Zaterdag 16/10/2021

'Obama moet bijdrage van Vlamingen aan ontwikkeling van de VS erkennen'

De Vlaamse-Amerikaan David Baekelandt heeft maar één droom: de Amerikaanse overheid moet de cruciale bijdrage van Vlamingen in de ontdekking en de ontwikkeling van de VS erkennen. Hij startte een petitie en zocht en vond steun bij minister-president Kris Peeters (CD&V).

David Baekelandt vindt het doodjammer dat hij niet afstamt van Leo Baekeland (1863-1944), de Vlaams-Amerikaanse uitvinder van het bakeliet. Zijn roots liggen wel in het West-Vlaamse Ichtegem. Zijn overgrootvader ontvluchtte het 'arm Vlaanderen' van de vorige eeuwwisseling en arriveerde in 1902 in Chicago. Daar woont nog steeds een Belgische 'kolonie' van zo'n 10.000 mensen; voor het overgrote deel afkomstig uit Vlaanderen. "Wij dronken Stella Artois en gingen naar de Vlaamse mis. We hielden wielerwedstrijden, deden aan wipschieten en zongen de 'Vlaamse Leeuw' wanneer er feestgevierd werd."

Baekelandt was begin december in het land van zijn voorvaderen. Hij had de aandacht van minister-president Kris Peeters (CD&V) getrokken met een opmerkelijk initiatief. "Elke Amerikaan heeft het recht een verzoekschrift te richten aan de president. Dat kan tegenwoordig zelfs via het internet", zegt Baekelandt. "In oktober verzocht ik Obama om de bijdrage van Vlaamse Amerikanen tot de ontdekking en de kolonisatie van Amerika officieel te erkennen. Als ik daarvoor 25.000 handtekeningen had kunnen verzamelen, dan had het Witte Huis mijn vraag moeten behandelen."

De petitie werd geen succes; slechts 350 mensen plaatsen hun digitale handtekening.

Baekelandt schreef een lange brief naar Kris Peeters waarin hij het betreurde dat Vlaanderen zelf zo weinig doet om het belang van de Vlaamse Amerikanen te onderstrepen. "Toen ik dit jaar op een viering was in het Flanders House, was ik de enige Vlaamse Amerikaan die aanwezig was. Toen al heb ik Kris Peeters aangeklampt. Dit is zo'n gemiste kans."

Tribale samenleving

Baekelandt maakt een simpel punt: "De Verenigde Staten zijn eigenlijk een tribale samenleving. Als Amerikanen elkaar tegenkomen, dan vragen ze niet 'Wie bent u?', dan vragen ze 'Wat bent u?'. Het antwoord is dan: I'm Irish American, I'm Canadian American. Maar nooit hoor je: I'm Flemish American. Ik kwam ooit een zakenman uit Texas tegen die Driggs heette en die me een oude familiebijbel liet zien. Hij dacht dat die in het 'oud Engels' geschreven was. Dat bleek gewoon Nederlands uit de zeventiende eeuw te zijn. De man stamde af van de familie De Rijcke uit Gent; zijn naam was veramerikaniseerd.

"De Ierse Amerikanen hebben een enorme invloed op de politiek in de VS. Ook de joden hebben veel invloed. Israël en Ierland zijn erg gebaat bij de aanwezigheid van hun landgenoten en afstammelingen in de Verenigde Staten. Ook het bedrijfsleven vaart daar goed bij."

Volgens de Amerikaanse bevolkingscijfers wonen er een miljoen Amerikanen van Belgische afkomst in Amerika. De inwijkelingen uit de zeventiende en achttiende eeuw zijn vaak Franstalige protestanten (hugenoten), maar vanaf de negentiende en vooral in de twintigste eeuw waren het vooral Vlamingen die naar de States trokken om er een nieuw leven op te bouwen. Zo zaten er vele Vlamingen aan boord van de Titanic. Vooral in de Midwest (Illinois, Wisconsin, Michigan en Iowa) en in Californië is er echt sprake van een Belgische (Vlaamse) gemeenschap.

"De Vlaamse regering moet die Vlamingen in de diaspora gebruiken zoals ook de Chinezen dat doen met hun emigranten", zegt Baekelandt. "Telkens wanneer China iets wil ondernemen in een ander land, roept het de hulp in van Chinezen die al in dat land wonen. Door het bestaande netwerk te gebruiken, kun je veel sneller je doel bereiken. Waarom gebruikt Kris Peeters ons, Vlaamse Amerikanen, niet om het pad te effenen wanneer er een handelsmissie naar de VS vertrekt?

