimaatdoelen worden gehaald, waar het niet naar uitziet, dan nog zal het zuurstofverlies uit de oceanen deze eeuw doorgaan. En daar komt een zichzelf versterkend effect bij, want in zuurstofarm zeewater gaat de stofwisseling van het leven distikstofoxide opleveren. En dat is een broeikasgas bij uitstek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234