Vrijdag 18/10/2019

Obama: 'Kernaanval Manhattan grootste bedreiging'

Op de Nucleaire Veiligheidstop in Den Haag beloofden 58 wereldleiders hun nucleair materiaal beter te beveiligen. VS-president Obama waarschuwde opvallend ernstig voor nucleair terrorisme. 'Niet Rusland, maar een kernaanval in Manhattan vormt de grootste bedreiging voor Amerika.'

Wat is er beslist op de Nucleaire Veiligheidstop?

In de slotverklaring hebben de 58 staatshoofden, regeringsleiders en ministers afgesproken de hoeveelheid gevaarlijk nucleair materiaal in de wereld zo klein mogelijk te houden. Het gaat daarbij om hoogverrijkt uranium en plutonium.

Alle radioactief materiaal wordt bovendien beter beveiligd. Dat geldt ook voor laagverrijkt uranium en lichtere radioactieve stoffen als cobalt-60, strontium-90 of cesium-137, die niet geschikt zijn voor een kernwapen maar wel voor een 'vuile bom'. Terroristen vermengen dan radioactieve stoffen met een conventionele springstoflading.

President Obama waarschuwde na afloop opvallend ernstig voor nucleair terrorisme in zijn land. "Niet Rusland, maar de mogelijkheid van een nucleaire aanslag op Manhattan is de grootste bedreiging voor de Amerikaanse veiligheid."

Wie controleert er wie?

Inzake controle op de afspraken doet niet iedereen mee. Slechts 32 deelnemers aan de nucleaire top zijn bereid om buitenlandse deskundigen toe te laten voor de controle op de opslag en beveiliging van gevaarlijk nucleair materiaal. Ze zetten de strenge richtlijnen van het Internationale Atoomagentschap (IAEA) ook om in bindende wetgeving. Tot de groep behoren de VS en de meeste EU-lidstaten, waaronder België.

Maar de internationaal erkende kernwapenstaten Rusland en China doen niet mee, een streep door de rekening omdat beide grote nucleaire arsenalen hebben. Ook Pakistan en India, twee niet-erkende kernwapenstaten, onthouden zich.

Wat doet België?

België kreeg gisteren in zijn slotwoord lof van Barack Obama omdat ons land bijdraagt aan non-proliferatie van hoogradioactieve producten door zich van zijn overtollige voorraden hoogverrijkt uranium (HEU) en plutonium (Pu) te ontdoen.

Concreet gaat het om overtollig HEU en Pu uit de onderzoeksreactoren van het Studiecentrum voor Kernenergie (SCK) in Mol en het European Joint Research Center Institute for Reference Materials and Measurements (IRMM) in Geel. In hermetische minicontainers werden de potentiële grondstoffen voor kernwapens door een Britse gespecialiseerde firma de voorbije twee jaar naar de VS overgebracht. Het hoogradioactief materiaal werd er opgeslagen in strengbeveiligde installaties, tot het wordt vernietigd of omgewerkt tot laagverrijkt uranium (LEU). Dat kan dan gebruikt worden als grondstof voor burgerlijke kernenergie.

België en de VS zullen in de toekomst nog gelijkaardige operaties organiseren, en ook andere landen helpen met gelijkaardige voorraden.

Zo kondigden de VS gisteren aan Oekraïne en Kazachstan te helpen. Beide landen bezitten niet langer kernwapens - daar ontdeden ze zich in 1994 van in het 'Boedapest-memorandum' in ruil voor erkenning van hun nationale soevereiniteit - maar er ligt nog veel radioactief materiaal opgeslagen.

En wat met de afwezigen?

Wereldwijd zijn er 76 landen die nucleair materiaal bezitten. De achttien afwezigen in de voorbije twee dagen vormen dan ook het grootste probleem, stelde ook het Zweedse vredesinstituut Sipri. Vooral het ontbreken van Iran en Noord-Korea, twee staten die een kernwapenprogramma nastreven, beperkt de slagkracht van de besluiten van gisteren. De volgende mogelijkheid om nieuwe landen aan boord te hijsen is pas in 2016, wanneer de VS de volgende top organiseren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234