Zondag 23/02/2020

Economie

Nutella zit in politieke storm wegens Turkse hazelnoten

Hazelnootpasta kan ook politiek zijnBeeld REUTERS

Voor velen is Nutella die lekkere chocopasta. Voor Italianen is het culinair erfgoed en een baken van nationale trots. En nu dus ook politiek geladen. Matteo Salvini (Lega) boycot het icoon.

Nutella ontbreekt in weinig huishoudens. Wereldwijd is het een smakelijke hazelnootpasta die we smeren op boterhammen, toast of gewoon (bekentenis!) rechtsreeks met de vinger uit de pot eten. De Belg eet gemiddeld één kilo Nutella per jaar. Maar de Italiaanse producent gebruikt te veel uitheemse hazelnoten, vindt Matteo Salvini (Lega), die het bedrijf in de ban doet. Waarom Turkse hazelnoten als er ook Italiaanse zijn, vraagt de invloedrijke politicus zich af. 

De roots van de familie Ferrero, de producent van de smakelijke spread, zijn te herleiden tot een patissierfamilie uit het Noord-Italiaanse Alba. Pietro Ferrero gebruikte na de Tweede Wereldoorlog hazelnoten om de beperkte cacaovoorraden op te rekken. Daaruit zou later de pasta Gianduja worden gemaakt. Begin de jaren 60 wordt het recept aangepast en de naam wijzigt naar SuperCrema, vandaag Nutella. Het zou de start zijn voor het concern dat we kennen van nog andere merken als Kinder Chocolade, Ferrero Rocher, Mon Chéri en de Tic Tac-pepermuntjes. 

Het legde de familie Ferrero, die nog steeds volledig eigenaar is van de multinational, geen windeieren. Ze zijn volgens Bloomberg de rijkste Italiaanse familie, met een geschat fortuin van zowat 30 miljard euro. Giovanni Ferrero, de 55-jarige telg van de familiegroep, woont overigens in Brussel. Zijn vader Michele Ferrero verhuisde destijds van Italië, dat gedurende de anni di piombo – de jaren van lood – te lijden had aan ontvoeringen van rijke Italiaanse industriëlen door de maffia of de aanslagen van de Rode Brigades. Giovanni bleef altijd hier wonen, niet ver van het Zoniënwoud.

Wijlen Michele Ferrero (centraal) met rechts de huidige CEO van het familiebedrijf Giovanni Ferrero Beeld EPA

Maar la dolce vita van de Ferrero’s krijgt een bittere smaak, nu ze in het oog van een politieke storm zijn terecht gekomen. Het basisproduct, de hazelnoten waarmee het allemaal begon, zijn een bron van ontevredenheid. En dan vooral de herkomst en de duurzame teelt van de noten. Net voor de jaarwisseling sleurde Matteo Salvini (Lega) Nutella de politieke arena in. 

De zelfverklaarde fan van de pasta zei dat hij de spread voortaan niet meer zou eten nadat hij ontdekt had dat veel van de hazelnoten die werden gebruikt om de pasta te produceren, niet in Italië maar in Turkije waren geteeld. Een wat bizarre claim, want daar heeft het bedrijf ook nimmer een geheim van gemaakt. Salvini vindt evenwel dat Ferrero daar ernstig tekortschiet in het ondersteunen van de Italiaanse boeren. 

Ferrero, goed voor ongeveer 30 procent van alle wereldwijde vraag naar hazelnoten, stelde daartegenover dat het in 2018 zo’n 20.000 hectare nieuwe hazelnootplantages in Italië heeft aangelegd, samen met boerencoöperaties. Het plan werd Progetto Nocciola Italia gedoopt, waardoor het de lokale economie en de Italiaanse landbouw kon stimuleren. 

Lega-leider Matteo Salvini.Beeld REUTERS

Maar ook dat plan lokt nu controverse uit. Lokale milieuactivisten uit de regio’s rond Umbrië protesteren dat die productie de lokale natuur in gevaar kan brengen, door de “intensieve monocultuur” gecreëerd door de massaproductie van hazelnoten, en het verlies aan biodiversiteit.

Christian Iaione, directeur van Luiss LabGov, onderdeel van de Universiteit van Luiss in Rome, schetst in de Financial Times de gevoeligheid. “Italiaanse bedrijven zijn over het algemeen altijd meer lokaal geworteld vanwege het soort bedrijf dat ze runnen. Zaken als mode en eten zijn diep ingedrongen in de lokale en nationale cultuur en identiteiten”, zegt hij. “Het is een belangrijk kenmerk van Italiaanse familiebedrijven die uiteindelijk wereldkampioen werden in hun sector. Deze banden met hun lokale gebieden hebben altijd een basis gelegd voor een ander soort maatschappelijk verantwoord ondernemen.” 

De voortdurende controverse toont een reputatiedilemma voor nationale merken zoals Nutella. “Pogingen om de grootschalige teelt van kerningrediënten te repatriëren om lokale politici te sussen, zorgen voor bezorgdheid bij anderen over de impact op het milieu en de bestaande regionale mix van agrarische output”, besluit Laione.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234