Woensdag 04/08/2021

O'Neill vanuit de onderbuik

Met open armen lijkt de internationale theaterwereld Ivo van Hove de jongste maanden te ontvangen. Zijn regie van Caligula bij Het Zuidelijk Toneel reisde naar Lissabon en Hannover, en is volgende week te gast op het festival van Edinburgh. Daar is ook de Amerikaanse versie van Eugene O'Neills More Stately Mansions te zien, Van Hoves debuut bij New York Theatre Workshop, waarmee hij in mei drie Off-Broadway Theatre Awards ('Obies') veroverde, waaronder die voor beste regie. Morgen en overmorgen opent deSingel zijn theaterseizoen met de enige twee Belgische opvoeringen van deze Amerikaanse productie.

Afgelopen donderdag streek het New Yorkse gezelschap al in Antwerpen neer om te kijken hoe de voorstelling hier best tot haar recht komt: de eigen theaterzaal in East Village is met haar honderdtachtig plaatsen immers beduidend kleiner dan de Rode Zaal van deSingel.

New York Theatre Workshop wordt in eigen land gerekend tot het betere mainstream theater, een wereld van verschil met de eigenlijke avant-garde, waartoe The Wooster Group behoort. Dat mocht ook Ivo van Hove ervaren: "Over Eugene O'Neill heerst er een zeer specifieke opvatting, ingebed in een psychorealisme dat ik niet deel. Dat is me bij een aantal critici zuur opgebroken." Met de glimlach herinnert Van Hove zich het slopende repetitieproces van ongeveer een jaar geleden dat hem ertoe dwong "vanaf nul een taal op te bouwen": "Omdat we in Europa zo vergroeid zijn met de Amerikaanse cultuur, had ik dat niet verwacht. Soms voelde ik me een Chinees, zo ontheemd dat ik me echt afvroeg wat ik daar deed." Over de betekenis van de personages bestond er geen discussie, wel over de manier waarop zij gespeeld dienden te worden: "Amerikaanse acteurs zijn gewend aan scherpe karaktertekening, ik geef er de voorkeur aan personages te construeren op basis van verschillende, steeds wisselende elementen."

De voorbereidingen kwamen in een stroomversnelling terecht toen de rol van moeder Deborah werd overgenomen door de ervaren Joan MacIntosh, die, in tegenstelling met de andere acteurs, een avantgarde-verleden kon voorleggen: in 1967 stond ze met Richard Schechner aan de wieg van de legendarische Performance Group, waaruit later The Wooster Group ontstond. MacIntosh ervoer het werken met Van Hove als een zeer herkenbaar iets, een "thuiskomst": "Fysiek en verbaal was dit het meest uitdagende wat ik ooit gedaan heb. Een acteur kan bij Ivo niets achter de hand houden: hij vraagt je te acteren vanuit de onderbuik, in combinatie met een enorme technische precisie."

Met Jenny Bacon en Tim Hopper vertolkt MacIntosh de hoofdrollen in dit door de auteur zelf verworpen stuk over de verscheurende driehoeksverhouding in een aristocratische New England-familie. In Van Hoves oorspronkelijke regie van Rijkemanshuis bij Het Zuidelijk Toneel, die in 1995 werd onderscheiden met de Gouden Gids Publieksprijs, schitterden Warre Borgmans, Katelijne Damen en Chris Nietvelt. Van Hove beklemtoont dat de Amerikaanse voorstelling vanuit hetzelfde concept vertrekt als de Nederlandse, maar er geen kopie van is. De verschillen zijn volgens hem tweeërlei: "Bij Het Zuidelijk Toneel ging het om een gevecht tussen drie titanen in een vreemde, Grieks-achtig grote wereld. In deze voorstelling zijn de personages meer vermenselijkt. Van Caligula heb ik bovendien geleerd dat niet alleen de explosie, maar ook de implosie theatraal kan zijn. Dat merk je ook: de eerste versie bleef exploderen, nu gaat het om een wereld van verlies waarin alle personages tot het besef komen dat er iets verloren is."

Peter Anthonissen

New York Theatre Workshop speelt More Stately Mansions in een regie van Ivo van Hove op dinsdag 25 en woensdag 26 augustus om 20 uur in de Rode Zaal van deSingel, Desguinlei 25, Antwerpen. Reserveren op tel. 03/248.28.28. De voorstelling wordt gespeeld in het Engels met Nederlandstalige boventiteling. Twee pauzes inbegrepen, is het einde voorzien omstreeks 23u.30.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234