Zondag 14/08/2022

Obese mensen maken meer kans op dementie

Te weinig bewegen, te vettig en suikerrijk eten en dus te veel wegen is niet alleen een recept om suikerziekte of hart- en vaatziekten op te lopen. Nieuw onderzoek toont dat het ook de kans verhoogt op dementie, een terminale ziekte. Zeker overgewicht op jonge leeftijd is een zwaar onderschat risico.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) voorspelt in een nieuwe rapport dat morgen verschijnt een drastische stijging van het aantal mensen met dementie. Vandaag zijn er wereldwijd 35,6 miljoen mensen die aan de ziekte lijden. Ieder jaar komen er gemiddeld 7,7 miljoen nieuwe gevallen bij en iedere 20 jaar zal het aantal verdubbelen, tot 65,7 miljoen in 2030 en 115,4 million in 2050. Tegen 2040 komt er minstens een verdrievoudiging in vergelijking met het huidige aantal.

De vergrijzing is een evidente oorzaak. Verrasender is dat de organisatie benadrukt dat de toename vooral in voormalige ontwikkelingslanden zal komen. En dat illustreert perfect hoe het niet alleen onze langere levens maar vooral onze steeds ongezondere levensstijl is die de kansen op dementie vergroot. In de voormalige ontwikkelingslanden heeft de ongezonde westerse levensstijl massaal zijn intrede gedaan, meteen goed voor een fikse toename van overgewicht en obesitas. Net die problemen vormen, zelfs voor wie er enkel op jonge leeftijd mee kampt, een zwaar onderschat risico op dementie, zo benadrukt de WGO.

Maar ook in de westerse landen is het oppassen geblazen. Want ook door groeit het aantal obese volwassenen en kinderen. De helft van de Belgen kampt met overgewicht en ongeveer 14 procent is obees. Uit cijfers van de Universiteit Gent blijkt dat een op vijf meisjes en een op de zes jongens in Vlaanderen met overgewicht kampt.

Nederland kampt met dezelfde problemen en daarom trekken ook Nederlandse hoogleraren aan de alarmbel. Zij waarschuwen hun overheid voor een explosieve groei van het aantal dementerenden tussen de vijftig en de zestig jaar. Het aantal kinderen en jongeren met overgewicht en ouderdomsdiabetes zit in de lift en de kans dat zij op relatief vroege leeftijd gaan dementeren schatten de experts hoog in. "In de eerste 25 jaar kun je het voor de rest van je leven verpesten", zegt hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder daarover tegen de Volkskrant.

De specialisten noemen ongezond leven op jonge leeftijd een sluipmoordenaar omdat al die grote hoeveelheden junkfood en te veel stilzitten schade aanbrengen in de hersenen die zich dan later hevig manifesteert in de vorm van dementie. Die terminale ziekte, waarbij je nog zes tot twaalf jaar leeft nadat de eerste symptomen zijn vastgesteld, openbaart zich meestal met vergeetachtigheid en eindigt in totale inactiviteit en afhankelijkheid.

Ongezonde levensstijl

De Antwerpse professor Sebastiaan Engelborghs (UA), verbonden aan de geheugenkliniek, onderschrijft de oproep van de WGO en de Nederlandse collega's om veel meer aandacht te besteden aan het verband tussen een ongezonde levensstijl en dementie. "Het is een nieuw inzicht gebaseerd op grootschalige studies. Daarin zie je dat mensen met een ongezond typisch 'westers' dieet eenverhoogde kans lopen op dementie", zegt Engelborghs.

Niet alleen krijgt wie ongezond eet en nauwelijks beweegt eerder dementie, zodra de ziekte zich manifesteert gaat de achteruitgang sneller dan bij wie een gezonder levenspatroon had. Engelborghs: "De onderzoeken die ik tot nu toe bestudeerde stellen een onderscheid vast tussen een eetpatroon met veel verzadigde vetten, zout en suiker en het typische mediterrane dieet met veel groenten, granen, fruit en onverzadigde vetten. Telkens blijkt dat wetenschappelijk vast te stellen is hoe de schade aan bloedvaatjes die je door de ongezonde levensstijl oploopt de basis kan vormen voor dementie."

Het gaat daarbij om kleine 'scheurtjes' ter hoogte van de hersenen. Die tasten op den duur de 'cognitieve reserve', de capaciteit om helder na te denken, aan en daardoor zal dementie sneller inzetten en sneller evolueren naar de eindfase, zo legt de specialist uit. "Wie gezond leeft kan dementie dus wel degelijk uitstellen of afweren."

Engelborghs wil wel nuanceren dat wie op jonge leeftijd niet gezond leeft en eet het hoe dan ook verpest heeft en meer risico loopt sneller en vroeger te dementeren. "Er is een verband, zeker. Maar het is ook zo dat je ook na je 25ste nog kunt ingrijpen. Wie op zijn 40ste alsnog gezonder gaat leven zal daardoor de risico's verminderen. Dat heeft wel nog zin. Al is het effect natuurlijk groter als je van kinds af gezond leeft."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234