Dinsdag 06/12/2022

Obama klem tussen Arabische en pro-Israëlische lobby in VS

VS-president Barack Obama staat in een onmogelijke spreidstand. Bij een VN-veto tegen de oprichting van een Palestijnse staat dreigt hij Arabische kiezers en investeerders te vervreemden, en komt de strategische relatie met oliestaat Saoedi-Arabië onder druk. Doet hij toegevingen, dan verliest hij de cruciale steun van Joodse kiezers en investeerders. Obama deed er gisteren dan ook alles aan om de Palestijnse president Abbas te overtuigen vrijdag de VN niet om onafhankelijkheid te vragen.

"Als we hier volgend jaar terugkeren, kunnen we een akkoord hebben dat kan leiden tot een nieuw lid van de Verenigde Naties, een onafhankelijke, soevereine staat Palestina die in vrede leeft met Israël." Dat verklaarde VS-president Barack Obama in 2010 tijdens zijn toespraak voor de Algemene Vergadering van de VN.

Een jaar later probeerde hij tijdens zijn VN-toespraak gisteren de Palestijnse president Mahmoud Abbas te doen afzien van zijn voornemen om vrijdag het volwaardige lidmaatschap van de VN aanvragen, een stap waar Israël en de VS fel tegen zijn. "Ik ben ervan overtuigd dat er geen snelle oplossing is voor een conflict dat al decennia duurt. Vrede komt niet tot stand door resoluties en uitspraken van de VN", meende Obama. "Het zijn de Israëliërs en Palestijnen, niet wij, die tot een overeenkomst moeten komen over de thema's die hen scheiden: grenzen en veiligheid, vluchtelingen en Jeruzalem."

Washington heeft al aangegeven in de Veiligheidsraad zijn veto over het Palestijnse verzoek te zullen uitspreken. Afgelopen nacht sprak Obama zowel de Palestijnse president Mahmoud Abbas als de Israëlische premier Benjamin Netanyahu in de hoop een compromis te bereiken.

Voor Obama staat er veel op het spel. Internationaal ligt zijn prestige als Nobelprijswinnaar voor de Vrede en verzoener met de Arabische wereld in de waagschaal, in het binnenland moet hij spitsroeden lopen in een bitse campagne voor zijn herverkiezing in 2012. Maar dat hij diplomatieke en politieke schade zal oplopen lijkt nu al niet meer te voorkomen. De president en beide partijen in het Congres staan immers in een onmogelijke spreidstand tussen twee kapitaalkrachtige belangengroepen die op kiezers, partijfinanciering en beleid wegen, de pro-Israëlische en de Arabische lobby.

Pro-Israëlische lobby

Elke toegeving die Obama nu aan de Palestijnen doet zal hem electoraal worden aangerekend door de Republikeinen, die aan een offensief bezig zijn om Joodse kiezers voor zich te winnen.

De Joodse gemeenschap in de VS (5,5 miljoen burgers) maakt nauwelijks 3 procent uit van het electoraat, maar is wel cruciaal in swingstates zoals Florida, Ohio en Pennsylvania die het verschil maken in presidentsverkiezingen. Ze wegen ook door in de partijfinanciering. Traditioneel kiezen Amerikaanse Joden voor Democraten. In 2008 verzekerde Obama zich nog van 80 procent van hun stemmen. Volgens sommige polls is dat gezakt tot 55 procent, even weinig als toen Jimmy Carter in 1980 de verkiezingen verloor.

De Republikeinen ruiken bloed. Ze zetten volop in op de moeilijke relatie tussen Obama en Israëlisch premier Benjamin Netanyahu. Deze strategie werpt vruchten af. Vorige week won Republikein Bob Turner in een kiesdistrict met veel Joodse kiezers een Huiszetel die al een eeuw in handen was van de Democraten door de Israëlpolitiek van de president te hekelen. Sindsdien zegt ook presidentskandidaat Rick Perry dat de Palestijnen "Obama's fouten uitbuiten".

