Woensdag 30/11/2022

Obama’s Midden-Oostenbeleid ondermijnd door eigen wapenleveringen

Het Midden-Oostenbeleid van VS-president Obama zit gevangen in een paradox. De eisen van de Egyptische betogers sluiten dan wel aan bij zijn democratiseringsoproep in Caïro in 2009, de realiteit is dat de manifestanten in de loop kijken van Amerikaanse wapens.

De Amerikaanse steun aan het regime van Hosni Moebarak wortelt in het Egyptisch-Israëlisch vredesakkoord, in maart 1979 ondertekend in Washington. Egypte werd toen de eerste Arabische staat die een vredesakkoord sloot met Israël, wat de relatie tussen Washington en Caïro betonneerde in een jaarlijkse bijdrage van 2 miljard dollar aan hulp, waarvan gemiddeld 1,3 miljard dollar met militaire middelen.

Egypte werd sindsdien een trouwe VS-bondgenoot in de zoektocht naar een breder Arabisch-Israëlisch vredesakkoord, in de strijd tegen gewapende islamisten, als logistieke draaischijf voor VS-troepenbewegingen in het Midden-Oosten, en vooral voor de beveiliging van het Suezkanaal.

De voorbije jaren kwam er spanning te zitten op de relatie. Maar in juni 2009 koos Obama voor Caïro om een toespraak te houden waarin hij bruggen probeerde te slaan naar de Arabische wereld. Daarin riep hij Arabische regeringen op om te democratiseren. “Regeringen die de rechten van hun burgers beschermen zijn uiteindelijk stabieler, meer succesvol en veilig”, voerde hij aan. Tegelijk nodigde Obama vorig jaar Moebarak opnieuw uit in het Witte Huis om samen met de leiders van Israël, Jordanië en de Palestijnse Autoriteit te proberen de Israëlisch-Palestijnse vredesgesprekken op gang te brengen.

Vandaag zit Obama gevangen tussen zijn eigen democratiseringsagenda en de realiteit van de Arabische straat, waar anti-Amerikaanse sentimenten sinds jaar en dag hoge toppen scheren door de steun van Washington aan de autocratische leiders. Hoewel Obama’s toespraak in Caïro op het lijf is geschreven van de huidige betogers blijft het een feit dat de geweerlopen waarin ze kijken afkomstig zijn uit de VS.

Volgens Shadi Hamid, onderzoeksdirecteur van het Brookings Doha Center, kan de regering Obama momenteel niet veel anders doen dan te proberen het rampscenario te voorkomen dat Egyptische burgers omkomen door Amerikaanse munitie, of desnoods als signaal meteen de militaire steun te bevriezen.

“Er moet voorkomen worden dat het Egyptische regime buitensporig geweld gebruikt en betogers moeten het recht krijgen om vredelievend samen te komen”, schreef hij in Foreign Policy. “Daarna zou duidelijk moeten worden gemaakt dat de Amerikaans-Egyptische relaties schade zullen ondervinden als aan de verwachtingen niet wordt voldaan. Door bijvoorbeeld de militaire steun in te perken.”

Alleen is de vraag of daar in de VS voldoende politiek draagvlak voor is. Waar Obama sinds dit weekend actief contacten onderhield met verschillende leiders in het Midden-Oosten met de vraag om het universele recht op betoging te respecteren benadrukte het Pentagon gisteren zijn blijvende, goede relaties met het Egyptische leger. De vrees is dan ook groot dat de Egyptische betogers momenteel alleen oog zullen hebben voor het opschrift op de traangasgranaten die op hen worden afgevuurd: Made in the USA. (MR)

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234