Zondag 31/05/2020

ocaïne

Majoor Jorge Mendoza

speuren in

Colombia

SANTA MARTA / LETICIA l Het Colombiaanse leger, in vijf jaar tijd uitgebreid van 297.000 naar 411.000 manschappen, investeert fors in de strijd tegen de drugs. 'Maar jullie in Europa moeten ook meewerken', kreeg onze reporter in Zuid-Amerika te horen.

Door Lode Delputte

in Colombia

'López', staat er op zijn kaki uniform. Dat hij uit Zuid-Colombia komt, vertelt hij, uit het woelige Nariño, waar het leger een verbeten strijd voert tegen de FARC-guerrilla. "Hier is het gelukkig rustiger", zegt hij, terwijl hij zijn berettapistool naast de versnellingspook legt.

Hier, dat is Santa Marta, een Caraïbische havenstad duizenden kilometers ten noorden van López' geboortestreek, en tot voor kort de bakermat van Hernán 'El Viejo' Giraldo. De cocaïnetrafikant, wiens militie zich bij de uiterst gewelddadige paramilitaire AUC aangesloten had, stapte echter in het even spectaculaire als omstreden demobiliseringsprogramma van president Uribe. De bons zelf slijt zijn dagen sindsdien in de Itaguïgevangenis in Medellín.

"Véél rustiger", herhaalt López lachend. Al geeft de soldaat toe dat er nieuw geteisem aan de horizon doemt: de Zwarte Arenden ('Águilas Negras'). "Zopas hebben ze hier nog vijf lui omgelegd. Klein grut nochtans in vergelijking met de paramilitairen."

Met zijn jeep brengt López ons naar de haven van Santa Marta, een van Colombia's grootste. Daar leidt López' baas, majoor Jorge Mendoza, de drugsinspecties. "We hebben de zaak onder controle", bevestigt hij. "De coördinatie tussen onze antidrugsdiensten en de bestemmingslanden is ex-cel-lent! Antwerpen? Natuurlijk, werken we vlot mee samen!" Hoe het volgens hem dan komt dat zoveel Colombiaanse cocaïne uitgerekend via de Belgische haven Europa binnenraakt? "Dat is, euh, nogal delicaat", aarzelt Mendoza. "Maar het klopt wel: op dit moment heb ik vijf verdachte scheepsladingen lopen, transporten waarop we niets vonden maar waar volgens ons een geurtje aan zit. Wel, vier van die vijf signalementen zijn voor Antwerpen bestemd."

Mendoza's manschappen, 48, voeren grosso modo twee opdrachten uit: documentenonderzoek enerzijds, speurwerk op schepen en in containers anderzijds. "Valse papieren, schijnfirma's en noem maar op. Als het daarmee al niet snor zit, dan is de lading ook niet koosjer."

Het werkterrein van Mendoza's drugspolitie zijn de containers en vaartuigen van het havengebied. Onder de loden zon worden kisten geopend, oudijzer gescreend, bananen gekeurd, koffiebalen doorgepriemd, koelwanden van containers onderzocht, scheepskielen door duikteams gekeurd.

"Wat we hier aantreffen zijn kilo's, geen tonnen", verklaart Mendoza. "In een haven als Turbo (in de woelige regio Urabá) worden veel indrukwekkender hoeveelheden in beslag genomen. Maar de inventiviteit van de smokkelaars is grenzeloos. Als je een duiker 30 kilo cocaïne aan een scheepsbodem ziet vasthechten, dan heeft die kerel hier handlangers. Hoewel we de antecedenten van onze werknemers grondig natrekken, kunnen ook propere arbeiders voor het grove geld vallen."

Maar niet alleen de export wordt gecontroleerd, ook de import, met name die van chemicaliën. "Zonder (ingevoerde) precursoren, geen drugs", stelt de Colombiaanse regering. Vooral op de invoer van het voor de cocaïneproductie vitale kaliumpermanganaat wordt streng toegekeken.

"Nogal wat precursoren komen uit Europa", zegt luitenant-kolonel Jorge Ramírez, licht vermanend. De dertiger is antidrugscommandant van de Zone Noord en heeft een derde van het Colombiaanse territorium onder zijn hoede. Ramírez beschikt over helikopters, jungleteams, een eigen inlichtingendienst. Ramírez legt netwerken bloot, ontmantelt drugslabs, bombardeert illegale airstrips en vernielt cocaplantages. Zijn leven leidt hij achter prikkeldraad, camera's en, in de voortuin van zijn hoofdkwartier, een tot monument opgetuigd vliegtuig. "Alleen met mijn moeder praat ik over de risico's", fluistert hij.