Ook in het Congres staat Obama onder druk van Congresleden, van wie een groot deel veel steun krijgt van de pro-Israëllobby. Afgelopen zomer kregen 81 Republikeinse en Democratische Afgevaardigden, ongeveer een vijfde van het Huis, een educatieve reis naar Israël cadeau om "inlichtingen te verzamelen". De reis werd gefinancierd door de American Israel Education Foundation, een spin-off van de grootste pro-Israëlische lobbygroep: het American Israel Public Affairs Committee (Aipac). Naast Netanyahu ontmoetten ze ook Palestijnse leiders, maar hen brachten ze de waarschuwing over "dat het Huis de financiering van de Palestijnse Autoriteit zal droogleggen als de onafhankelijkheidsaanvraag bij de VN wordt ingediend."

Pro-Arabische lobby

Als Obama zijn veto stelt, dreigt hij zowel de Arabische wereld als de Arabisch-Amerikanen van zich te vervreemden. Hun stem kan in de Verenigde Staten een verschil maken in staten met een grote moslimbevolking zoals New York of Michigan. Nu is bijna de helft van de Arabische Amerikanen geregistreerd Democraat, terwijl slechts 20 procent lid is van de Republikeinse partij. De rest is onafhankelijk.

"De gevolgen van een Amerikaans veto tegen een Palestijnse staat kunnen ernstig zijn", zegt Maya Berri, executive director van de invloedrijke denktank Arab American Institute aan De Morgen. "De Arabisch-Amerikanen zijn weliswaar geen single issue-kiezers en de Republikeinen zijn door hun pro-Israëlhouding geen echt alternatief, maar dat er een negatieve impact zal zijn staat vast."

Volgens Berri blijkt uit polls dat de Arabische Amerikanen teleurgesteld zijn in Obama. Wie hem het voordeel van de twijfel gaf, is dat volgens haar na zijn toespraak gisteren kwijt. "Een echte ontgoocheling. Zijn toespraak toont een gebrek aan begrip voor de Palestijnen aan. In het verleden miste ik dikwijls de strategie in Obama's Midden-Oostentoespraken, maar hij bracht hoop. Nu miste ik zowel strategie als hoop. Deze toespraak hadden we dertig jaar geleden kunnen horen. Zelfs de Israëli's en Palestijnen zelf zijn allang deze retoriek voorbij."

Volgens Berry mist Obama een kans om een "eerlijke makelaar" te zijn in het vredesproces. "Wat nochtans in ons nationaal belang is, want wat de Arabische Lente leert is dat ook de Arabische stem daar doorweegt. De situatie in de regio verandert razendsnel."

Saoedi-Arabië, Amerika's belangrijkste Arabische bondgenoot, gaf Obama al een duidelijk schot voor de boeg. Prins Turki al-Faisal, de voormalige chef van de Saoedische inlichtingendienst en ex-ambassadeur in de VS, waarschuwde dat de alliantie met het koninkrijk bij een veto van de Palestijnse staat onder druk komt te staan. "Saoedi-Arabië zou niet langer in staat zijn om op dezelfde manier met de VS samen te werken als het dat historisch altijd deed", schreef hij in The New York Times onder de duidelijke titel: 'Veto a state, lose an ally'. "Nu in het grootste deel van de Arabische wereld omwentelingen gebeuren zou de 'speciale relatie' tussen Saoedi-Arabië en de VS in toenemende mate als giftig worden beschouwd door de grote meerderheid van Arabieren en moslims, die gerechtigheid vragen voor het Palestijnse volk. Een veto zal erg negatieve gevolgen hebben. Naast substantiële schade aan de Amerikaans-Saoedische relaties zouden de VS hun relaties met de moslimwereld verder ondermijnen, Iran versterken en de regionale stabiliteit bedreigen."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234