Dat de Belgen een rol hebben gespeeld in de geschiedenis van Amerika, is in de VS niet onbekend. Maar dan wordt wel vooral gekeken naar de 'Walen'. Dat Peter Minuit Nieuw-Amsterdam 'kocht' van de lokale Indianen, weet elke Amerikaan. De Waalse kolonisten in Nieuw-Amsterdam kregen ook al lang erkenning. Die kwam er niet omdat de Waalse overheid een grotere invloed heeft op het Witte Huis dan de Vlaamse. Dat er in 1924 een postzegel en een muntstuk werd geslagen met de beeltenis van Peter Minuit en dat hij ook een monument kreeg in Battery Park in New York, is de verdienste van... een Amerikaan. De amateurhistoricus William Griffiths wilde met zijn The Story of the Walloons, at Home, in the Lands of Exile and in America vooral de rol van de protestanten in de verf zetten. De katholieke Vlamingen lagen (en liggen) in de VS niet zo goed in de markt. De aandacht voor de Walen in New York heeft dus niets met Waalse nationalistische trots, maar alles met de verheerlijking van het protestantisme te maken.

Toch is het inzetten van Vlamingen in de diaspora veel meer dan een romantisch idee. De Vlaamse regering heeft van publieksdiplomatie een onderdeel van haar buitenland- en haar toeristisch beleid gemaakt. Dat idee is geboren in de traditionele Vlaamse middenveld. Zo besprak het Vlaamse parlement al in 2009 een memorandum van de Beweging Vlaanderen-Europa, de Marnixring, het Verbond der Vlaamse Academici en de vzw Vlamingen in de Wereld. Dat droeg als titel: 'Elke Vlaming ambassadeur'.

Versnelling hoger

Kris Peeters is dan ook gewonnen voor de ideeën van David Baekelandt: "Ik deel zijn interesse voor het bekend maken van de rol die Vlamingen historisch hebben gespeeld bij de ontdekking en de ontwikkeling van de Verenigde Staten", zeg de minister-president. "Zijn missie om de banden tussen Vlaanderen en zijn diaspora aan te halen is bewonderenswaardig. Ik denk dat het verleden een hulp kan zijn om de troeven die Vlaanderen vandaag heeft, te versterken."

Peeters onderstreept dat er al heel wat gebeurt om Vlaanderen in Amerika te promoten: het Flanders House, filmfestivals in New York en Chicago, de deelname van UGent aan de Solar Decathlon, een concert van Dirk Brossé, de Gossaert-expo in het Metropolitan.

David Baekelandt juicht al die initiatieven toe, maar hij hoopt toch dat de Vlaamse overheid een versnelling hoger schakelt.

"Vlamingen beseffen niet hoe groot hun invloed is (geweest) in Amerika. En wij, Vlaamse Amerikanen, kennen Vlaanderen eigenlijk veel te weinig. Er is dus nog veel werk aan de winkel. Op termijn kan het versterken van het imago van Vlaanderen en het uitbouwen van een 'sterk merk' alleen maar gunstige economische effecten.

Vlaamse helden in de VS

Peter Minuit was dus een Waal. Zo leren we dat toch op school. Het is maar hoe je het bekijkt. Vlaanderen en Wallonië bestaan in hun huidige vorm nog maar sinds 1963. De ouders van Minuit waren afkomstig uit Doornik. Daar spraken ze toen ook al Frans, maar het gebied hoorde in die tijd wel bij het graafschap Vlaanderen. Peter Minuit reisde naar Amerika in opdracht van de West-Indische Compagnie.

De bekendste Vlaming in de VS is pater Damiaan (1840-1889). Die andere missionaris, Pieter-Jan De Smet (1801-1873), is ook een begrip. Vooral de Indianen dragen de 'Grote Zwartrok', die in 1868 de vrede met Sitting Bull onderhandelde, op handen. Er zijn drie towns in de VS die 'Desmet' heten.

De eerste Amerikaanse president George Washington stamt af van Boudewijn met de IJzeren Arm, de eerste graaf van Vlaanderen (die in Frankrijk geboren werd). Maar ook Benjamin Franklin Theodore,Franklin Roosevelt en Martin Van Buren hebben Vlaamse voorvaderen.

Maria Van Rensselaer, de dochter van Anna Loockermans, introduceerde sinterklaas in Nieuw-Amsterdam. Later zou die transformeren tot Santa Claus. In de stamboom van de Turnhoutse Loockermansen vinden we nog illustere namen als Herman Melville (Moby Dick) en James Fennimore Cooper (De Laatste der Mohikanen).

Jane Fonda heeft niet alleen Nederlandse roots (de Fonda-familie), maar ook Gentse (de famillie-Winne). En de voorouders van Humphrey Bogart heetten gewoon Bogaert; een van de eerste families van Nieuw-Amsterdam.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234