In het kader van het sociaalecologisch verketterde Plan Colombia werd 80 procent van de uit te roeien aanplantingen aanvankelijk met sproeivliegtuigen verdelgd. Amper 20 procent werd met de hand uitgerukt. "Maar die tendens willen we keren", stelt Ramírez. "Vorig jaar hebben onze soldaten 33.000 hectare manueel uitgeroeid. Dit jaar hopen we 50.000 hectaren gerooid te krijgen, volgend jaar 100.000. IJzersterk!", pocht de kolonel over zijn operatie Vuurmuur, die al twee jaar loopt en waarbij 20 ton cocaïne in beslag genomen is. Dit jaar alleen al heeft Ramírez 64 harde jongens in de boeien geklonken.

Ooit was Colombia's Caraïbische kust goed voor de helft van alle cocaïne-export, maar de verscherpte bewaking, onder meer door de Nederlandse marine, heeft kartels, guerrilla en paramilitairen naar alternatieve routes doen uitkijken. Zo worden de VS nu helemaal via de Stille Oceaan 'bediend', Europa steeds vaker via de Amazonerivier.

Fregatkapitein Marco Prada Safí, die als hoofd van de zuidelijke kustwacht op de Colombiaanse Amazone-oever toeziet, weet er alles van. In Leticia, op zijn kantoor, maken we kennis met het Most Wanted-portret van La Patrona, alias Lourdes Ico Martínez, een onzachte dame wier hulpjes ongetwijfeld meer afweten van het zestigtal drugsmoorden dat dit gat sinds januari optekende. "Neen, niet Leticia!", beklemtoont Prada. "Hier hebben we maar vier moorden gehad. 'De stad van de dood', zoals ik ergens las, dat is Tabatinga, in Brazilië."

Het is dat we het weten, maar de grens tussen het 30.000 zielen tellende Leticia en Tabatinga, waar ze met dubbel zoveel zijn, is wel erg virtueel. Er staan een grenspaal, een verveeld uit zijn ogen kijkende verkeersagent en een huis waarop 'Hier begint Brazilië' is geschilderd. Niemand controleert papieren, auto's uit beide landen rijden onverschillig heen en weer en mensen spreken portiñol, een allegaartje van Spaans en Portugees. "Terwijl wij hier honderden soldaten hebben, moeten ze het aan Braziliaanse zijde met een veertigtal agenten stellen", betreurt Prada. "Geen wonder dat het hier veel beter gaat. In Colombia is de strijd tegen de drugs een topprioriteit."

Een sinecure is dat anders niet: het onherbergzame grensgebied ligt midden in het regenwoud en valt enkel per boot te bereiken. "Wie de rivier controleert, controleert de regio", luidt Prada's stelregel. "Dat snappen de misdadigers, maar wij ook."

Prada heeft een soort Europol in gedachten, maar daarvoor staan de Brazilianen nog te zeer op hun soevereiniteit. Brazilië is pas laat voor de problemen wakker geschoten, heet het. Al zit er meer vaart in de zaak sinds deze zomer de Colombiaanse drugsbaron Chupeta in São Paulo werd gevat, en de Braziliaanse grootsteden veel meer moorden zijn gaan optekenen dan Bogotá en Medellín.

"De drugs die we hier onderscheppen komen trouwens niet langer uit Colombia", zegt hij. "Door het beleid in mijn land heeft de productie zich naar Peru verplaatst." Prada wijst op de kaart. In de Peruaanse deelstaat Loreto, de overkant van de rivier, is de coca de jongste jaren als onkruid gegroeid. Vijfduizend hectare, een oppervlakte die in 2000 goed geweest zou zijn voor vijf ton cocaïne. Maar de teeltwijzen zijn veranderd, de meststof heet efficiënter en de kwaliteit van de planten is verbeterd. Daardoor ligt de opbrengst vandaag tot zes keer hoger dan toen.

De verleiding om drugs te smokkelen is evenredig toegenomen. Geen last van corruptie in de rangen? Kapitein Prado, fel: "Niet onder mijn mariniers! Mijn vijanden zijn de FARC, de paramilitairen. Ik wil geen extra vijand aan de corruptie."

Mensen van het makkelijke geld weghouden, geeft de legeraanvoerder toe, is nochtans een heel karwei. "Je kunt het enkel door de legale economie aan te zwengelen. Iets waar we in Leticia, net als elders in Colombia, al aardig mee gevorderd zijn. Dit jaar meerden hier de eerste vijf cruiseschepen aan, met telkens honderden toeristen."

En dat doet Prada een wens uitspreken. "Dat onze jeugd door het toerisme aan de bak kan komen, en niemand hier nog drugs moet transporteren. Het is niet alleen mijn droom, het is die van de president en van alle Colombianen. Maar dan moeten jullie in Europa wel meewerken."

http://colombiashared.blogspot.com/

van de drugsinspectie:

De coördinatie tussen onze diensten en de landen van bestemming is excellent. Antwerpen? Natuurlijk, werken we vlot mee samen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234